Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §22.61.1-22.61.15

원로원의 포로 속량 거부와 동맹 도시들의 동요

1770개 구절 중 656번째 · 라틴어

요약

원로원은 막대한 액수와 국가의 선례에 따라 포로의 속량을 거부했고, 이는 많은 동맹국의 동요와 배반을 초래했다. 그럼에도 불구하고 로마는 숭고한 기개를 보여주며 패전 후 귀환한 집정관을 영접했다.

§22.61.1postquam Manlius dixit, quamquam patrum quoque plerosque captivi cognatione attingebant, praeter exemplum civitatis minime in captivos iam inde antiquitus indulgentis, pecuniae quoque summa homines movit,
만리우스가 연설을 마친 후, 원로원 의원들의 대부분도 포로들과 혈연관계로 얽혀 있었음에도 불구하고, 예로부터 포로에 대해 극히 관대하지 않았던 국가의 선례에 더하여, 금액의 크기 또한 사람들의 마음을 움직였다.
§22.61.2quia nec aerarium exhauriri, magna iam summa erogata in servos ad militiam emendos armandosque, nec Hannibalem maxime huiusce rei, ut fama erat, egentem locupletari volebant.
왜냐하면 그들은 군무를 위해 노예들을 사들이고 무장시키는 데 이미 거액의 자금이 지출되었으므로 국고가 고갈되는 것도, 소문에 따르면 이 일(돈)을 가장 필요로 하던 한니발이 부유해지는 것도 원치 않았기 때문이다.
§22.61.3cum triste responsum, non redimi captivos, redditum esset, novusque super veterem luctus tot iactura civium adiectus esset, cum magnis fletibus questibusque legatos ad portam prosecuti sunt.
포로를 속량하지 않겠다는 비정한 답변이 내려지고, 이토록 많은 시민의 상실이라는 새로운 슬픔이 오랜 슬픔 위에 더해졌을 때, 그들은 큰 눈물과 탄식과 함께 사절들을 문 앞까지 배웅했다.
§22.61.4unus ex iis domum abiit, quod fallaci reditu in castra iure iurando se exsolvisset.
그들 중 한 사람은 진영으로 위장하여 돌아감으로써 서약으로부터 벗어났다는 이유로 집으로 가 버렸다.
quod ubi innotuit relatumque ad senatum est, omnes censuerunt conprehendendum et custodibus publice datis deducendum ad Hannibalem esse.
이 일이 알려지고 원로원에 보고되자, 모두가 그를 체포하여 공식적으로 감시를 붙여 한니발에게 압송해야 한다고 의결했다.
est et alia de captivis fama:
포로들에 관해서는 또 다른 소문도 있다.
§22.61.5decem primo venisse; de eis cum dubitatum in senatu esset, admitterentur in urbem necne, ita admissos esse, ne tamen iis senatus daretur;
처음에 열 명이 왔는데, 원로원에서 그들을 도성에 받아들여야 할지 말지 논란이 되었을 때, 받아들이되 그들에게 원로원 알현 기회는 주지 않는 조건으로 받아들여졌다고 한다.
§22.61.6morantibus deinde longius omnium spe alios tris insuper legatos venisse, L. Scribonium et C. Calpurnium et L. Manlium;
그 후 그들이 모두의 예상보다 오래 지체하는 동안, 루키우스 스크리보니우스, 가이우스 칼푸르니우스, 루키우스 만리우스라는 또 다른 세 명의 사절이 추가로 도착했다.
§22.61.7tum demum ab cognato Scribonii tribuno plebis de redimendis captivis relatum esse, nec censuisse redimendos senatum;
그제야 비로소 스크리보니우스의 친척인 호민관에 의해 포로 속량에 관한 건이 상정되었으나, 원로원은 속량하지 않기로 결의했다.
et novos legatos tris ad Hannibalem revertisse, decem veteres remansisse,
그리하여 새로운 세 사절은 한니발에게로 돌아갔으나, 옛 열 명은 머물렀다.
§22.61.8quod per causam recognoscendi nomina captivorum ad Hannibalem ex itinere regressi religione sese exsolvissent;
이들이 포로들의 이름을 대조한다는 핑계로 도중에 한니발에게로 되돌아감으로써 종교적 의무(서약)에서 벗어났기 때문이다.
de iis dedendis magna contentione actum in senatu esse, victosque paucis sententiis, qui dedendos censuerint;
이들을 인도하는 일에 대해 원로원에서 격렬한 논쟁이 벌어졌고, 인도해야 한다고 주장한 자들의 의견이 근소한 표 차이로 부결되었다.
§22.61.9ceterum proxumis censoribus adeo omnibus notis ignominiisque confectos esse, ut quidam eorum mortem sibi ipsi extemplo consciverint, ceteri non foro solum omni deinde vita sed prope luce ac publico caruerint.
그러나 다음 켄소르(감찰관)들에 의해 그들 모두가 온갖 비난과 불명예를 당해 파멸하였고, 그들 중 어떤 이들은 즉시 스스로 목숨을 끊었으며, 나머지 사람들은 그 후 평생 동안 광장뿐만 아니라 빛과 공적인 자리를 거의 피하며 살았다.
§22.61.10mirari magis adeo discrepare inter auctores quam, quid veri sit, discernere queas.
저술가들 사이의 이견이 이토록 분분한 것에 놀라울 따름이며, 무엇이 진실인지 가려내기는 어렵다.
quanto autem maior ea clades superioribus cladibus fuerit, vel ea res indicio est, quod fides sociorum, quae ad eam diem firma steterat, tum labare coepit, nulla profecto alia de re, quam quod desperaverant de imperio.
그러나 이 참사가 이전의 참사들보다 얼마나 더 컸는지는, 그날까지 견고하게 유지되던 동맹국들의 충성이 그때 흔들리기 시작했다는 사실만으로도 증명된다. 이는 확실히 그들이 로마의 지배에 대해 절망했다는 것 외에 다른 이유가 없었다.
§22.61.11defecere autem ad Poenos hi populi: Campani, Atellani, Calatini, Hirpini, Apulorum pars, Samnites praeter Pentros,
카르타고 측으로 배반한 부족들은 다음과 같다.
§22.61.12Bruttii omnes, Lucani, praeter hos Uzentini et Graecorum omnis ferme ora, Tarentini, Metapontini, Crotonienses Locrique, et Cisalpini omnes Galli.
캄파니아인, 아텔라인, 칼라티아인, 히르피니인, 아풀리아인의 일부, 펜트리인을 제외한 삼니움인, 브루티인 전원, 루카니아인, 이들 외에 우젠티인과 그리스인들의 거의 모든 해안 지역, 즉 타렌툼인, 메타폰툼인, 크로톤인, 로크리인, 그리고 알프스 이남의 모든 갈리아인이다.
§22.61.13nec tamen eae clades defectionesque sociorum moverunt, ut pacis usquam mentio apud Romanos fieret, neque ante consulis Romam adventum nec postquam is rediit renovavitque memoriam acceptae cladis;
그러나 이러한 참사와 동맹국들의 배반도 로마인들 사이에서 평화에 대한 언급이 어디서든 나오도록 움직이지는 못했다. 집정관이 로마에 도착하기 전에도, 그가 돌아와 겪은 참사의 기억을 새로이 한 후에도 그러했다.
§22.61.14quo in tempore ipso adeo magno animo civitas fuit, ut consuli ex tanta clade, cuius ipse causa maxima fuisset, redeunti et obviam itum frequenter ab omnibus ordinibus sit et gratiae actae, quod de re publica non desperasset;
그 바로 그 시기에 국가는 매우 위대한 기개를 지니고 있었기에, 자신이 그 최대의 원인이었던 그토록 큰 참사로부터 돌아오는 집정관을 맞이하러 모든 계급의 사람들이 떼를 지어 나갔고, 국가에 대해 절망하지 않은 것에 대해 감사가 드려졌다.
§22.61.15qui si Carthaginiensium ductor fuisset, nihil recusandum supplicii foret.
만일 그가 카르타고인의 장수였다면, 어떠한 처벌도 면할 수 없었을 것이다.

