§22.49.1parte altera pugnae Paulus, quamquam primo statim proelio funda graviter ictus fuerat,
전투의 다른 쪽에서는 집정관 파울루스가 전투 시작 직후 투석기에 맞아 중상을 입었음에도 불구하고, 여전히 밀집한 군대를 이끌고 종종 한니발에게 맞섰으며 여러 곳에서 전투를 재개했다.
§22.49.2tamen et occurrit saepe cum confertis Hannibali et aliquot locis proelium restituit, protegentibus eum equitibus Romanis, omissis postremo equis, quia consulem ad regendum equum vires deficiebant.
로마 기병들이 그를 보호했으나, 결국 집정관이 말을 통제할 기력이 떨어졌기 때문에 말을 포기했다.
§22.49.3tum nuntianti cuidam, iussisse consulem ad pedes descendere equites, dixisse Hannibalem ferunt “quam mallem, vinctos mihi traderet. ” equitum pedestre proelium,
그때 누군가가 집정관이 기병들에게 하마를 명령했다고 전하자, 한니발이 "그가 차라리 나에게 그들을 포박하여 넘겨주었으면 얼마나 좋았겠는가"라고 말했다고 전해진다.
§22.49.4quale iam haud dubia hostium victoria, fuit, cum victi mori in vestigio mallent quam fugere, victores morantibus victoriam irati trucidarent, quos pellere non poterant.
그 뒤 기병들의 보행 전투가 시작되었는데, 그것은 적의 승리가 이미 의심의 여지가 없을 때의 전투와 같았다. 패배한 자들은 도망치기보다 그 자리에서 죽기를 택했고, 승리한 자들은 자신들의 승리를 지체시키는 그들에게 분노하여 격퇴할 수 없는 자들을 학살했다.
§22.49.5pepulerunt tamen iam paucos superantis et labore ac vulneribus fessos.
그러나 승리자들은 피로와 부상에 지쳐 이제 겨우 살아남은 소수의 인원을 마침내 격퇴했다.
inde dissipati omnes sunt, equosque ad fugam qui poterant repetebant.
그 후 모두가 흩어졌으며, 가능한 자들은 도주를 위해 다시 말을 찾아 탔다.
§22.49.6Cn. Lentulus tribunus militum cum praetervehens equo sedentem in saxo cruore oppletum consulem vidisset,
군사 참모인 그나이우스 렌툴루스는 말을 타고 지나가다가 돌 위에 피투성이로 앉아 있는 집정관을 보았고, "루키우스 아에밀리우스여," 하고 말했다.
§22.49.7“L. Aemili,” inquit “quem unum insontem culpae cladis hodiernae dei respicere debent, cape hunc equum, dum et tibi virium aliquid superest et comes ego te tollere possum ac protegere.
"오늘의 참사에 대해 유일하게 죄가 없으시니 신들께서 굽어보셔야 마땅할 분이시여, 당신께 아직 약간의 기력이 남아 있고 내가 동반자로서 당신을 태우고 보호할 수 있는 동안 이 말을 타십시오.
§22.49.8ne funestam hanc pugnam morte consulis feceris;
집정관의 죽음으로 이 비극적인 전투를 더욱 불길하게 만들지 마십시오.
etiam sine hoc lacrimarum satis luctusque est. ” ad ea consul:
이것이 없더라도 눈물과 애통함은 이미 충분합니다." 이에 집정관이 대답했다.
§22.49.9“tu quidem, Cn. Corneli, macte virtute esto;
"그나이우스 코르네리우스여, 그대의 용기에 축복이 있기를.
sed cave frustra miserando exiguum tempus e manibus hostium evadendi absumas.
그러나 헛되이 동정하느라 적들의 손아귀에서 벗어날 짧은 시간을 허비하지 않도록 조심하게.
§22.49.10abi, nuntia publice patribus, urbem Romanam muniant ac, priusquam victor hostis advenit, praesidiis firment;
가서 원로원 의원들에게 공적으로 보고하게. 로마 시를 방비하고 승리한 적이 당도하기 전에 수비대로 굳건히 하라고.
priuatim Q. Fabio, L. Aemilium praeceptorum eius memorem et vixisse adhuc et mori.
