§23.44.1ad ea Herennius Bassus respondit multos annos iam inter Romanum Nolanumque populum amicitiam esse, cuius neutros ad eam diem paenitere, et sibi, si cum fortuna mutanda fides fuerit, sero iam esse mutare. §23.44.2an dedituris se Hannibali fuisse accersendum Romanorum praesidium? cum iis, qui ad sese tuendos venissent, omnia sibi et esse consociata et ad ultimum fore. §23.44.3hoc conloquium abstulit spem Hannibali per proditionem recipiendae Nolae;
이에 대해 헤렌니우스 바수스는 대답하기를, 로마와 놀라 인민 사이에는 이미 여러 해 동안 우호 관계가 있어 왔고, 오늘날까지 그 어느 쪽도 이를 후회하지 않으며, 만약 운명에 따라 충성을 바꾸어야 한다면 자신들로서는 바꾸기에 이미 너무 늦었다고 했다. 또한 만약 자신들이 한니발에게 항복할 생각이었다면 로마의 수비대를 불러들였겠는가? 자신들을 보호하기 위해 온 이들과 함께 모든 것을 공유하고 있으며 마지막까지 그러할 것이라고 했다. 이 회담으로 한니발은 배신을 통해 놀라를 차지하려던 희망을 빼앗겼다.
itaque corona oppidum circumdedit, ut simul ab omni parte moenia adgrederetur. §23.44.4quem ut successisse muris Marcellus vidit, instructa intra portam acie cum magno tumultu erupit.
그리하여 그는 모든 방향에서 동시에 성벽을 공격할 수 있도록 도시를 포위망으로 에워쌌다. 마르켈루스는 적이 성벽에 다가간 것을 보고, 성문 안쪽에 대열을 정렬한 채 큰 함성을 지르며 돌격했다.
aliquot primo impetu perculsi caesique sunt;
첫 돌격에서 몇몇이 쓰러지고 목숨을 잃었다.
dein concursu ad pugnantis facto aequatisque viribus atrox esse coepit pugna, memorabilisque inter paucas fuisset, ni ingentibus procellis effusus imber diremisset pugnantis. §23.44.5eo die commisso modico certamine atque inritatis animis in urbem Romani, Poeni in castra receperunt sese: nam Poenorum prima eruptione perculsi ceciderunt haud plus quam triginta, Romani quinquaginta. §23.44.6imber continens per noctem totam usque ad horam tertiam diei insequentis tenuit;
그 뒤 전투원들을 향해 몰려들며 세력이 균등해지자 격렬한 전투가 시작되었는데, 거센 폭풍우를 동반한 소나기가 쏟아져 전투원들을 갈라놓지 않았더라면, 손에 꼽힐 만큼 기억에 남을 전투가 되었을 것이다. 그날 소규모 전투가 치러지고 적개심이 자극된 후, 로마인들은 도시 안으로, 카르타고인들은 진영으로 철수했다. 왜냐하면 카르타고인 중에서는 첫 돌격에 쓰러져 죽은 자가 서른 명을 넘지 않았고, 로마인은 쉰 명이었기 때문이다. 밤새도록 내린 비는 다음 날 제3시까지 계속되었다.
itaque quamquam utraque pars avidi certaminis erant, eo die tenuerunt sese tamen munimentis. §23.44.7tertio die Hannibal partem copiarum praedatum in agrum Nolanum misit.
그리하여 양측 모두 전투를 열망했음에도 불구하고, 그날은 방벽 안에 머물렀다. 사흘째 되는 날 한니발은 군대의 일부를 약탈을 위해 놀라 영토로 보냈다.
quod ubi animadvertit Marcellus, extemplo in aciem copias eduxit; neque Hannibal detractavit.
이를 알아차린 마르켈루스는 즉시 군대를 이끌고 전열을 정비했으며, 한니발도 피하지 않았다.
mille fere passuum inter urbem erant castraque; eo spatio — et sunt omnia campi circa Nolam — concurrerunt. §23.44.8clamor ex parte utraque sublatus proximos ex cohortibus iis, quae in agros praedatum exierant, ad proelium iam commissum revocavit.
도시와 진영 사이에는 약 1마일의 거리가 있었는데, 그 공간에서—놀라 주변은 온통 평원이었다—그들은 격돌했다. 양측에서 터져 나온 함성 소리가 약탈을 위해 들판으로 나갔던 보병대 중 가장 가까이 있던 자들을 이미 시작된 전투로 불러들였다. 놀라인들 역시 로마의 전열을 보강했다.
§23.44.9et Nolani aciem Romanam auxerunt, quos conlaudatos Marcellus in subsidiis stare et saucios ex acie efferre iussit, pugna abstinere, ni ab se signum accepissent.
마르켈루스는 그들을 칭찬한 뒤, 예비대로 대기하며 부상자들을 전열에서 실어 나르고, 자신으로부터 신호를 받지 않는 한 전투를 삼가라고 명령했다.