§1.29.1inter haec iam praemissi Albam erant equites, qui multitudinem traducerent Romam.
이 와중에 이미 군중을 로마로 이주시키기 위한 기병들이 알바에 먼저 파견되어 있었다.
legiones deinde ductae ad diruendam urbem.
그다음 도시를 파괴하기 위해 군단들이 투입되었다.
§1.29.2quae ubi intravere portas, non quidem fuit tumultus ille nec pavor, qualis captarum esse urbium solet, cum effractis portis stratisve ariete muris aut arce vi capta clamor hostilis et cursus per urbem armatorum omnia ferro flammaque miscet;
군단들이 성문 안으로 들어섰을 때, 성문이 부서지거나 공성망치로 성벽이 무너지거나 요새가 무력으로 함락되어, 적들의 아우성과 무장병들이 도시를 가로질러 달리는 행위가 칼과 불로 모든 것을 뒤흔들어 놓는, 점령된 도시에서 흔히 나타나는 저러한 혼란이나 공포는 확실히 없었다.
§1.29.3sed silentium triste ac tacita maestitia ita defixit omnium animos, ut prae metu, quid relinquerent, quid secum ferrent, deficiente consilio rogitantesque alii alios nunc in liminibus starent, nunc errabundi domos suas ultimum illud visuri pervagarentur.
오히려 비통한 침묵과 소리 없는 슬픔이 모든 이들의 마음을 깊이 얼어붙게 만들어, 두려움 속에서 무엇을 남겨두고 무엇을 가지고 가야 할지 분별을 잃고 서로에게 물어보면서, 어떤 때는 문턱에 멈춰 서 있기도 하고, 어떤 때는 마지막으로 보게 될 자신들의 집을 정처 없이 거닐기도 할 정도였다.
§1.29.4ut vero iam equitum clamor exire iubentium instabat, iam fragor tectorum, quae diruebantur, ultimis urbis partibus audiebatur pulvisque ex distantibus locis ortus velut nube inducta omnia inpleverat, raptim quibus quisque poterat elatis cum larem ac penates tectaque, in quibus natus quisque educatusque esset, relinquentes exirent,
그러나 이제 떠나라고 명령하는 기병들의 외침이 들이닥치고, 허물어지는 건물들의 붕괴 소리가 도시의 가장 먼 곳에서부터 들려오며, 먼 곳에서 일어난 먼지가 마치 덮인 구름처럼 모든 것을 가득 채우자, 각자 가지고 갈 수 있는 것들을 서둘러 챙겨 들고, 자신이 태어나 자란 집과 가정의 수호신들을 뒤로한 채 떠나갔다.
§1.29.5iam continens agmen migrantium inpleverat vias, et conspectus aliorum mutua miseratione integrabat lacrimas, vocesque etiam miserabiles exaudiebantur mulierum praecipue, cum obsessa ab armatis templa augusta praeterirent ac velut captos relinquerent deos.
이미 이주하는 이들의 끊임없는 행렬이 길을 가득 채우고 있었고, 서로의 모습을 바라보는 일은 상호간의 가여움으로 눈물을 새롭게 자아냈다. 그리고 무장한 군인들에게 둘러싸인 엄숙한 신전들을 지나치며 마치 신들을 포로처럼 남겨두고 떠날 때, 특히 여성들의 애처로운 목소리가 들려왔다.
§1.29.6egressis urbe Albanis Romanus passim publica privataque omnia tecta adaequat solo, unaque hora quadringentorum annorum opus, quibus Alba steterat, excidio ac ruinis dedit;
알바인들이 도시를 빠져나가자, 로마군은 도처에 있는 공공 및 사적인 모든 건물을 평지로 만들었고, 알바가 존속해 온 사백 년 동안의 노고를 단 한 시간 만에 파멸과 폐허로 돌려놓았다.
templis tamen deum — ita enim edictum ab rege fuerat — temperatum est.
다만 신들의 신전만큼은 왕의 명령이 그러했기에 파괴를 면했다.