Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §23.19.1-23.19.18

카실리눔의 기근과 구원 시도 및 수비대의 항복

1770개 구절 중 675번째 · 라틴어

요약

한니발이 포위한 카실리눔의 기근이 극에 달하자, 그라쿠스는 강물에 밀이 든 나무통과 호두를 흘려보내 수비대를 은밀히 지원하나 결국 적에게 발각된다. 고사 직전에 몰린 수비대는 몸값을 지불하는 대가로 항복에 합의하고 무사히 프라이네스테로 귀환한다.

§23.19.1ceterum mitescente iam hieme educto ex hibernis milite Casilinum redit,
그러나 겨울이 이미 부드러워지기 시작할 때, 겨울 기지에서 군대를 이끌어 낸 한니발은 카실리눔으로 돌아왔다.
§23.19.2ubi, quamquam ab oppugnatione cessatum erat, obsidio tamen continua oppidanos praesidiumque ad ultimum inopiae adduxerat.
그곳에서는 비록 공격 자체는 중단되어 있었으나, 지속적인 포위가 마을 사람들과 수비대를 극심한 결핍 상태로 몰아넣고 있었다.
§23.19.3castris Romanis Ti. Sempronius praeerat dictatore auspiciorum repetendorum causa profecto Romam.
로마 군영은 새롭게 점을 치기 위해 로마로 떠난 독재관을 대신하여 티베리우스 셈프로니우스가 지휘하고 있었다.
§23.19.4Marcellum et ipsum cupientem ferre auxilium obsessis et Volturnus amnis inflatus aquis et preces Nolanorum Acerranorumque tenebant Campanos timentium, si praesidium Romanum abscessisset.
포위당한 이들에게 몸소 도움을 주고자 열망했던 마르켈루스를 붙잡아 두고 있었던 것은, 수량이 불어난 볼투르누스 강과, 만약 로마 수비대가 퇴각한다면 캄파니아인들을 두려워할 놀라와 아체라이 주민들의 간청이었다.
§23.19.5Gracchus adsidens tantum Casilino, quia praedictum erat dictatoris, ne quid absente eo rei gereret, nihil movebat, quamquam, quae facile omnem patientiam vincerent, nuntiabantur a Casilino: nam
그라쿠스는 독재관이 부재한 동안에는 어떤 작전도 수행하지 말라는 독재관의 명령이 있었기 때문에, 단지 카실리눔 근처에 주둔하고 있을 뿐 아무런 움직임도 보이지 않았다. 비록 모든 인내를 쉽게 뛰어넘을 만한 일들이 카실리눔으로부터 보고되고 있었음에도 불구하고 그러했다.
§23.19.6et praecipitasse se quosdam non tolerantes famem constabat, et stare inermes in muris nuda corpora ad missilium telorum ictus praebentes.
왜냐하면, 굶주림을 견디지 못한 일부 사람들이 몸을 던졌다는 것과, 그들이 무기도 없이 성벽 위에 서서 날아오는 무기의 타격에 맨몸을 내맡기고 있다는 사실이 명백했기 때문이다.
§23.19.7ea aegre patiens Gracchus, cum neque pugnam conserere dictatoris iniussu auderet — pugnandum autem esse, si palam frumentum inportaret, videbat — neque clam inportandi spes esset, §23.19.8farre ex agris circa undique convecto cum conplura dolia conplesset, nuntium ad magistratum Casilinum misit, ut exciperent dolia, quae amnis deferret.
이 상황을 애달프게 여긴 그라쿠스는 독재관의 명령 없이는 전투를 벌일 엄두를 내지 못했고(하지만 드러놓고 곡물을 들여가려 한다면 싸워야만 한다는 것을 그는 알고 있었다), 그렇다고 몰래 들여갈 희망도 없었으므로, 주변의 사방 밭에서 밀을 긁어모아 여러 개의 큰 나무통을 가득 채운 뒤, 카실리눔의 정무관에게 전령을 보내 강물이 흘려보낼 나무통들을 받아내도록 했다.
§23.19.9insequenti nocte intentis omnibus in flumen ac spem ab nuntio Romano factam dolia medio missa amni defluxerunt;
이튿날 밤, 모든 이들이 강과 로마 전령이 준 희망에 주목하는 가운데, 강 한가운데로 띄워 보낸 나무통들이 흘러내려 갔다.
§23.19.10aequaliterque inter omnes frumentum divisum.
그리고 곡물은 모든 이들에게 평등하게 분배되었다.
id postero quoque die ac tertio factum est;
이 일은 이튿날과 사흘째 되는 날에도 행해졌다.
nocte et mittebantur et perveniebant;
밤에 전해지고 밤에 도달했다.
eo custodias hostium fallebant.
그것으로 그들은 적의 감시를 피했다.
§23.19.11imbribus deinde continuis citatior solito amnis transverse vertice dolia impulit ad ripam, quam hostes servabant.
그 뒤 계속된 비로 인해 평소보다 물살이 빨라진 강물이 소용돌이쳐 나무통들을 비스듬히 적들이 지키고 있던 강가로 밀어붙였다.
ibi haerentia inter obnata ripis salicta conspiciuntur, nuntiatumque Hannibali est, et deinde intentiore custodia cautum, ne quid falleret Volturno ad urbem missum.
그곳에서 강가에 자란 버드나무 사이에 걸려 있는 나무통들이 발견되었고, 이것이 한니발에게 보고되었다. 그리하여 그 뒤 볼투르누스 강을 통해 도시로 흘려보내지는 어떤 것도 감시를 피하지 못하도록 더 엄중한 경계가 펼쳐졌다.
§23.19.12nuces tamen fusae ab Romanis castris, cum medio amni ad Casilinum defluerent, cratibus excipiebantur.
그럼에도 불구하고 로마 군영에서 흘려보낸 호두들은, 강 한가운데를 지나 카실리눔으로 흘러내려 갈 때 격자로 짠 망으로 받아내고 있었다.
§23.19.13postremo ad id ventum inopiae est, ut lora detractasque scutis pelles, ubi fervida mollissent aqua, mandere conarentur nec muribus aliove animali abstinerent et omne herbarum radicumque genus aggeribus infimis muri eruerent.
마침내 결핍이 극에 달해, 그들은 가죽끈이나 방패에서 벗겨낸 가죽을 뜨거운 물에 불려 씹으려 했고, 쥐나 다른 동물조차 마다하지 않았으며, 성벽의 가장 아래쪽 흙더미에서 온갖 종류의 풀과 뿌리를 캐낼 정도였다.
§23.19.14et cum hostes obarassent, quidquid herbidi terreni extra murum erat, raporum semen iniecerunt, ut Hannibal “Eone usque, dum ea nascuntur, ad Casilinum sessurus sum?” exclamaret;
그리고 적들이 성벽 밖에 자라난 풀밭을 모두 갈아엎자 그들은 순무 씨앗을 뿌렸는데, 이에 한니발은 "그것들이 자랄 때까지 나는 계속 카실리눔에 앉아만 있어야 한단 말인가?" 하고 소리칠 정도였다.
§23.19.15et qui nullam antea pactionem auribus admiserat, tum demum agi secum est passus de redemptione liberorum capitum.
그리고 이전에는 어떠한 협상도 귀담아듣지 않던 그가, 그때서야 비로소 자유민들의 몸값에 대해 자신과 협상하는 것을 허락했다.
§23.19.16septunces auri in singulos pretium convenit.
한 사람당 금 일곱 온스라는 가격으로 합의되었다.
fide accepta tradiderunt sese.
약속을 보장받은 뒤 그들은 자신들을 넘겨주었다.
donec omne aurum persolutum est, in vinculis habiti; tum emissi summa cum fide.
모든 금이 완전히 지불될 때까지 그들은 쇠사슬에 묶여 있었으나, 그 뒤 지극히 신의를 다해 석방되었다.
§23.19.17id verius est quam ab equite in abeuntis inmisso interfectos.
이 일이, 떠나는 자들을 겨냥해 기병이 급파되어 그들이 살해당했다는 설보다 더 진실에 가깝다.
Praenestini maxima pars fuere.
프라이네스테 인들이 대부분이었다.
ex quingentis septuaginta, qui in praesidio fuerunt, minus dimidium ferrum famesque absumpsit;
수비대에 있던 570명 중에서 칼과 굶주림이 앗아간 수는 절반이 채 되지 않았다.
ceteri incolumes Praeneste cum praetore suo M. Anicio — scriba is antea fuerat — redierunt.
나머지 사람들은 자신들의 프라이토르인 마르쿠스 아니키우스(그는 이전에 서기관이었다)와 함께 무사히 프라이네스테로 돌아왔다.
§23.19.18statua eius indicio fuit Praeneste in foro statuta, loricata, amicta toga, velato capite, cum titulo lamnae aeneae inscripto, M. Anicium pro militibus, qui Casilini in praesidio fuerint, votum solvisse.
그의 동상이 증거가 되었는데, 그것은 프라이네스테 광장에 세워졌고, 갑옷을 입고 토가를 걸쳤으며 머리를 베일로 가린 모습으로, 구리판에 "마르쿠스 아니키우스가 카실리눔 수비대에 있던 병사들을 위해 서원을 성취했다"라고 새겨진 명문이 있었다.
idem titulus tribus signis in aede Fortunae positis fuit subiectus.
같은 명문이 포르투나 신전에 안치된 세 개의 신상 아래에도 놓여 있었다.

