Humanitext Reader

베르길리우스 · 농경시 §4.243-4.324

벌의 질병과 치료법 및 부고니아의 전승

28개 구절 중 25번째 · 라틴어

요약

질병에 걸린 벌들의 징후와 그 구체적인 치료법들을 상세히 논한 후, 벌이 전멸했을 때 사체로부터 벌을 재생시키는 비법(부고니아)의 기원과 그 창시자인 아리스태오스에 얽힌 신화적 이야기를 시작한다.

§4.243stellio et lucifugis congesta cubilia blattis §4.244immunisque sedens aliena ad pabula fucus §4.245aut asper crabro imparibus se immiscuit armis, §4.246aut dirum tiniae genus, aut invisa Minervae §4.247laxos in foribus suspendit aranea casses.
도마뱀과 빛을 피하는 바퀴벌레가 우글거리는 침소, 그리고 아무런 기여 없이 남의 먹이에 주저앉아 있는 수벌, 혹은 사나운 말벌이 불균등한 무기를 들고 끼어들거나, 혹은 두려운 나방의 무리, 혹은 미네르바가 미워하는 거미가 문간에 느슨한 그물을 치기 때문이다.
§4.248Quo magis exhaustae fuerint, hoc acrius omnes §4.249incumbent generis lapsi sarcire ruinas §4.250complebuntque foros et floribus horrea texent.
그들이 더 지치고 고갈될수록, 더욱 맹렬히 모두가 몰락한 종족의 파멸을 복구하기 위해 힘쓸 것이며, 통로들을 채우고 꽃들로 그들의 저장고를 짤 것이다.
§4.251Si vero, quoniam casus apibus quoque nostros §4.252vita tulit, tristi languebunt corpora morbo— §4.253quod iam non dubiis poteris cognoscere signis:
그러나 실로, 인생이 우리의 불운을蜜蜂들에게도 가져다주었기에, 만약 그들의 몸이 슬픈 질병으로 쇠약해진다면―― 그대는 이제 의심할 여지 없는 징표들을 통해 이를 알 수 있으리라.
§4.254continuo est aegris alius color, horrida vultum §4.255deformat macies, tum corpora luce carentum §4.256exportant tectis et tristia funera ducunt;
즉시 병든 이들의 색이 변하고, 끔찍한 여쒸임이 용모를 망가뜨리며, 그때 빛을 잃은 자들의 시신을 처소 밖으로 내어가며 슬픈 장례를 이끈다.
§4.257aut illae pedibus conexae ad limina pendent, §4.258aut intus clausis cunctantur in aedibus, omnes §4.259ignavaeque fame et contracto frigore pigrae.
혹은 그들이 발을 서로 얽은 채 문턱에 매달려 있거나, 혹은 닫힌 집 안에서 머뭇거리니, 모두가 굶주림으로 힘이 없고 움츠러드는 추위로 게을러져 있다.
§4.260Tum sonus auditur gravior, tractimque susurrant, §4.261frigidus ut quondam silvis immurmurat Auster, §4.262ut mare sollicitum stridit refluentibus undis, §4.263aestuat ut clausis rapidus fornacibus ignis:
그때 더 무거운 소리가 들리고 질질 끌 듯이 웅성거리니, 마치 차가운 남풍이 때로 숲에서 스쳐 우는 듯하고, 마치 요동치는 바다가 밀려 나가는 파도로 쉭쉭 소리를 내는 듯하며, 마치 닫힌 화덕 속에서 맹렬한 불이 들끓는 듯하다.
§4.264hic iam galbaneos suadebo incendere odores §4.265mellaque harundineis inferre canalibus, ultro §4.266hortantem et fessas ad pabula nota vocantem.
여기서 이제 나는 갈바눔의 향을 사르고 갈대 대롱으로 꿀을 들여보내기를 권하겠으니, 스스로 독려하고 지친 벌들을 익숙한 먹이로 부르면서이다.
§4.267Proderit et tunsum gallae admiscere saporem §4.268Arentesque rosas aut igni pinguia multo §4.269defruta vel psithia passos de vite racemos §4.270Cecropiumque thymum et grave olentia centaurea.
