§23.49.1ubi ea dies venit, ad conducendum tres societates aderant hominum undeviginti, quorum duo postulata fuere: unum,
그날이 오자, 계약을 맺기 위해 19명으로 구성된 세 조합이 나섰다. 그들에게는 두 가지 요구 사항이 있었다.
§23.49.2ut militia vacarent, dum in eo publico essent, alterum, ut, quae in naves inposuissent, ab hostium tempestatisque vi publico periculo essent.
하나는, 그들이 이 공공 업무에 종사하는 동안에는 병역을 면제받는 것이었고, 다른 하나는 그들이 배에 선적한 물품들이 적이나 폭풍의 폭력으로 인해 입는 피해에 대해 국가의 위험 부담으로 처리되는 것이었다.
§23.49.3utroque impetrato conduxerunt, privataque pecunia res publica administrata est.
두 가지 요구가 모두 받아들여지자 그들은 계약을 맺었고, 국가의 업무는 개인의 자금으로 운영되었다.
ii mores eaque caritas patriae per omnes ordines velut tenore uno pertinebat.
이러한 도덕성과 조국에 대한 사랑은 마치 하나의 실처럼 모든 계층에 스며들었다.
§23.49.4quem ad modum conducta omnia magno animo sunt, sic summa fide praebita, nec quicquam parcius militibus datum,quam si ex opulento aerario, ut quondam, alerentur.
모든 계약이 웅대한 기상으로 맺어졌듯이, 물품 또한 극진한 성실성으로 공급되었으며, 군사들에게 지급되는 것은 과거와 같이 부유한 국고에서 부양받던 시절과 비교해 조금도 인색하지 않았다.
§23.49.5cum hi commeatus venerunt Iliturgi oppidum ab Hasdrubale ac Magone et Hannibale Bomilcaris filio ob defectionem ad Romanos oppugnabatur.
이 보급품들이 도착했을 때, 일리투르기 시는 로마 측으로 전향했다는 이유로 하스두르발, 마고, 그리고 보밀카르의 아들 한니발에 의해 포위 공격을 받고 있었다.
§23.49.6inter haec trina castra hostium Scipiones cum in urbem sociorum magno certamine ac strage obsistentium pervenissent, frumentum,
적의 이 세 진영 사이를 뚫고, 스키피오 형제는 저항하는 적들과의 격렬한 전투와 살육 끝에 동맹 도시 안으로 들어가 곡식을, ――그것은 매우 부족한 형편이었는데―― 운반해 들였다.
§23.49.7cuius inopia erat, advexerunt, cohortatique oppidanos, ut eodem animo moenia tutarentur, quo pro se pugnantem Romanum exercitum vidissent, ad castra maxima oppugnanda, quibus Hasdrubal praeerat, ducunt.
그리고 시민들에게 로마 군대가 자신들을 위해 싸우는 모습을 보았을 때와 같은 기개로 성벽을 지키라고 격려한 뒤, 하스두르발이 지휘하는 가장 큰 진영을 공격하기 위해 군대를 이끌고 나아갔다.
eodem et duo duces et duo exercitus Carthaginiensium, §23.49.8ibi rem summam agi cernentes, convenerunt.
그곳으로 카르타고 측의 두 장군과 두 군대 역시, 그곳에서 국가의 명운을 건 결정적 전투가 벌어지고 있음을 보고 모여들었다.
§23.49.9itaque eruptione e castris pugnatum est.
그리하여 진영으로부터의 출격으로 전투가 벌어졌다.
sexaginta hostium milia eo die in pugna fuerunt, sedecim circa ab Romanis.
그날 전투에 참여한 적군 6만 명이었고, 로마군은 약 1만 6천 명이었다.
§23.49.10tamen adeo haud dubia victoria fuit ut plures numero, quam ipsi erant, §23.49.11Romani hostium occiderint, ceperint amplius tria milia hominum, paulo minus mille equorum, undesexaginta militaria signa, septem elephantos, quinque in proelio occisis, trinisque eo die castris potiti sint.
그럼에도 불구하고 승리는 너무나 확실하여, 로마군은 자신들의 전체 병수보다 더 많은 적군을 사살했고, 3천 명 이상의 포로, 1천 마리에 조금 못 미치는 말, 59개의 군기, 7마리의 코끼리를 획득했으며(5마리는 전투 중에 죽었다), 그날에 적의 세 진영을 모두 점령했다.
§23.49.12Iliturgi obsidione liberato ad Intibili oppugnandum Punici exercitus traducti suppletis copiis ex provincia, ut quae maxime omnium belli avida, modo praeda aut merces esset, et tum iuventute abundante.
일리투르기의 포위가 풀리자 카르타고 군대는 인티빌리를 포위 공격하기 위해 이동했다. 이때 그들은 전리품이나 보수만 보장된다면 모든 속주 중에서 가장 전쟁을 갈망하고, 마침 젊은이들이 넘쳐나던 그 속주에서 병력을 보충했다.
§23.49.13iterum signis conlatis eadem fortuna utriusque partis pugnatum.
다시 군기를 맞대고 지난번과 같은 운명을 맞이하는 전투를 치렀다.
supra tredecim milia hostium caesa, supra duo capta cum signis duobus et quadraginta et novem elephantis.
적군 1만 3천 명 이상이 전사했고, 2천 명 이상이 포로로 잡혔으며, 42개의 군기와 9마리의 코끼리를 빼앗겼다.
§23.49.14tum vero omnes prope Hispaniae populi ad Romanos defecerunt, multoque maiores ea aestate in Hispania quam in Italia res gestae.
이때 참으로 히스파니아의 거의 모든 부족이 로마 측으로 돌아섰고, 그해 여름 이탈리아에서보다 히스파니아에서 훨씬 더 위대한 업적이 성취되었다.