§21.19.1haec derecta percunctatio ac denuntiatio belli magis ex dignitate populi Romani visa est quam de foederum iure verbis disceptare, cum ante, tum maxime Sagunto excisa.
이와 같이 단도직입적인 문책과 선전포고는, 조약의 권리에 대해 말로 논쟁하는 것보다 로마 인민의 존엄에 더 합당한 것으로 여겨졌다. 이전에도 그러했지만, 특히 사군툼이 파괴된 지금에 와서는 더욱 그러했다.
§21.19.2nam si verborum disceptationis res esset, quid foedus Hasdrubalis cum Lutatii priore foedere, quod mutatum est, conparandum erat, cum in Lutatii foedere diserte additum esset,
왜냐하면 만일 일이 말의 논쟁에 속하는 것이라면, 하스드루발의 조약이 변경된 루타티우스의 이전 조약과 어떻게 비교될 수 있었겠는가? 루타티우스의 조약에는 다음과 같이 명시적으로 추가되어 있었는데 말이오.
§21.19.3ita id ratum fore, si populus censuisset, in Hasdrubalis foedere nec exceptum tale quicquam fuerit, et tot annorum silentio ita vivo eo conprobatum sit foedus, ut ne mortuo quidem auctore quicquam mutaretur?
인민이 승인했을 때에만 그것이 유효할 것이라는 점이 말이오. 반면 하스드루발의 조약에는 그와 같은 어떤 예외 규정도 없었으며, 그가 살아 있는 동안 그토록 오랜 세월의 침묵으로써 조약이 이처럼 승인되어, 기안자가 죽은 후에도 아무것도 변경되지 않을 정도가 아니었소?
§21.19.4quamquam, et si priore foedere staretur, satis cautum erat Saguntinis sociis utrorumque exceptis.
비록 이전 조약에 머무른다 할지라도, 양측의 동맹국들이 제외됨으로써 사군툼 동맹국들을 위해 충분한 규정이 마련되어 있었소.
nam neque additum erat “iis qui tunc essent” nec §21.19.5“ne qui postea adsumerentur;
왜냐하면 "당시 동맹국이었던 자들에게"라는 말이 추가되지도 않았고, "이후에 누군가 새로 받아들여지지 않도록"이라는 말이 추가되지도 않았기 때문이오.
” et cum adsumere novos liceret socios, quis aequum censeret aut ob nulla quemquam merita in amicitiam recipi aut receptos in fidem non defendi? tantum ne Carthaginiensium socii aut sollicitarentur ad defectionem aut sua sponte desciscentes reciperentur.
그리고 새로운 동맹국을 받아들이는 것이 허용되었던 바에야, 어떤 공적도 없는 자를 우방으로 받아들이거나, 신의에 따라 받아들여진 자들을 보호하지 않는 것을 누가 정당하다고 생각했겠소? 다만 카르타고인의 동盟국들이 이탈하도록 부추겨지거나, 자발적으로 이탈하는 자들이 받아들여지지 않기만 하면 되었을 뿐이오.
§21.19.6legati Romani ab Carthagine sicut iis Romae imperatum erat, in Hispaniam, ut adirent civitates et in societatem perlicerent aut averterent a Poenis, traiecerunt.
로마 사절들은 로마에서 명령받은 대로 카르타고를 떠나 히스파니아로 건너갔다. 여러 부족들을 방문하여 동맹으로 유인하거나 카르타고인들로부터 떼어놓기 위함이었다.
§21.19.7ad Bargusios primum venerunt, a quibus benigne excepti, quia taedebat imperii Punici, multos trans Hiberum populos ad cupidinem novae fortunae erexerunt.
그들은 먼저 바르구시이인들에게 갔는데, 그들로부터 호의적인 대접을 받았다. 왜냐하면 그들은 카르타고의 지배에 넌더리가 나 있었기 때문이며, 에브로강 건너편의 많은 부족들에게 새로운 운명에 대한 열망을 불러일으켰다.
§21.19.8ad Volcianos inde est ventum, quorum celebre per Hispaniam responsum ceteros populos ab societate Romana avertit.
그 후 볼키아니인들에게 이르렀는데, 히스파니아 전역에 널리 알려진 그들의 답변은 다른 부족들을 로마와의 동맹으로부터 돌려세웠다.
§21.19.9ita enim maximus natu ex iis in concilio respondit: “quae verecundia est, Romani, postulare vos, uti vestram Carthaginiensium amicitiae praeponamus, cum, qui id fecerunt, crudelius, quam Poenus hostis perdidit, vos socii prodideritis?
그들의 의회에서 그들 중 가장 연장자가 이와 같이 답변했기 때문이다. "로마인들이여, 우리가 카르타고인들과의 우정보다 그대들의 우정을 우선시하도록 요구하다니 이 무슨 염치없는 짓이오? 그렇게 행한 이들을, 적인 카르타고인이 멸망시킨 것보다 더 잔인하게 동맹국인 그대들이 저버렸는데 말이오.
§21.19.10ibi quaeratis socios censeo ubi Saguntina clades ignota est;
나는 그대들이 사군툼의 참상이 알려지지 않은 곳에서 동맹국을 찾아야 한다고 보오.
Hispanis populis sicut lugubre ita insigne documentum Sagunti ruinae erunt, ne quis fidei Romanae aut societati confidat. ” §21.19.11inde extemplo abire finibus Volci anorum iussi ab nullo deinde concilio Hispaniae benigniora verba tulere.
히스파니아 부족들에게 사군툼의 파멸은 슬픈 일이자 동시에 아주 분명한 본보기가 되어, 누구도 로마의 신의나 동맹을 신뢰하지 않도록 할 것이오." 볼키아니인의 영토에서 즉각 떠나라는 명령을 받은 그들은 그 후 히스파니아의 어떤 의회로부터도 더 호의적인 말을 듣지 못했다.
ita nequiquam peragrata Hispania in Galliam transeunt.
이처럼 무익하게 히스파니아를 유람한 후 그들은 갈리아로 건너간다.