으깬 오배자의 맛을 섞어주는 것도 도움이 될 것이며, 말린 장미나, 많은 불로 진하게 달인 단 포도즙, 혹은 프시티아 포도나무에서 얻은 말린 포도송이들, 그리고 케크롭스의 백리향과 강한 냄새를 풍기는 센타우레아가 그러하다.
§4.271Est etiam flos in pratis, cui nomen amello §4.272fecere agricolae, facilis quaerentibus herba;
또한 들판에는 농부들이 아멜루스라는 이름을 붙여준 꽃이 하나 있으니, 찾는 이들에게는 수월한 풀이다.
§4.273namque uno ingentem tollit de caespite silvam, §4.274aureus ipse, sed in foliis, quae plurima circum §4.275funduntur, violae sublucet purpura nigrae;
왜냐하면 하나의 뿌리더미에서 거대한 줄기 숲을 들어 올리며, 꽃 자체는 황금빛이지만, 주변에 수없이 펼쳐지는 잎사귀들 속에서 검은 제비꽃의 자줏빛이 어렴풋이 빛나기 때문이다.
§4.277asper in ore sapor; tonsis in vallibus illum §4.278pastores et curva legunt prope flumina Mellae.
입안에서 텁텁한 맛이 나며, 풀을 벤 골짜기에서 목동들이, 그리고 굽이치는 멜라 강가 근처에서 이를 꺾는다.
§4.279Huius odorato radices incoque Baccho §4.280pabulaque in foribus plenis adpone canistris.
이것의 뿌리를 향기로운 술에 끓여서, 가득 찬 바구니에 담아 문간에 먹이로 놓아두어라.
§4.281Sed siquem proles subito defecerit omnis, §4.282nec genus unde novae stirpis revocetur habebit, §4.283tempus et Arcadii memoranda inventa magistri §4.284pandere, quoque modo caesis iam saepe iuvencis §4.285insincerus apes tulerit cruor.
그러나 만약 누구에게서 모든 자손이 갑자기 끊겨서 새로운 가계의 혈통을 불러올 원천마저 가지지 못하게 된다면, 그때는 아르카디아의 스승의 기억할 만한 발명들을 밝히고, 또한 이미 자주 살해된 어린 황소들로부터 어떻게 상한 피가蜜蜂을 낳았는지 밝힐 때이다.
Altius omnem §4.286expediam prima repetens ab origine famam.
나는 더 깊이 들어가 최초의 기원부터 거슬러 올라가며 이 모든 전설을 상세히 풀어나가리라.
§4.287Nam qua Pellaei gens fortunata Canopi §4.288accolit effuso stagnantem flumine Nilum §4.289et circum pictis vehitur sua rura phaselis, §4.290quaque pharetratae vicinia Persidis urget, §4.294omnis in hac certam regio iacit arte salutem.
왜냐하면 펠라의 왕이 다스리는 카노포스의 복된 백성이 범람한 강물로 고여 있는 나일 강가에 거주하며 칠을 한 작은 배를 타고 자신들의 밭 주변을 노 저어 다니고, 또한 화살통을 멘 페르시아의 이웃이 압박하는 곳이며, 이 온 지역이 이 기술에 확실한 구원을 두고 있기 때문이다.
§4.295Exiguus primum atque ipsos contractus in usus §4.296eligitur locus; hunc angustique imbrice tecti §4.297parietibusque premunt artis et quattuor addunt, §4.298quattuor a ventis obliqua luce fenestras.
먼저, 매우 좁고 바로 그 용도에 맞게 축소된 장소가 선택되니, 이 장소를 좁은 기와지붕과 비좁은 벽들로 제한하고 네 개의 창문을 내되, 네 방향의 바람으로부터 빗각으로 빛이 들어오게 한다.
§4.299Tum vitulus bima curvans iam cornua fronte §4.300quaeritur; huic geminae nares et spiritus oris §4.301multa reluctanti obstruitur, plagisque perempto §4.302tunsa per integram solvuntur viscera pellem.
