§2.29.1utraque re satis experta tum demum consules: “ne praedictum negetis, patres conscripti, adest ingens seditio.
양쪽 일 모두 충분히 경험하고 나서야 비로소 집정관들이 말했다. "원로원 의원 여러분, 미리 경고받지 못했다고 부인하지 마십시오. 거대한 폭동이 눈앞에 닥쳤습니다.
postulamus, ut ii, qui maxime ignaviam increpant, adsint nobis habentibus dilectum.
저희는 저희의 비겁함을 가장 강하게 비난하는 자들이 저희가 징집을 실시할 때 저희 곁에 배석할 것을 요구합니다.
acerrimi cuiusque arbitrio, quando ita placet, rem agemus. ” redeunt in tribunal;
여러분이 원하시는 대로, 가장 격렬한 자들 각각의 결정에 따라 저희는 일을 진행하겠습니다." 그들은 연단으로 돌아갔다.
§2.29.2citari nominatim unum ex iis, qui in conspectu erant, dedita opera iubent.
그들은 시야에 있는 자들 중 한 명을 고의로 지명하여 호출하도록 명령했다.
cum staret tacitus et circa eum aliquot hominum, ne forte violaretur, constitisset globus, lictorem ad eum consules mittunt.
그가 묵묵히 서 있고, 그가 혹여 다치지 않도록 그의 주변에 몇몇 사람들의 무리가 모여들자, 집정관들은 그에게 리토르를 보냈다.
§2.29.3quo repulso tum vero indignum facinus esse clamitantes, qui patrum consulibus aderant, devolant de tribunali, ut lictori auxilio essent.
리토르가 밀려나자, 집정관들 곁에 있던 원로원 의원들은 참으로 수치스러운 폭거라 외치며 리토르를 돕기 위해 연단에서 뛰어내려왔다.
§2.29.4sed ab lictore nihil aliud quam prendere prohibito cum conversus in patres impetus esset, consulum intercursu rixa sedata est, in qua tamen sine lapide, sine telo plus clamoris atque irarum quam iniuriae fuerat.
그러나 리토르가 체포하는 것을 제지당한 것 외에는 아무 일도 없었을 때, 공격이 원로원 의원들에게로 향하자 집정관들이 가로막아 싸움이 진정되었다. 그 싸움에서는 돌도 무기도 쓰이지 않아, 피해보다는 비명과 분노가 더 많았다.
§2.29.5senatus tumultuose vocatus tumultuosius consulitur quaestionem postulantibus iis, qui pulsati fuerant, decernente ferocissimo quoque non sententiis magis quam clamore et strepitu.
원로원은 소란스럽게 소집되어 더욱 소란스럽게 논의가 진행되었으니, 구타당한 자들이 사문(査問)을 요구하였고, 가장 격렬한 자들 각각이 의견보다는 고함과 소음으로 의결을 시도했기 때문이다.
§2.29.6tandem cum irae resedissent, exprobrantibus consulibus nihilo plus sanitatis in curia quam in foro esse, ordine consuli coepit.
마침내 분노가 가라앉고, 의사당 안이 광장보다 나을 것이 전혀 없다는 집정관들의 책망 속에, 서열에 따라 논의가 시작되었다.
§2.29.7tres fuere sententiae.
세 가지 의견이 있었다.
P. Verginius rem non vulgabat; de iis tantum, qui fidem secuti P. Servili consulis Volsco, Aurunco Sabinoque militassent bello, agendum censebat.
푸블리우스 웨르기니우스는 사태를 일반화하지 않고, 집정관 푸블리우스 세르윌리우스의 약속을 믿고 볼스키전, 아우룬키전, 사비니전에서 군 복무를 한 자들에 대해서만 처리를 해야 한다고 주장했다.
T. Larcius non id tempus esse,
티투스 라르키우스는 그러한 때가 아니라고 생각했다.
§2.29.8ut merita tantummodo exsolverentur; totam plebem aere alieno demersam esse, nec sisti posse, ni omnibus consulatur; quin, si alia aliorum sit condicio, accendi magis discordiam quam sedari.
공로만이 보상받아야 할 때가 아니며, 평민 전체가 채무에 가라앉아 있어 만인을 위한 대책이 마련되지 않는 한 제어될 수 없으며, 오히려 사람마다 조건이 달라진다면 불화가 가라앉기는커녕 더 치솟을 것이라고 주장했다.
§2.29.9Ap. Claudius, et natura inmitis et efferatus hinc plebis odio, illinc patrum laudibus, non miseriis ait, sed licentia tantum concitum turbarum, et lascivire magis plebem quam saevire.
아피우스 클라우디우스는 본래 냉혹한 데다 한편으로는 평민에 대한 증오로, 다른 한편으로는 원로원 의원들의 찬사로 흥분하여, 소요는 그들의 비참함 때문이 아니라 오직 방종함 때문에 일어난 것이며 평민들은 난폭하다기보다 방자한 것이라고 말했다.
§2.29.10id adeo malum ex provocatione natum; quippe minas esse consulum, non imperium, ubi ad eos, qui una peccaverint, provocare liceat.
그 해악은 전적으로 상소권(provocatio)에서 비롯된 것이며, 동료 죄인들에게 상소할 수 있는 곳에서는 집정관의 명령권이 아니라 협박만이 존재할 뿐이기 때문이라는 것이다.
§2.29.11“agedum” inquit “dictatorem, a quo provocatio non est, creemus, iam hie, quo nunc omnia ardent, conticiscet furor.
그는 말했다. "자, 상소권이 통하지 않는 독재관(dictator)을 임명합시다. 그러면 지금 모든 것이 불타오르는 이 광기가 당장 잠잠해질 것입니다.
§2.29.12pulset tum mihi lictorem, qui sciet ius de tergo vitaque sua penes unum illum esse, cuius maiestatem violarit. ”
그때가 되면 내 리토르를 때려 보라고 하십시오. 그는 자신의 등과 목숨에 대한 권한이 자신이 감히 존엄을 침해한 유일한 그 사람에게 있음을 알게 될 것입니다."