§10.37.1consul alter Postumius, quia in Samnitibus materia belli deerat, in Etruriam transducto exercitu primum pervastaverat Volsiniensem agrum;
다른 쪽 집정관 포스투미우스는 사므니움인들 사이에 전쟁의 소잿거리가 부족했기 때문에, 군대를 에트루리아로 이동시켜 먼저 볼시니이 영토를 철저히 황폐화했다.
§10.37.2dein cum egressis ad tuendos fines haud procul moenibus ipsorum depugnat;
그런 다음 국경을 지키기 위해 나온 이들과 그들의 성벽에서 멀지 않은 곳에서 격전을 치렀다.
duo milia octingenti Etruscorum caesi; §10.37.3ceteros propinquitas urbis tutata est.
에트루리아인 2800명이 사살되었고, 남은 이들은 도시가 가까웠던 덕분에 무사할 수 있었다.
in Rusellanum agrum exercitus traductus;
군대는 루셀라 영토로 이동했다.
ibi non agri tantum vastati sed oppidum etiam expugnatum;
그곳에서는 영토가 황폐해졌을 뿐만 아니라 읍성도 함락되었다.
capta amplius duo milia hominum, minus duo milia circa muros caesa.
2000명이 넘는 사람들이 사로잡혔고, 성벽 주변에서 2000명에 못 미치는 이들이 사살되었다.
§10.37.4pax tamen clarior maiorque, quam bellum in Etruria eo anno fuerat, parta est: tres validissimae urbes, Etruriae capita, Volsinii, Perusia, Arretium, pacem petiere;
그러나 그해 에트루리아에서의 전쟁이 그러했던 것보다 더 빛나고 더 거대한 평화가 쟁취되었다. 에트루리아의 중심지인 가장 강력한 세 도시 볼시니이, 페루시아, 아레티움이 평화를 청했다.
§10.37.5et vestimentis militum frumentoque pacti cum consule, ut mitti Romam oratores liceret, indutias in quadraginta annos impetraverunt.
그리고 병사들을 위한 의복과 곡물을 제공하기로 집정관과 합의하고, 로마에 사절을 파견하는 것을 허락받는 조건으로 40년간의 휴전을 얻어냈다.
multa praesens quingentum milium aeris in singulas civitates inposita.
각 도시에는 50만 아스에 달하는 즉시 벌금이 부과되었다.
§10.37.6ob hasce res gestas consul cum triumphum ab senatu moris magis causa quam spe inpetrandi petisset videretque alios, §10.37.7quod tardius ab urbe exisset, alios, quod iniussu senatus ex Samnio in Etruriam transisset, partim suos inimicos, partim collegae amicos, ad solacium aequatae repulsae sibi quoque negare triumphum,
이러한 공적들로 인해 집정관이 원로원에 개선식을 청했을 때, 획득할 가망이 있어서라기보다 관례에 따르기 위함이었는데, 그는 어떤 이들이, 그가 도시에서 너무 늦게 출발했다는 이유로, 다른 이들은 그가 원로원의 명령 없이 사므니움에서 에트루리아로 이동했다는 이유로—일부는 그의 정적이었고 일부는 동료의 친구들이었는데—자신에게도 개선식을 거부함으로써 동일한 거부의 위안으로 삼으려는 것을 보았다.
§10.37.8“non ita” inquit, “patres conscripti, vestrae maiestatis meminero, ut me consulem esse obliviscar.
그는 말했다. "의원 제부여, 나는 내가 집정관임을 잊을 만큼 그대들의 존엄을 마음에 두지는 않을 것이오.
eodem iure imperil, quo bella gessi, bellis feliciter gestis, Samnio atque Etruria subactis, victoria et pace parta triumphabo. ” ita senatum reliquit.
내가 전쟁을 수행했던 것과 동일한 지휘권의 권리로써, 전쟁을 성공적으로 치르고 사므니움과 에트루리아를 굴복시키고 승리와 평화를 얻은 지금, 나는 개선식을 거행할 것이오." 이같이 말하고 그는 원로원을 떠났다.
inde inter tribunos plebis contentio orta;
그 후 호민관들 사이에 다툼이 일어났다.
