§2.14.1huic tam pacatae profectioni ab urbe regis Etrusci abhorrens mos traditus ab antiquis usque ad nostram aetatem inter cetera sollemnia manet bona Porsinnae regis vendendi.
에트루리아 왕이 이처럼 평화롭게 도시를 떠난 것과는 모순되는 관행이 고대로부터 우리 시대에 이르기까지 다른 의례들 사이에 남아 있으니, 곧 '포르시나 왕의 재산을 매각하는 것'이다.
§2.14.2cuius originem moris necesse est aut inter bellum natam esse neque omissam in pace aut a mitiore crevisse principio, quam hic prae se ferat titulus bona hostiliter vendendi.
이 관행의 기원은 전쟁 중에 생겨나 평화 시기에도 폐지되지 않았거나, 혹은 이 '적대적으로 재산을 매각한다'는 명칭이 나타내는 것보다 더 온건한 시작에서 비롯되었음이 틀림없다.
§2.14.3proximum vero est ex iis, quae traduntur, Porsinnam discedentem ab Ianiculo castra opulenta convecto ex propinquis ac fertilibus Etruriae arvis commeatu Romanis dono dedisse, inopi tum urbe ab longinqua obsidione;
그러나 전해지는 이야기 중 가장 진실에 가까운 것은, 야니쿨룸에서 철수하던 포르시나가 인근의 비옥한 에트루리아 들판에서 모아들인 군량으로 가득 찬 부유한 진영을, 오랜 포위 공격으로 인해 당시 궁핍했던 로마인들에게 선물로 주었다는 것이다.
§2.14.4ea deinde, ne populo inmisso diriperentur hostiliter, venisse bonaque Porsinnae appellata, gratiam muneris magis significant titulo quam auctionem fortunae regiae, quae ne in potestate quidem populi Romani esset.
그 후, 군중이 들이닥쳐 적대적으로 약탈하는 것을 막기 위해 그것들이 매각되었고 '포르시나의 재산'이라 불렸는데, 이 명칭은 로마 인민의 권한 하에 전혀 있지 않았던 왕의 재산을 경매에 부친다는 뜻이라기보다는 그 선물의 은혜를 가리키는 것이다.
§2.14.5omisso Romano bello Porsinna, ne frustra in ea loca exercitus adductus videretur, cum parte copiarum filium Arruntem Ariciam oppugnatum mittit.
로마와의 전쟁을 중단한 포르시나는 군대를 그곳으로 이끌고 간 것이 헛된 일처럼 보이지 않도록, 병력의 일부와 함께 아들 아룬스를 아리키아를 공격하도록 파견했다.
§2.14.6primo Aricinos res necopinata perculerat; arcessita deinde auxilia et a Latinis populis et a Cumis tantum spei fecere, ut acie decernere auderent.
처음에는 예상치 못한 사태에 아리키아인들이 동요했으나, 그 후 라티움 민족들과 쿠마에로부터 불려 온 지원군이 그들에게 큰 희망을 주어 회전으로 승부를 가릴 용기를 내게 했다.
proelio inito adeo concitato impetu se intulerant Etrusci, ut funderent ipso incursu Aricinos;
전투가 시작되자 에트루리아인들이 워낙 맹렬한 기세로 돌진했기에 그 충격만으로 아리키아인들을 패주하게 만들었다.
§2.14.7Cumanae cohortes arte adversus vim usae declinavere paululum effuseque praelatos hostes conversis signis ab tergo adortae sunt: ita in medio prope iam victores caesi Etrusci.
쿠마에의 대대들은 힘에 대항해 책략을 사용하여 조금 물러섰다가, 무질서하게 앞으로 달려 나간 적들을 회군하여 배후에서 공격했다. 이리하여 이미 거의 승리한 듯했던 에트루리아인들은 포위되어 섬멸당했다.
§2.14.8pars perexigua duce amisso, quia nullum propius perfugium erat, Romam inermes et fortuna et specie supplicum delati sunt.
지도자를 잃은 아주 소수의 무리는 더 가까운 피난처가 없었기 때문에, 무장도 하지 않은 채 처지와 모습 모두 탄원자처럼 로마로 흘러 들어왔다.
§2.14.9ibi benigne excepti divisique in hospitia.
그곳에서 그들은 따뜻하게 환대받고 여러 숙소로 나누어 배정되었다.
curatis volneribus alii profecti domos nuntii hospitalium beneficiorum; multos Romae hospitum urbisque caritas tenuit.
상처가 치료되자 일부는 환대의 은혜를 전하는 전령이 되어 고향으로 떠났고, 많은 이들은 주인들과 도시에 대한 애착으로 로마에 머물렀다.
his locus ad habitandum datus, quem deinde Tuscum vicum appellarunt.
그들에게 거주할 땅이 주어졌는데, 그곳을 나중에 '투스쿠스 거리'라고 불렀다.