Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §23.35.1-23.35.19

그라쿠스의 하마이 카푸아군 급습

1770개 구절 중 691번째 · 라틴어

요약

카푸아인들이 음모로 쿠마이를 차지하려 하자 쿠마이인들이 로마 집정관 그라쿠스에게 보고한다. 그라쿠스는 하마이에서 열린 밤샘 제사 도중 방비가 허술해진 카푸아 진영을 급습하여 대승을 거둔다.

§23.35.1in Italia cum post Cannensem pugnam, fractis partis alterius viribus, §23.35.2alterius mollitis animis, segnius bellum esset, Campani per se adorti sunt rem Cumanam suae dicionis facere, primo sollicitantes, ut ab Romanis deficerent;
이탈리아에서는 칸나에 전투 이후 한쪽 진영의 군사력이 꺾이고, 다른 쪽 진영의 투지가 느슨해지면서 전쟁이 더 지루해졌을 때, 카푸아인들은 스스로의 힘으로 쿠마이의 국정을 자신들의 지배 하에 두고자 시도하기 시작했다. 처음에는 로마인들에게서 이탈하도록 그들을 충동질했다.
ubi id parum processit, dolum ad capiendos eos comparant.
그것이 별 성과를 내지 못하자, 그들은 쿠마이인들을 사로잡기 위한 음모를 꾸몄다.
§23.35.3Campanis omnibus statum sacrificium ad Hamas erat.
모든 카푸아인들에게는 하마이에서 정기 제사가 예정되어 있었다.
eo senatum Campanum venturum certiores Cumanos fecerunt petieruntque, ut et Cumanus eo senatus veniret ad consultandum communiter, ut eosdem uterque populus socios hostesque haberet;
그들은 카푸아 원로원이 그곳에 갈 것임을 쿠마이인들에게 알리고, 쿠마이 원로원도 공동의 의논을 위해 그곳으로 와서 양측의 민족이 동일한 동맹국과 적국을 갖도록 하자고 요청했다.
§23.35.4praesidium ibi armatum se habituros, ne quid ab Romano Poenove periculi esset.
그들은 로마인이나 카르타고인으로부터 아무런 위험이 없도록 그곳에 무장한 수비대를 둘 것이라고 말했다.
Cumani, quamquam suspecta fraus erat, nihil abnuere, ita tegi fallax consilium posse rati.
쿠마이인들은 그 기만이 의심스러웠으나 아무것도 거절하지 않았는데, 그렇게 함으로써 자신들의 기만적인 계획을 감출 수 있다고 생각했기 때문이다.
§23.35.5interim Ti. Sempronius consul Romanus Sinuessae, quo ad conveniendum diem edixerat, exercitu lustrato transgressus Volturnum flumen circa Liternum posuit castra.
그 동안에 로마 집정관 티베리우스 셈프로니우스는 집결을 위해 기일을 선포했던 시누에사에서 군대를 정화한 뒤, 볼투르누스 강을 건너 리테르눔 부근에 진영을 구축했다.
§23.35.6ibi quia otiosa stativa erant, crebro decurrere milites cogebat, ut tirones — ea maxima pars volonum erant — adsuescerent signa sequi et in acie agnoscere ordines suos.
그곳에서는 주둔지가 한가했기 때문에, 그는 병사들에게 자주 행군 훈련을 하도록 강제했다. 이는 신병들――그들 중 대부분은 자원 노예병들이었다――이 군기를 따르고 전투 대열 속에서 자신의 위치를 알아차리는 데 익숙해지도록 하기 위함이었다.
§23.35.7inter quae maxima erat cura duci, itaque legatis tribunisque praeceperat, ne qua exprobratio cuiquam veteris fortunae discordiam inter ordines sereret; vetus miles tironi, liber voloni sese exaequari sineret;
이러한 일들 중에서 사령관의 가장 큰 관심사는 다음의 사항이었으므로, 그는 부관들과 군사 트리부누스들에게 다음과 같이 지시했다. 즉, 과거의 처지를 두고 누구를 비난하여 대열 사이에 불화의 씨앗을 뿌리는 일이 없도록 하고, 노병은 신병과, 자유인은 자원 노예병과 자신이 동등하게 취급받는 것을 용인하도록 했다.
§23.35.8omnis satis honestos generososque ducerent, quibus arma sua signaque populus Romanus commisisset; quae fortuna coegisset ita fieri, eandem cogere tueri factum.
로마 인민이 그 무기와 군기를 위탁한 모든 이들을 충분히 명예롭고 명문 출신인 것으로 여겨야 하며, 어떠한 운명이 그렇게 되도록 강제했든 간에, 동일한 운명이 이미 이루어진 일을 지키도록 강제하고 있다는 것이었다.
§23.35.9ea non maiore cura praecepta ab ducibus sunt quam a militibus observata, brevique tanta concordia coaluerant omnium animi, ut prope in oblivionem veniret, qua ex condicione quisque esset miles factus.
이 지시들은 사령관들에 의해 깊은 주의 속에서 하달되었고 병사들에 의해서도 그 못지않게 성실히 준수되었다. 그리하여 짧은 시간 안에 모든 이들의 마음이 매우 큰 조화 속에 융합되어, 각자가 어떠한 처지에서 병사가 되었는지는 거의 잊힐 지경에 이르렀다.
