§25.16.1Graccho, priusquam ex Lucanis moveret, sacrificanti triste prodigium factum est: §25.16.2ad exta sacrificio perpetrato angues duo ex occulto adlapsi adedere iocur conspectique repente ex oculis abierunt. §25.16.3ob id cum haruspicum monitu sacrificium instauraretur atque intentius exta reservarentur, iterum ac tertium tradunt adlapsos libatoque iocinere intactos angues abisse. §25.16.4cum haruspices ad imperatorem id pertinere prodigium praemonuissent et ab occultis cavendum hominibus consultisque, nulla tamen providentia fatum imminens moveri potuit. §25.16.5Flavusi Lucanus fuit caput partis eius Lucanorum — cum pars ad Hannibalem defecisset —, quae cum Romanis stabat, et iam altero anno in magistratu erat, ab iisdem illis creatus praetor. §25.16.6is mutata repente voluntate locum gratiae apud Poenum quaerens neque transire ipse neque trahere ad defectionem Lucanos satis habuit, nisi imperatoris et eiusdem hospitis proditi capite ac sanguine foedus cum hostibus sanxisset. §25.16.7ad Magonem, qui in Bruttiis praeerat, clam in colloquium venit fideque ab eo accepta, si Romanum iis imperatorem tradidisset, liberos cum suis legibus venturos in amicitiam Lucanos, deducit Poenum in locum natum tegendis insidiis, quo cum paucis Gracchum adducturum ait:
그라쿠스가 루카니아에서 이동하기 전에 희생 제물을 바치고 있을 때, 불길한 전조가 나타났다. 희생 제의가 끝나고 내장을 검사할 때, 뱀 두 마리가 숨은 곳에서 기어 나와 간을 갉아먹고는 목격되자마자 즉시 눈앞에서 사라졌다. 이 때문에 신관들의 권고로 희생 제의가 다시 수행되고 내장이 더 주의 깊게 감시받고 있을 때, 두 번째와 세 번째도 뱀들이 기어 나와 간을 조금 맛보고는 아무런 제지도 받지 않고 사라졌다고 전해진다. 신관들이 이 전조가 장군에게 관계된 것이며 은밀한 음모를 꾸미는 자들과 그들의 계획을 경계해야 한다고 미리 경고했음에도 불구하고, 어떤 선견지명으로도 임박한 운명을 피할 수는 없었다. 루카니아인 플라우스는 — 일부가 한니발에게 반역한 상황에서 — 로마 편에 서 있던 루카니아인 파벌의 우두머리였으며, 이미 2년째 공직에 있었고 그 동일한 사람들에 의해 프라이토르로 선출된 상태였다. 그는 갑자기 마음을 바꾸어 카르타고인 밑에서 총애를 얻고자 했으며, 배신당한 장군이자 자신의 손님이기도 한 사람의 머리와 피로 적과의 동맹을 굳건히 하지 않는 한, 자신이 투항하거나 루카니아인들을 반역으로 끌어들이는 것만으로는 충분하지 않다고 생각했다. 그는 브루티움 지역을 지휘하던 마고를 비밀리에 만나 회담했고, 만약 로마 장군을 그들에게 넘겨준다면 루카니아인들은 자유로운 몸으로 자신들의 법을 유지한 채 우호 관계를 맺게 될 것이라는 보장을 마고로부터 받아내자, 카르타고인을 매복을 숨기기에 아주 적합하게 생긴 장소로 안내한 뒤, 그곳으로 자신이 소수의 인원과 함께 그라쿠스를 데려오겠다고 말했다. 마고는 그곳에 무장한 보병과 기병을 숨기기로 했다.
§25.16.8Mago ibi pedites equitesque armatos — et capere eas latebras ingentem numerum — occuleret. §25.16.9loco satis inspecto atque undique explorato dies composita gerendae rei est. §25.16.10Flavus ad Romanum imperatorem venit.
그 은신처는 엄청난 수의 병력을 수용할 수 있었다. 장소를 충분히 점검하고 사방을 정찰한 후, 일을 실행할 날짜가 정해졌다. 플라우스는 로마 장군에게 왔다.
rem se ait magnam incohasse, ad quam perficiendam ipsius Gracchi opera opus esse.
그는 자신이 큰일을 시작했으며, 그것을 완수하기 위해서는 그라쿠스 자신의 도움이 필요하다고 말했다.
omnium populorum praetoribus, qui ad Poenum in illo communi Italiae motu descissent, §25.16.11persuasisse, ut redirent in amicitiam Romanorum, quando res quoque Romana, quae prope exitium clade Cannensi venisset, in dies melior atque auctior fieret, Hannibalis vis senesceret ac prope ad nihilum venisset. §25.16.12veteri delicto haud inplacabilis fore Romanos: nullam umquam gentem magis exorabilem promptioremque veniae dandae fuisse. §25.16.13quotiens rebellioni etiam maiorum suorum ignotum? haec ab sese dicta;
이탈리아 전체가 술렁이던 그 시기에 카르타고인에게 편들었던 모든 부족의 프라이토르들에게, 칸나에의 패배로 파멸 직전까지 갔던 로마의 국력도 이제 날로 좋아지고 증대되고 있으며, 한니발의 힘은 쇠퇴하여 거의 아무것도 아닌 상태에 이르렀으니, 로마인들과의 우호 관계로 복귀하라고 설득했다는 것이다. 과거의 잘못에 대해 로마인들이 화해할 수 없을 정도로 가혹하지는 않을 것이며, 용서를 베푸는 데 있어 이보다 더 간청을 잘 들어주고 신속한 민족은 일찍이 없었다고 했다. 심지어 그들 조상들의 반란조차도 얼마나 여러 번 용서받았던가?
