Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §21.11.1-21.11.13

원로원의 로마 요구 거절과 사군툼 공성전 재개

1770개 구절 중 542번째 · 라틴어

요약

한노의 연설 이후 원로원은 한니발을 지지하며 로마 사절들의 요구를 거절한다. 한편 한니발은 사군툼에 대한 공격을 재개하여 성벽 일부를 돌파하지만, 반란의 조짐을 보인 이웃 부족들을 진압하기 위해 잠시 회군한다.

§21.11.1cum Hanno perorasset, nemini omnium certare oratione cum eo necesse fuit: adeo prope omnis senatus Hannibalis erat;
한노가 연설을 끝마쳤을 때, 그들 모두 중 누구도 그와 변론으로 맞설 필요가 없었다. 원로원의 거의 전체가 그토록 한니발의 편이었기 때문이다.
infestiusque locutum arguebant Hannonem quam Flaccum Valerium legatum Romanum.
그들은 한노가 로마의 사절인 발레리우스 플라쿠스보다 더 적대적으로 말했다고 비난했다.
§21.11.2responsum inde legatis Romanis est, bellum ortum ab Saguntinis, non ab Hannibale esse; populum Romanum iniuste facere, si Saguntinos vetustissimae Carthaginiensium societati praeponat.
그 후 로마 사절들에게 답변이 주어졌다. 전쟁은 사군툼인들에 의해 시작된 것이지 한니발에 의한 것이 아니며, 로마인들이 사군툼인들을 카르타고인들의 가장 오래된 동맹보다 더 우선시한다면 이는 불의를 행하는 것이라는 내용이었다.
dum Romani tempus terunt legationibus mittendis, §21.11.3Hannibal, quia fessum militem proeliis operibusque habebat, paucorum iis dierum quietem dedit stationibus ad custodiam vinearum aliorumque operum dispositis.
로마인들이 사절단을 보내며 시간을 허비하는 동안, 한니발은 전투와 노역으로 병사들이 피로해져 있었기 때문에, 포위 방패와 다른 공성 무기들을 지키기 위한 보초들을 배치한 후, 그들에게 며칠 동안의 휴식을 주었다.
interim animos eorum nunc ira in hostis stimulando, nunc spe praemiorum accendit;
그동안 그는 때로는 적에 대한 분노를 자극하고, 때로는 포상에 대한 기대로 그들의 마음을 불태웠다.
§21.11.4ut vero pro contione praedam captae urbis edixit militum fore, adeo accensi omnes sunt, ut, si extemplo signum datum esset, nulla vi resisti videretur posse.
과연 그가 군중 집회에서 점령된 도시의 전리품이 병사들의 것이 될 것이라고 선포하자, 모두가 크게 고무되어 만약 즉시 신호가 떨어졌다면 그 어떤 힘으로도 저항할 수 없을 것처럼 보일 정도였다.
§21.11.5Saguntini ut a proeliis quietem habuerant nec lacessentes nec lacessiti per aliquot dies, ita non nocte, non die umquam cessaverant ab opere, ut novum murum ab ea parte, qua patefactum oppidum ruinis erat, reficerent.
사군툼인들은 며칠 동안 공격하지도 공격받지도 않으며 전투로부터 휴식을 얻었으나, 다른 한편으로는 폐허로 인해 도시가 드러난 그 부분에 새 성벽을 재건하기 위해 밤낮으로 작업을 쉬지 않았다.
§21.11.6inde oppugnatio eos aliquanto atrocior quam ante adorta est, nec, qua primum aut potissimum parte ferrent opem, cum omnia variis clamoribus streperent, satis scire poterant.
그 후 이전보다 훨씬 격렬한 공격이 그들을 덮쳤고, 사방이 다양한 비명과 외침으로 소란스러웠기에 그들은 어디에 먼저 혹은 가장 우선적으로 구원을 보내야 할지 충분히 알 수 없었다.
§21.11.7ipse Hannibal, qua turris mobilis omnia munimenta urbis superans altitudine agebatur, hortator aderat.
도시의 모든 방어벽보다 높은 움직이는 공성 탑이 전진 배치되는 곳에 한니발 본인이 격려자로 서 있었다.
quae cum admota catapultis ballistisque per omnia tabulata dispositis muros defensoribus nudasset, §21.11.8tum Hannibal occasionem ratus quingentos ferme Afros cum dolabris ad subruendum ab imo murum mittit.
이 탑이 성벽 가까이 다가가 모든 층에 배치된 투석기와 발리스타로 성벽에서 방어자들을 쓸어버렸을 때, 한니발은 기회를 잡았다고 생각하여 곡괭이를 가진 약 500명의 아프리카 병사들을 보내 성벽을 밑바닥부터 무너뜨리게 했다.
nec erat difficile opus, quod caementa non calce durata erant, sed interlita luto structurae antiquo genere.
석재가 석회로 굳혀진 것이 아니라 고대의 건축 방식에 따라 진흙으로 메워져 있었기 때문에 그것은 어려운 작업이 아니었다.
§21.11.9itaque latius, quam qua caederetur, ruebat, perque patentia ruinis agmina armatorum in urbem vadebant.
그리하여 성벽은 파내어진 곳보다 더 넓게 무너져 내렸고, 폐허를 통해 열린 틈을 따라 무장한 병사들의 대열이 도시 안으로 진격해 들어갔다.
§21.11.10locum quoque editum capiunt, collatisque eo catapultis ballistisque, ut castellum in ipsa urbe velut arcem imminentem haberent, muro circumdant;
그들은 또한 고지대를 점령하고, 그곳에 투석기와 발리스타를 모아 도시 자체 내에서 위협적인 요새 같은 성채를 갖추기 위해 벽으로 둘러쌌다.
et Saguntini murum interiorem ab nondum capta parte urbis ducunt.
한편 사군툼인들은 아직 점령되지 않은 도시 지역으로부터 내벽을 쌓아 올렸다.
§21.11.11utrimque summa vi et muniunt et pugnant; sed interiora tuendo minorem in dies urbem Saguntini faciunt.
양측 모두 최고의 힘을 다해 방비하고 싸웠으나, 사군툼인들은 안쪽을 방어함으로써 자신들의 도시를 날마다 더 좁게 만들었다.
§21.11.12simul crescit inopia omnium longa obsidione et minuitur expectatio externae opis, cum tam procul Romani, unica spes, circa omnia hostium essent.
동시에 오랜 포위로 모든 것의 결핍이 깊어지고 외부 구원에 대한 기대는 줄어들었는데, 유일한 희망인 로마인들은 너무도 멀리 있었고 주변의 모든 것은 적들로 둘러싸여 있었기 때문이다.
§21.11.13paulisper tamen adfectos animos recreavit repentina profectio Hannibalis in Oretanos Carpetanosque, qui duo populi dilectus acerbitate consternati retentis conquisitoribus metum defectionis cum praebuissent, oppressi celeritate Hannibalis omiserunt mota arma.
하지만 한니발이 오레타니족과 카르페타니족을 치기 위해 갑작스럽게 출발한 일이 낙담해 있던 사군툼인들의 마음을 잠시 동안 소생시켰다. 이 두 부족은 가혹한 징집에 동요하여 징집관들을 감금하고 반란의 우려를 낳았으나, 한니발의 신속함에 압도되어 이미 일으켰던 무기를 내려놓았다.