§10.37.9pars intercessuros, ne novo exemplo triumpharet, aiebant, pars auxilio se adversus collegas triumphanti futuros.
일부는 전례 없는 방식으로 그가 개선식을 거행하지 못하도록 거부권을 행사하겠다고 말했고, 다른 일부는 동료들에 맞서 개선식을 치르는 그에게 원조를 제공하겠다고 했다.
§10.37.10iactata res ad populum est vocatusque eo consul cum M. Horatium L. Valerium consules, C. Marcium Rutilum nuper, patrem eius, qui tunc censor esset, non ex auctoritate senatus, §10.37.11sed iussu populi triumphasse diceret, adiciebat se quoque laturum fuisse ad populum, ni sciret mancipia nobilium tribunos plebis legem inpedituros;
이 일은 민중에게 넘겨졌고 그곳에 소집된 집정관은, 집정관 마르쿠스 호라티우스와 루키우스 발레리우스, 그리고 최근에는 당시 검찰관이었던 이의 부친인 가이우스 마르키우스 루틸루스가 원로원의 승인에 의해서가 아니라, 민중의 명령에 의해 개선식을 거행했다고 말하면서, 귀족들의 노예인 호민관들이 법안을 가로막을 것임을 알지 못했더라면 자신 역시 민중에게 법안을 상정했을 것이라 덧붙였다.
voluntatem sibi ac favorem consentientis populi pro omnibus iussis esse ac futura.
그리고 동의하는 민중의 의지와 호의가 자신에게는 모든 명령을 대신하고 있으며 앞으로도 그러할 것이라고 했다.
§10.37.12posteroque die auxilio tribunorum plebis trium adversus intercessionem septem tribunorum et consensum senatus celebrante populo diem triumphavit.
그리하여 다음 날, 세 호민관의 원조에 힘입어 일곱 호민관의 거부권 행사와 원로원의 뜻에 맞서, 민중이 그날을 축하하는 가운데 그는 개선식을 거행했다.
et huius anni parum constans memoria est.
그리고 이 해의 기억은 그리 일치하지 않는다.
§10.37.13Postumium auctor est Claudius, in Samnio captis aliquot urbibus, in Apulia fusum fugatumque, saucium ipsum cum paucis Luceriam conpulsum; ab Atilio in Etruria res gestas eumque triumphasse.
클라우디우스에 따르면 포스투미우스는 사므니움에서 몇몇 도시를 함락시킨 뒤 아풀리아에서 대패하여 패주했고, 자신도 부상을 입은 채 소수의 무리와 함께 루케리아로 쫓겨 들어갔으며, 에트루리아에서의 공적은 아틸리우스에 의해 치러졌고 그가 개선식을 거행했다고 전한다.
§10.37.14Fabius ambo consules in Samnio et ad Luceriam res gessisse scribit traductumque in Etruriam exercitum — sed ab utro consule, non adicit —
파비우스는 두 집정관 모두 사므니움과 루케리아 부근에서 공적을 세웠고 군대가 에트루리아로 이동되었다고 쓰면서도, 어느 집정관에 의해서인지는 덧붙이지 않았다.
§10.37.15et ad Luceriam utrimque multos occisos inque ea pugna Iovis Statoris aedem votam, ut Romulus ante voverat;
또한 루케리아에서 양측 모두 많은 이들이 전사했으며, 그 전투 중에 로물루스가 이전에 서약했던 것처럼 유피테르 스타토르의 신전이 서약되었다고 기록한다.
sed fanum tantum, id est locus templo effatus, fuerat.
그러나 그때까지만 해도 단지 신성한 구역, 즉 신전을 위해 구두로 선언된 장소에 불과했다.
§10.37.16ceterum hoc demum anno, ut aedem etiam fieri senatus iuberet, bis eiusdem voti damnata re publica, in religionem venit.
그러나 마침내 이 해에 이르러서야, 국가가 동일한 서약의 불이행 책임을 두 차례나 진 탓에, 원로원이 신전의 건설까지 명하도록 만드는 것이 종교적 의무가 되었다.