ceterum ab ipso Graccho eadem haec audire malle eos praesentisque contingere dextram et id pignus fidei secum ferre. §25.16.14locum se concilio iis dixisse a conspectu amotum haud procul castris Romanis;
이것은 자신이 한 말이지만, 그들은 그라쿠스 자신으로부터 직접 이와 같은 말을 듣고, 그의 오른손을 직접 맞잡으며, 그 신의의 징표를 가지고 돌아가기를 원한다는 것이었다. 그는 그들을 위해 로마 진영에서 그리 멀지 않고 사람들의 시선에서 벗어난 곳을 회합 장소로 정해두었다고 했다.
ibi paucis verbis transigi rem posse, ut omne nomen Lucanum in fide ac societate Romana sit. §25.16.15Gracchus fraudem et sermoni et rei abesse ratus ac similitudine veri captus cum lictoribus ac turma equitum e castris profectus duce hospite in insidias praecipitatur. §25.16.16hostes subito exorti, et, ne dubia proditio esset, Flavus iis se adiungit.
그곳이라면 몇 마디 말로 일을 해결하여, 루카니아의 모든 부족이 로마의 신의와 동맹 안에 머물게 할 수 있다는 것이었다. 그라쿠스는 그의 말과 그 일에 속임수가 없다고 생각하고, 그럴듯함에 속아 리크토르들과 한 무리의 기병과 함께 진영을 나섰고, 주선자의 안내에 따라 매복지로 곧장 빠져들었다. 적들이 갑자기 나타났고, 배신에 의심의 여지가 없도록 플라우스는 그들에게 합류했다. 사방에서 그라쿠스와 기병들을 향해 무기들이 날아들었다.
§25.16.17tela undique in Gracchum atque equites coniciuntur. Gracchus ex equo desilit; idem ceteros facere iubet hortaturque, ut, quod unum reliquum fortuna fecerit, id cohonestent virtute. §25.16.18reliquum autem quid esse paucis a multitudine in valle silva ac montibus saepta circumventis praeter mortem? §25.16.19id referre, utrum praebentes corpora pecorum modo inulti trucidentur, an toti a patiendo expectandoque eventu in impetum atque iram versi, agentes audentesque, perfusi hostium cruore, inter exspirantium inimicorum cumulata armaque et corpora cadant. §25.16.20Lucanum proditorem ac transfugam omnes peterent;
그라쿠스는 말에서 뛰어내렸고, 다른 이들에게도 똑같이 하라고 명령하며 운명이 유일하게 남겨준 것을 용기로써 명예롭게 만들자고 격려했다. 숲과 산으로 둘러싸인 계곡에서 대군에 의해 포위된 소수의 사람들에게 죽음 외에 남은 것이 무엇이겠는가? 가축처럼 몸을 내주고 보복도 하지 못한 채 학살당할 것인가, 아니면 인내하며 결과를 기다리는 태도에서 완전히 벗어나 공격과 분노로 돌아서서, 행동하고 도전하며 적들의 피를 뒤집어쓴 채 숨져가는 원수들의 쌓인 무기와 시신들 사이에서 쓰러질 것인가, 그것이 중요하다고 했다. 배신자이자 탈영병인 루카니아인을 모두가 노려라.
qui eam victimam prae se ad inferos misisset, eum decus eximium, egregium solacium suae morti inventurum. §25.16.21inter haec dicta paludamento circa laevum brachium intorto — nam ne scuta quidem secum extulerant — in hostis impetum fecit.
그 제물을 자신보다 먼저 저승으로 보낸 사람은 자신의 죽음에 대해 최고의 영예와 특별한 위안을 얻을 것이라고 했다. 이 말을 하면서 그는 망토를 왼팔에 감아쥐고 — 그들은 방패조차 가져오지 않았기 때문이다 — 적들을 향해 돌격했다.
maior quam pro numero hominum editur pugna: §25.16.22iaculis maxime aperta corpora Romanorum, et cum undique ex altioribus locis in cavam vallem coniectus esset, transfiguntur. §25.16.23Gracchum iam nudatum praesidio vivum capere Poeni nituntur;
인원수에 비해서는 훨씬 더 치열한 전투가 벌어졌다. 방어구가 없는 로마인들의 몸은 주로 투창에 뚫렸고, 그들이 사방의 높은 곳에서 움푹 팬 계곡으로 내몰렸기 때문에 관통당했다. 카르타고인들은 이미 수비대를 잃은 그라쿠스를 생포하려고 애썼다.
ceterum conspicatus Lucanum hospitem inter hostis, adeo infestus confertos invasit, ut parci ei sine multorum pernicie non posset. §25.16.24exanimem eum Mago extemplo ad Hannibalem misit ponique cum captis simul fascibus ante tribunal imperatoris iussit. §25.16.25si haec vera fama est, Gracchus in Lucanis ad campos, qui Veteres vocantur, periit.
그러나 그라쿠스가 적들 사이에서 루카니아인 주선자 플라우스를 발견하자, 밀집한 적들을 향해 너무나 맹렬하게 돌진했기 때문에 많은 이들의 죽음 없이는 그를 생포할 수가 없었다. 마고는 즉시 그의 시신을 한니발에게 보냈고, 포획한 파스케스와 함께 장군의 단상 앞에 놓아두도록 명령했다. 만약 이 소문이 사실이라면, 그라쿠스는 루카니아의 ‘웨테레스’라 불리는 평원에서 전사한 것이다.