그리고 개인적으로는 퀸투스 파비우스에게 루키우스 아에밀리우스가 그의 가르침을 명심하고 지금까지 살았으며 또한 죽어간다고 전해주게.
§22.49.11me in hac strage militum meorum patere expirare, ne aut reus iterum e consulatue sim aut accusator collegae existam, ut alieno crilatu sim aut accusator collegae existam, ut alieno crimine innocentiam meam protegam.
나의 병사들이 이토록 학살당하는 속에서 내가 숨을 거두도록 내버려 두시오.
” §22.49.12haec eos agentis prius turba fugientium civium, deinde hostes oppressere;
내가 집정관직 이후에 다시 피고인이 되는 일도, 혹은 타인의 죄로 나의 무죄를 지키기 위해 동료를 고발하는 자로 서는 일도 없도록 말이오." 그들이 이 대화를 나누고 있을 때, 처음에는 도망치는 시민들의 무리가, 그다음에는 적들이 그들을 덮쳤다.
consulem ignorantes, quis esset, obruere telis, Lentulum inter tumultum abripuit equus.
그들은 집정관이 누구인지 모른 채 투척 무기로 그를 짓눌렀고, 렌툴루스는 혼란 속에 말에 이끌려 빠져나갔다.
tum undique effuse fugiunt.
그리고 모든 이들이 사방으로 흩어져 도망쳤다.
§22.49.13septem milia hominum in minora castra decem in maiora, duo ferme in vicum ipsum Cannas;
7,000명은 작은 진영으로, 10,000명은 큰 진영으로, 대략 2,000명은 칸나에 마을 자체로 대피했다.
— perfugerunt, qui extemplo a Carthalone atque equitibus nullo munimento tegente vicum circumventi sunt.
그러나 마을을 보호해 줄 방어벽이 없었으므로 그들은 즉시 카르탈로와 기병들에게 포위되었다.
§22.49.14consul alter, seu forte seu consilio nulli fugientium insertus agmini, cum quinquaginta fere equitibus Uenusiam perfugit.
다른 집정관은 우연이었는지 혹은 의도한 것이었는지 도망치는 어떤 무리에도 섞이지 않은 채 약 50기의 기병과 함께 베누시아로 피신했다.
§22.49.15quadraginta quinque milia quingenti pedites, duo milia septingenti equites et tantadem prope civium sociorumque pars caesi dicuntur; in his ambo consulum quaestores,
45,500명의 보병과 2,700명의 기병, 그리고 거의 그만큼에 달하는 시민과 동맹시 군사들이 전사했다고 전해진다.
§22.49.16L. Atilius et L. Furius Bibaculus, et undetriginta tribuni militum, consulares quidam praetoriique et aedilicii — inter eos Cn.
이들 중에는 두 집정관의 재무관들인 루키우스 아틸리우스와 루키우스 푸리우스 비바쿨루스, 그리고 29명의 군사 참모들과 전직 집정관, 전직 법무관, 전직 조세관들이 포함되어 있었다.
Servilium Geminum et M. Minucium numerant, qui magister equitum priore anno, aliquot annis ante consul fuerat —
그중에는 전해에 기병장관을 지내고 몇 년 전 집정관을 지낸 그나이우스 세르빌리우스 게미누스와 마르쿠스 미누키우스도 있었다.
§22.49.17, octoginta praeterea aut senatores aut qui eos magistratus gessissent, unde in senatum legi deberent, cum sua voluntate milites in legionibus facti essent.
또한 원로원 의원이거나 혹은 원로원에 선출될 자격을 주는 관직을 역임했던 자들 80명도 포함되어 있었는데, 그들은 자진해서 군단의 일반 병사로 복무하고 있었다.
§22.49.18capta eo proelio tria milia peditum et equites mille et quingenti dicuntur.
이 전투에서 보병 3,000명과 기병 1,500명이 포로로 잡혔다고 전해진다.