§22.1.1iam ver adpetebat;
이제 봄이 다가오고 있었다.
itaque Hannibal ex hibernis movit, et nequiquam ante conatus transcendere Appenninum intolerandis frigoribus et cum ingenti periculo moratus ac metu.
그리하여 한니발은 겨울 진영에서 출발했는데, 이전에 아펜니노산맥을 넘으려 시도했으나 참을 수 없는 추위와 거대한 위험 및 공포 속에서 지체되어 실패한 적이 있었다.
§22.1.2Galli, quos praedae populationumque conciverat spes, postquam pro eo, ut ipsi ex alieno agro raperent agerentque, suas terras sedem belli esse premique utriusque partis exercituum hibernis videre, verterunt retro in Hannibalem ab Romanis odia;
약탈과 황폐화에 대한 기대에 부풀어 일어섰던 갈리아인들은, 자신들이 남의 땅에서 약탈하고 몰아내는 대신에, 자신들의 땅이 전쟁터가 되고 양측 군대의 겨울 진영에 의해 압박받고 있음을 보게 되자, 로마인들을 향했던 증오를 거꾸로 한니발에게 돌렸다.
§22.1.3petitusque saepe principum insidiis ipsorum inter se fraude, eadem levitate, qua consenserant, consensum indicantium, servatus erat et mutando nunc vestem nunc tegumenta capitis errore etiam sese ab insidiis munierat.
그리하여 그는 추장들의 음모에 종종 겨냥되었으나, 음모에 동조했을 때와 똑같은 경솔함으로 그 공모를 고발하는 그들 내부의 상호 배신 덕분에 구출되었으며, 때로는 옷을, 때로는 머리 가리개를 바꾸어 혼동을 일으끔으로써 음모로부터 자신을 보호하기도 했다.
§22.1.4ceterum hic quoque ei timor causa fuit maturius movendi ex hibernis.
하지만 이 두려움 역시 그가 겨울 진영에서 더 일찍 출발하게 된 원인이 되었다.
per idem tempus Cn. Servilius consul Romae idibus Martiis magistratum iniit.
같은 무렵, 집정관 그나이우스 세르빌리우스가 로마에서 3월 15일에 관직에 취임했다.
§22.1.5ibi cum de re publica rettulisset, redintegrata in C. Flaminium invidia est: duos se consules creasse, unum habere;
그곳에서 그가 국가 중대사에 대해 안건을 제출하자, 가이우스 플라미니우스에 대한 증오가 다시 불붙었다. "우리는 두 명의 집정관을 선출했건만 한 명만 데리고 있구나.
quod enim illi iustum imperium, quod auspicium esse?
그에게 도대체 무슨 정당한 지휘권이 있고 무슨 길조 선포권이 있단 말인가?
§22.1.6magistratus id a domo, publicis privatisque penatibus, Latinis feriis actis, sacrificio in monte perfecto, votis rite in Capitolio nuncupatis secum ferre;
공직자는 가정이자 공사의 수호신으로부터, 라티움 축제를 치르고, 산 위에서 제사를 완수하며, 카피톨리움에서 예법에 따라 서원을 선포한 후에야 그것을 몸에 지니고 떠나는 법이다.
§22.1.7nec privatum auspicia sequi, nec sine auspiciis profectum in externo ea solo nova atque integra concipere posse.
사인의 신분으로는 길조를 따를 수 없으며, 길조 없이 출발한 자가 타국의 영토에서 그것을 새롭고 완전하게 취할 수는 없다"는 것이었다.
§22.1.8augebant metum prodigia ex pluribus simul locis nuntiata: in Sicilia militibus aliquot spicula, in Sardinia autem in muro circumeunti vigilias equiti scipionem, quem mann tenuerit, arsisse, et litora crebris ignibus fulsisse, et scuta duo sanguine sudasse,
동시에 여러 지역에서 보고된 기이한 징조들이 공포를 더했다. 시칠리아에서는 일부 병사들의 창끝이, 사르디니아에서는 성벽 위로 야간 보초를 돌던 기병이 손에 쥐고 있던 지팡이가 타올랐으며, 해안가가 잦은 불꽃으로 번쩍였고, 방패 두 개가 피땀을 흘렸다는 것이었다.
§22.1.9et milites quosdam ictos fulminibus, et solis orbem minui visum, et Praeneste ardentes lapides caelo cecidisse, et Arpis parmas in caelo visas pugnantemque cum luna solem,
또한 일부 병사들이 벼락에 맞았고, 태양의 원반이 작아진 것처럼 보였으며, 프라이네스테에서는 불타는 돌들이 하늘에서 떨어졌고, 아르피에서는 하늘에 둥근 방패들이 나타나고 태양이 달과 싸우는 것이 보였다는 것이었다.
§22.1.10et Capenae duas interdiu lunas ortas, et aquas Caeretes sanguine mixtas fluxisse fontemque ipsum Herculis cruentis manasse respersum maculis, et Antii metentibus cruentas in corbem spicas cecidisse,
그리고 카페나에서는 대낮에 두 개의 달이 떴고, 카이레의 물은 피와 섞여 흘렀으며 헤르쿨레스의 샘 자체가 피 묻은 얼룩으로 뒤덮인 채 솟구쳤고, 안티움에서는 수확하던 이들의 바구니 속으로 피에 젖은 이삭들이 떨어졌다는 것이었다.