어휘·문법 주석

  1. §21.11.1Hannibalis erat — Hannibalis는 소유 또는 소속을 나타내는 속격으로, 여기서는 '한니발의 편이었다' 혹은 '한니발의 파벌에 속해 있었다'는 것을 의미한다.
  2. §21.11.1infestiusque locutum arguebant Hannonem quam Flaccum Valerium legatum Romanum — 동사 arguebant(~를 비난하다, 주장하다)에 걸리는 대격 부정사 구문이다. Hannonem이 대격 주어이며, locutum [esse](esse 생략)가 완료 부정사이다. 대격인 Flaccum Valerium은 quam 뒤에서 비교의 대상으로서 Hannonem과 평행하게 대격을 취하고 있다.
  3. §21.11.4nulla vi resisti videretur posse — resisti는 여격을 지배하는 자동사 resisto의 비인칭 수동 부정사이다. 비인칭 수동 구문이므로 문법적 주어는 없으며, '그 어떤 힘에 의해서도 저항되는 것이 불가능해 보였다'는 의미가 된다.
  4. §21.11.7defensoribus — 분리의 탈격이다. 동사 nudo(~를 빼앗다, 발가벗기다)가 '대격(muros) + 탈격(defensoribus)' 구문을 취하여 '성벽에서 방어자들을 쓸어버리다, 빼앗다'를 의미한다.
  5. §21.11.13qui duo populi ... cum praebuissent ... omiserunt — 관계대명사 qui가 duo populi와 함께 형용사적으로 쓰여 주절의 주어가 된다. cum praebuissent는 양보 혹은 상황을 나타내는 접속법 절('~를 야기했음에도 불구하고')이다. 주절의 주동사는 완료형인 omiserunt이며, 분사 oppressi는 주어를 수식한다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §21.11.1-21.11.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:21.11.1-21.11.13

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.