§23.35.10haec agenti Graccho legati Cumani nuntiarunt, quae a Campanis legatio paucos ante dies venisset et quid iis ipsi respondissent:
그라쿠스가 이 일들을 행하고 있을 때, 쿠마이의 사절들이 며칠 전에 카푸아인들로부터 어떤 사절단이 왔었는지와 그에 대해 자신들이 무엇이라 답했는지를 그에게 보고했다.
§23.35.11triduo post eum diem festum esse; non senatum solum omnem ibi futurum sed castra etiam et exercitum Campanum.
그날로부터 사흘 뒤가 축제일이며, 그곳에는 원로원 전체뿐만 아니라 카푸아의 진영과 군대도 와 있을 예정이라는 것이었다.
§23.35.12Gracchus iussis Cumanis omnia ex agris in urbem convehere et manere intra muros, ipse pridie, quam statum sacrificium Campanis esset, Cumas movet castra.
그라쿠스는 쿠마이인들에게 들판의 모든 물자를 성 안으로 들여오고 성벽 내에 머무르라고 명령한 뒤, 자신은 카푸아인들의 정기 제사가 열리기 전날에 쿠마이로 진영을 옮겼다.
§23.35.13Hamae inde tria milia passuum absunt.
하마이는 그곳에서 3마일 떨어져 있었다.
iam Campani eo frequentes ex composito convenerant, nec procul inde in occulto Marius Alfius medix tuticus — is summus magistratus erat Campanis — cum quattuordecim milibus armatorum habebat castra,
이미 카푸아인들은 약속에 따라 그곳에 떼지어 모여들었고, 그곳에서 멀지 않은 숨겨진 곳에 카푸아인들의 최고 정무관인 '메딕스 투티쿠스' 마리우스 알피우스가 1만 4천 명의 무장 병력을 이끌고 진영을 치고 있었다.
§23.35.14sacrificio adparando et inter id instruendae fraudi aliquanto intentior quam muniendis castris aut ulli militari operi.
그는 진영을 보강하거나 다른 군사 작업을 하는 것보다, 제사 준비와 그 제사 중에 실행할 음모를 꾸미는 데 훨씬 더 열중하고 있었다.
§23.35.15nocturnum erat sacrum, ita ut ante mediam noctem conpleretur.
그 의식은 밤에 행해지는 것으로, 자정 전에 완료되도록 되어 있었다.
§23.35.16huic Gracchus insidiandum tempori ratus, custodibus ad portas positis, ne quis enuntiare posset coepta, et ab decuma diei hora coactis militibus corpora curare somnoque operam dare,
그라쿠스는 이 시간대를 습격할 기회로 여기고, 문에 보초를 세워 계획된 일을 누설하는 자가 없도록 하였으며, 낮의 제10시부터 병사들을 모아 몸을 돌보고 잠을 청하게 했다.
§23.35.17ut primis tenebris convenire ad signum possent, vigilia ferme prima tolli iussit signa,
초저녁의 어둠 속에 군기 아래로 집결할 수 있도록 하기 위함이었다. 그리고 대략 제1야경 시각에 출발을 명령했다.
§23.35.18silentique profectus agmine cum ad Hamas media nocte pervenisset, castra Campana ut in pervigilio neglecta simul omnibus portis invadit;
그리고 조용히 행군하여 자정에 하마이에 도착하자, 밤샘 축제로 인해 무방비 상태였던 카푸아 진영을 모든 문에서 동시에 습격했다.
alios somno stratos, alios perpetrato sacro inermis redeuntis obtruncat.
그는 잠에 취해 쓰러져 있는 자들과 제사를 마치고 무기도 없이 돌아오는 자들을 베어 죽였다.
§23.35.19hominum eo tumultu nocturno caesa plus duo milia cum ipso duce Mario Alfio, capta * et signa militaria quattuor et triginta.
그 야간의 소란 속에서 사령관 마리우스 알피우스 본인을 포함하여 2천 명 이상의 이들이 살해되었고, 34개의 군기가 탈취되었다.

어휘·문법 주석

  1. 23.35.4abnuere — 역사적 부정사로, 여기서는 미완료 과거 직설법(abnuebant)의 힘을 가지며 주어는 Cumani이다.
  2. 23.35.4fallax consilium — 이 문맥에서 '기만적인 계획'은 카푸아인들의 음모가 아니라, 쿠마이인들 자신의 역기만 계획(의심을 피하기 위해 제안을 수락하는 척하면서 비밀리에 로마군을 부르는 계획)을 가리킨다.
  3. 23.35.7veteris fortunae — 동작명사 exprobratio(비난)를 수식하는 목적격적 속격으로, 누군가의 과거 처지(즉, 노예 신분이었음)를 비난하는 행위를 가리킨다.
  4. 23.35.12iussis Cumanos — iubeo의 수동 완료분사(iussis)를 포함하는 불규칙한 독립 탈격 구문이다. 동사의 본래 통사 구조(대격+부정사)가 유지되어 Cumanos가 대격 형태로 부정사의 주어로 남아 있다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §23.35.1-23.35.19. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:23.35.1-23.35.19

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.