§21.18.1his ita conparatis, ut omnia iusta ante bellum fierent, legatos maiores natu Q. Fabium M. Livium L. Aemilium C. Licinium Q. Baebium in Africam mittunt ad percunctandos Carthaginienses, publicone consilio Hannibal Saguntum oppugnasset,
이러한 일들이 이와 같이 준비되어 전쟁 전에 모든 합당한 의례가 치러지도록 한 뒤, 그들은 한니발이 국가의 결정에 따라 사군툼을 공격한 것인지 카르타고인들에게 질문하기 위해 연장자 사절들인 퀸투스 파비우스, 마르쿠스 리비우스, 루키우스 에밀리우스, 가이우스 리키니우스, 퀸투스 배비우스를 아프리카로 파견한다.
§21.18.2et, si, id quod facturi videbantur, faterentur ac defenderent publico consilio factum, ut indicerent populo Carthaginiensi bellum.
그리고 만일 그들이 (그들이 그렇게 할 것처럼 보였던 바와 같이) 이를 시인하고 국가의 결정에 따라 행해진 일이라고 옹호한다면, 카르타고 인민에게 전쟁을 선포하기 위함이었다.
§21.18.3Romani postquam Carthaginem venerunt cum senatus datus esset et Q. Fabius nihil ultra quam unum, quod mandatum erat, percunctatus esset, tum ex Carthaginiensibus unus:
로마인들이 카르타고에 도착한 후, 원로원 접견이 허락되고 퀸투스 파비우스가 명령받은 한 가지 일 외에는 아무것도 묻지 않았을 때, 카르타고인들 중 한 명이 말했다.
§21.18.4“praeceps vestra, Romani, et prior legatio fuit, cum Hannibalem tamquam suo consilio Saguntum oppugnantem deposcebatis;
"로마인들이여, 그대들의 이전 사절단은 성급했소, 그때 그대들은 한니발이 마치 자기 개인의 결정으로 사군툼을 공격하고 있는 것처럼 그의 인도를 요구했으니 말이오.
ceterum haec legatio verbis adhuc lenior est, re asperior.
그러나 이번 사절단은 말로는 지금까지보다 완만하나 실지로는 더 가혹하오.
tunc enim Hannibal et insimulabatur et deposcebatur; §21.18.5nunc ab nobis et confessio culpae exprimitur et ut a confessis res extemplo repetuntur.
그때는 한니발이 고발되기도 하고 인도 요구를 받기도 했으나, 지금은 우리에게서 죄의 자백이 강요되고 있으며, 자백한 자들에게 요구하듯이 즉각적인 배상이 청구되고 있기 때문이오.
§21.18.6ego autem non privato publicone consilio Saguntum oppugnatum sit quaerendum censeam, sed utrum iure an iniuria.
그러나 나는 사군툼이 사적인 결정으로 공격받았는지 공적인 결정으로 공격받았는지가 질문되어야 할 것이 아니라, 정당하게 공격받았는지 부당하게 공격받았는지가 질문되어야 한다고 보오.
§21.18.7nostra enim haec quaestio atque animadversio in civem nostrum est, quid nostro aut suo fecerit arbitrio;
왜냐하면 우리 시민이 우리의 의지로 혹은 자신의 의지로 무엇을 행했는가에 대한 조사의 처벌은 우리 자신의 일이기 때문이오.
vobiscum una disceptatio est, licueritne per foedus fieri.
그대들과의 유일한 논쟁점은 조약상 그것이 허용되었는가 여부요.
§21.18.8itaque quoniam discerni placet, quid publico consilio, quid sua sponte imperatores faciant, nobis vobiscum foedus est a C. Lutatio consule ictum, in quo cum caveretur utrorumque sociis, nihil de Saguntinis — necdum enim erant socii — cautum est.
그러므로 장군들이 국가의 결정으로 무엇을 행하고 자발적으로 무엇을 행하는지를 구별하는 것이 그대들의 마음에 든다면, 우리에게는 그대들과의 사이에 집정관 가이우스 루타티우스에 의해 체결된 조약이 있소. 그 조약에서 양측의 동맹국들에 대해 규정되었을 때, 사군툼인들에 대해서는 아무런 규정도 없었소. 당시 그들은 아직 동맹국이 아니었기 때문이오.
§21.18.9at enim eo foedere, quod cum Hasdrubale ictum est, Saguntini excipiuntur.
하지만 하스드루발과 체결된 조약에서는 사군툼인들이 제외되었다고 그대들은 말할 것이오.
adversus quod ego nihil dicturus sum, nisi quod a vobis didici.
이에 대해 나는 그대들로부터 배운 것 외에는 아무 말도 하지 않겠소.
§21.18.10vos enim quod C. Lutatius consul primo nobiscum foedus icit, quia neque ex auctoritate patrum nec populi iussu ictum erat, negastis vos eo teneri;
왜냐하면 집정관 가이우스 루타티우스가 처음에 우리와 체결한 조약에 대해, 그것이 원로원의 권위나 인민의 명령 없이 체결되었다는 이유로 그대들이 그 조약에 얽매이는 것을 거부했기 때문이오.
itaque aliud de integro foedus publico consilio ictum est.
그리하여 국가의 결정에 따라 다른 조약이 새로 체결되었소.
§21.18.11si vos non tenent foedera vestra nisi ex auctoritate aut iussu vestro icta, ne nos quidem Hasdrubalis foedus, quod nobis insciis icit, obligare potuit.
만일 그대들의 조약이 그대들의 권위나 명령에 의해 체결된 것이 아니라면 그대들을 구속하지 못하듯이, 하스드루발이 우리도 모르게 체결한 조약 역시 우리를 구속할 수 없었소.
§21.18.12proinde omittite Sagunti atque Hiberi mentionem facere, et, quod diu parturit animus vester, aliquando pariat. ”
그러므로 사군툼과 에브로강에 대한 언급을 그만두고, 그대들의 마음이 오랫동안 잉태해 온 것을 이제는 해산하도록 하시오." 그때 로마인은 토가로 주머니를 만들며 말했소.
§21.18.13tum Romanus sinu ex toga facto “Hic” inquit “vobis bellum et pacem portamus: utrum placet, sumite.
"여기 우리는 그대들에게 전쟁과 평화를 가져왔소.
” sub hanc vocem haud minus ferociter, daret utrum vellet, succlamatum est.
어느 쪽이 마음에 들든 가져가시오." 이 말이 떨어지자마자, 그가 원하는 쪽을 주라고 그에 못지않게 거칠게 화답하는 외침이 터져 나왔소.
§21.18.14et cum is iterum sinu effuso bellum dare dixisset accipere se omnes responderunt et, quibus acciperent animis, isdem se gesturos.
그리고 그가 다시 주름을 펼치며 전쟁을 주겠노라고 말하자, 모두가 그것을 받아들이겠다고 답했으며, 그것을 받아들이는 것과 똑같은 각오로 전쟁을 치르겠다고 답했다.