§2.53.1certamina domi finita; Veiens bellum exortum, quibus Sabini arma coniunxerant.
국내의 분쟁은 끝났고, 베이이와의 전쟁이 일어났는데, 여기에 사비니인들이 무기를 합쳤다.
P. Valerius consul accitis Latinorum Hernicorumque auxiliis cum exercitu Veios missus castra Sabina, quae pro moenibus sociorum locata erant, confestim adgreditur tantamque trepidationem iniecit, ut, dum dispersi alii alia manipulatim excurrunt ad arcendam hostium vim, ea porta, cui signa primum intulerat, caperetur.
집정관 푸블리우스 발레리우스는 라티움인과 헤르니키인의 지원군을 소집하여 군대와 함께 베이이로 파견되었고, 동맹자들의 성벽 앞에 배치되어 있던 사비니인의 진영을 즉시 공격하여 극심한 공포를 안겨주었으니, 적들이 적의 공격을 막기 위해 일부는 이쪽으로 일부는 저쪽으로 백인대 단위로 흩어져 달려 나가는 사이에 그가 처음으로 군기를 앞세우고 들어갔던 그 문이 함락되었다.
§2.53.2intra vallum deinde caedes magis quam proelium esse.
이어서 보루 안에서는 전투라기보다 도살극이 벌어졌다.
tumultus e castris et in urbem penetrat;
진영의 소란은 도시 안으로까지 흘러들어갔다.
tamquam Veis captis, ita pavidi Veientes ad arma currunt.
마치 베이이가 함락된 것처럼, 겁에 질린 베이이인들은 무기를 들고 달려갔다.
pars Sabinis eunt subsidio, pars Romanos toto impetu intentos in castra adoriuntur.
일부는 사비니인들을 도우러 갔고, 일부는 진영에 온 정신을 쏟고 있던 로마인들을 전력을 다해 기습했다.
§2.53.3paulisper aversi turbatique sunt; deinde et ipsi utroque versis signis resistunt, et eques ab consule inmissus Tuscos fundit fugatque;
로마군은 잠시 밀려나 혼란에 빠졌으나, 그 뒤 자신들도 군기를 양쪽으로 돌려 저항했고, 집정관이 투입한 기병이 에트루리아인들을 격파하고 패주하게 했다.
eademque hora duo exercitus, duae potentissimae et maximae finitimae gentes superatae sunt.
그리고 같은 시간에 두 군대, 즉 가장 강력하고 거대한 두 인접 민족이 제압당했다.
§2.53.4dum haec ad Veios geruntur, Volsci Aequique in Latino agro posuerant castra populatique fines erant.
베이이에서 이 일들이 진행되는 동안, 볼스키인들과 에쿠이인들은 라티움인들의 영토에 진영을 구축하고 국경 지역을 약탈하고 있었다.
eos per se ipsi Latini adsumptis Hernicis sine Romano aut duce aut auxilio castris exuerunt;
라티움인들이 스스로 헤르니키인들을 동참시키고 로마인의 지휘관이나 원조 없이 자신들의 힘으로 그들을 진영에서 쫓아냈다.
§2.53.5ingenti praeda praeter suas reciperatas res potiti sunt.
그들은 되찾은 자신들의 재산 외에도 막대한 전리품을 획득했다.
missus tamen ab Roma consul in Volscos C. Nautius;
그럼에도 불구하고 로마에서 집정관 가이우스 나우티우스가 볼스키인들에게 파견되었다.
mos, credo, non placebat sine Romano duce exercituque socios propriis viribus consiliisque bella gerere.
내 생각에, 로마의 지휘관과 군대 없이 동맹국들이 자신들만의 힘과 계획으로 전쟁을 수행하는 관례를 마음에 들어 하지 않았던 것 같다.
§2.53.6nullum genus calamitatis contumeliaeque non editum in Volscos est, nec tamen perpelli potuere, ut acie dimicarent.
볼스키인들에게 온갖 종류의 재앙과 모욕이 가해지지 않은 것이 없었으나, 그럼에도 그들을 회전에서 맞서 싸우도록 설득할 수는 없었다.