§22.1.11et Faleriis caelum findi velut magno hiatu visum quaque patuerit ingens lumen effulsisse, et sortes adtenuatas unamque sua sponte excidisse ita inscriptam “Mavors telum suum concutit,”
또한 팔레리에서는 하늘이 거대한 틈새처럼 갈라지는 듯 보였고 갈라진 곳에서 거대한 빛이 뿜어져 나왔으며, 점괘용 목패들이 쪼그라들었는데 그중 하나가 스스로 떨어졌으니 거기에는 '마보르스가 자신의 무기를 흔든다'라고 적혀 있었다는 것이었다.
§22.1.12et per idem tempus Romae signum Martis Appia via ac simulacra luporum sudasse, et Capuae speciem caeli ardentis fuisse lanaeque inter imbrem cadentis.
또한 같은 무렵 로마에서는 아피아 가도의 마르스 석상과 늑대들의 조각상들이 땀을 흘렸고, 카푸아에서는 하늘이 불타는 듯한 모습과 비가 내리는 와중에 달이 떨어지는 듯한 광경이 목격되었다는 것이었다.
§22.1.13inde minoribus etiam dictu prodigiis fides habita: capras lanatas quibusdam factas, et gallinam in marem, gallum in feminam sese vertisse.
그리하여 말하기조차 사소한 징조들까지 신빙성을 얻게 되었으니, 어떤 이들의 염소들이 온통 양털로 덮이게 되었고, 암탉이 수탉으로, 수탉이 암탉으로 변했다는 것이었다.
§22.1.14his, sicut erant nuntiata, expositis auctoribusque in curiam introductis consul de religione patres consuluit.
이 사실들이 보고된 그대로 진술되고 제보자들이 회의장으로 인도된 후, 집정관은 종교적 대책에 대해 의원들에게 자문을 구했다.
§22.1.15decretum, ut ea prodigia partim maioribus hostiis partim lactentibus procurarentur, et uti supplicatio per triduum ad omnia pulvinaria haberetur;
다음과 같이 결의되었다. 즉 이 기이한 징조들을 일부는 자란 제물로, 일부는 젖먹이 제물로 액땜하도록 할 것과, 사흘 동안 모든 신좌에서 간구식을 거행하도록 하는 것이었다.
§22.1.16cetera, cum decemviri libros inspexissent, ut ita fierent, quem ad modum cordi esse divis e carminibus praefarentur.
그 밖의 일들은 십인위원들이 서책을 살펴본 뒤, 그 시구들로부터 신들의 마음에 드는 것으로 선언하는 방식대로 거행하도록 했다.
§22.1.17decemvirorum monitu decretum est, Iovi primum fulmen aureum pondo quinquaginta neret, et Iunoni Minervaeque ex argento dona darentur, et Iunoni reginae in Aventino Iunonique Sospitae Lanuvii maioribus hostiis sacrificaretur,
십인위원들의 권고에 따라 다음과 같이 결의되었다. 즉 먼저 유피테르를 위해 50파운드 무게의 황금 번개를 만들고, 유노와 미네르바에게는 은으로 된 선물을 바치며, 아벤티누스 언덕의 여왕 유노와 라누비움의 구원자 유노에게는 자란 제물로 제사를 올리도록 하는 것이었다.
§22.1.18matronaeque pecunia conlata, quantum conferre cuique commodum esset, donum Iunoni reginae in Aventinum ferrent, lectisterniumque fieret, et ut libertinae et ipsae, unde Feroniae donum daretur, pecuniam pro facultatibus suis conferrent.
그리고 기혼 여성들이 각자 형편이 닿는 대로 돈을 모아 아벤티누스 언덕의 여왕 유노에게 선물을 가져가고 신좌 향연이 베풀어지도록 할 것이며, 해방 여노예들도 페로니아에게 선물을 바칠 수 있도록 각자의 자력에 따라 돈을 모으도록 하는 것이었다.
§22.1.19haec ubi facta decemviri Ardeae in foro maioribus hostiis sacrificarunt.
이 일들이 이행되자 십인위원들은 아르데아의 광장에서 자란 제물로 제사를 올렸다.
postremo Decembri iam mense ad aedem Saturni Romae immolatum est lectisterniumque imperatum — et eum lectum senatores straverunt _ et convivium publicum,
마지막으로, 이미 12월이 되었을 때 로마의 사투르누스 신전에서 제물이 바쳐졌고, 신좌 향연이 명령되었으며—이때 신좌는 원로원 의원들이 깔았다—공적인 연회도 지시되었다.
§22.1.20ac per urbem Saturnalia diem ac noctem clamata, populusque eum diem festum habere ac servare in perpetuum iussus.
그리하여 온 시내에 밤낮으로 '사투르날리아'라는 외침이 울려 퍼졌으며, 백성들은 그날을 축일로 삼아 영원히 지키도록 지시받았다.