어휘·문법 주석

  1. 22.61.5decem primo venisse — 직전의 `est et alia de captivis fama`(포로들에 관해서는 또 다른 소문도 있다)에 이어지는 간접 화법(대격+부정사)의 시작을 나타낸다. 부정사 `venisse` 및 뒤따르는 `admissos esse` 등은 이 소문의 내용을 설명한다.
  2. 22.61.10mirari magis adeo discrepare inter auctores quam, quid veri sit, discernere queas — `queas`는 잠재를 나타내는 접속법 현재(2인칭 단수, 일반칭)이다. `mirari`는 이태동사 `miror`의 현재 부정사로 `queas`에 걸린다. 전체 구조는 `queas mirari magis [discrepare...] quam discernere [quid veri sit]`로, "무엇이 진실인지 가려낼 수 있는 것보다 저술가들 사이의 이견에 더 놀라게 될 것이다"로 해석된다.
  3. 22.61.14obviam itum frequenter ab omnibus ordinibus sit — 자동사 `eo`의 비인칭 수동태 `itum sit`(결과의 `ut`절 안에서의 완료 접속법 수동태)이 사용되었으며, 행위자는 `ab omnibus ordinibus`로 나타나 있다. 여격 `consuli... redeunti`는 부사 `obviam`(~을 마중하러)의 지배를 받는다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §22.61.1-22.61.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:22.61.1-22.61.15

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.