어휘·문법 주석

  1. §23.19.2ab oppugnatione cessatum erat — 비인칭 수동태 구문. 자동사인 cesso가 수동태 3인칭 단수로 사용되어, 공격 행위가 중단되어 있었던 상황을 객관적으로 나타낸다.
  2. §23.19.4Campanos timentium — 속격 현재분사 timentium은 바로 앞의 속격 명사 Nolanorum Acerranorumque를 수식하며, 조건절 si praesidium Romanum abscessisset를 수반하여 그들이 두려워하고 있던 이유와 상황을 설명한다.
  3. §23.19.5praedictum erat dictatoris — 속격 dictatoris는 행위자 속격의 역할을 하며, 비인칭 수동태 praedictum erat와 함께 쓰여 해당 명령이 독재관으로부터 비롯된 것임을 나타낸다.
  4. §23.19.13ad id ventum inopiae est — ventum est는 비인칭 수동태('사태가 이르렀다')이다. id는 방향을 나타내는 전치사 ad의 목적어이며, 부분 속격 inopiae를 취하여 '그토록 극심한 결핍 상태에'라는 도달점을 나타낸다.
  5. §23.19.14sessurus sum — 능동 미래분사 sessurus와 조동사 sum에 의한 제1주변 우언적 활용으로, 주체의 의도나 예정('내가 계속 앉아 있을 참인가?')을 강조한다.
  6. §23.19.17interfectos — 비교절 안의 대격 부정사 구문으로, 조동사 esse가 생략되어 있다(interfectos esse). 의미상의 주어는 앞 문장의 수비대 병사들이다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §23.19.1-23.19.18. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:23.19.1-23.19.18

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.