그다음 이년생이 되어 이마에 뿔이 휘어지는 송아지가 구해지니, 맹렬히 저항하는 이 송아지의 두 콧구멍과 입의 숨을 틀어막고, 매질로 목숨을 빼앗은 뒤 두들겨 맞은 내장을 온전한 가죽 속에서 으깨어지게 한다.
§4.303Sic positum in clauso linquunt et ramea costis §4.304subiciunt fragmenta, thymum casiasque recentes.
그들은 이렇게 놓아둔 채 밀폐된 공간에 두고 갈비뼈 밑에는 나무나뭇가지 부스러기와 백리향, 신선한 카시아를 깔아둔다.
§4.305Hoc geritur Zephyris primum impellentibus undas, §4.306ante novis rubeant quam prata coloribus, ante §4.307garrula quam tignis nidum suspendat hirundo.
이 일은 서풍이 처음으로 물결을 밀어낼 때 행해지니, 초원이 새로운 색들로 붉어지기 전에, 지저귀는 제비가 서까래에 둥둥를 매달기 전에 행해진다.
§4.308Interea teneris tepefactus in ossibus umor §4.309aestuat et visenda modis animalia miris, §4.310trunca pedum primo, mox et stridentia pennis, §4.311miscentur tenuemque magis magis aera carpunt, §4.312donec, ut aestivis effusus nubibus imber, §4.313erupere aut ut nervo pulsante sagittae, §4.314prima leves ineunt si quando proelia Parthi.
그동안에 부드러운 뼈 속에서 따뜻해진 액체가 끓어오르고, 기이한 모습으로 목격될 동물들이, 처음에는 다리가 없는 채로, 곧이어 날개로 소리를 내며 서로 뒤섞이고 점점 더 희박한 공기를 움켜잡다가, 마침내 여름 구름에서 쏟아지는 소나기처럼, 혹은 시위가 퉁겨질 때 날아가는 화살처럼 뿜어져 나오니, 가벼운 무장을 한 파르티아인들이 첫 전투를 개시할 때와 같다.
§4.315Quis deus hanc, Musae, quis nobis extudit artem?
어떤 신이 이 기술을, 무사들이여, 어떤 신이 우리를 위해 단련해 주었는가?
§4.316Unde nova ingressus hominum experientia cepit?
인간의 새로운 경험의 발걸음은 어디에서 시작되었는가?
§4.317Pastor Aristaeus fugiens Peneia Tempe, §4.318amissis, ut fama, apibus morboque fameque, §4.319tristis ad extremi sacrum caput adstitit amnis §4.320multa querens atque hac adfatus voce parentem:
목동 아리스태오스는 페네이오스의 템페 계곡을 도망치며, 전해지는 바에 따르면 질병과 굶주림으로 蜜蜂들을 잃고서, 슬픈 모습으로 강줄기 맨 끝의 신성한 근원에 서서 많이 한탄하며 이러한 목소리로 어머니에게 탄원하였다.
§4.321“Mater, Cyrene mater, quae gurgitis huius §4.322ima tenes, quid me praeclara stirpe deorum, §4.323si modo, quem perhibes, pater est Thymbraeus Apollo,
“어머니, 어머니 키레네여, 이 깊은 소용돌이의 심연을 지배하시는 분이시여, 어찌하여 나를 신들의 빛나는 혈통으로부터, ――만약 참으로 당신이 말씀하시듯, 튐브라의 아폴론이 내 아버지이시라면―― 운명에게 미움받는 자로 낳으셨나이까?
§4.324invisum fatis genuisti? aut quo tibi nostri
혹은 나에 대한 당신의

어휘·문법 주석

  1. §4.243congesta cubilia blattis — 242행의 `adedit`(갉아먹었다)에 이어지는 일련의 주어들의 일부이다. `congesta`는 `cubilia`를 수식하는 완료수동분사이며, `blattis`는 수단/풍부의 탈격으로 "바퀴벌레로 가득 찬 침소"를 뜻한다. 구 전체가 주어로 기능한다.
  2. §4.251quoniam casus apibus quoque nostros / vita tulit — `Si vero`(그러나 만약)로 시작하는 조건절 내부에 삽입된 원인절이다. `vita`(삶/생명)가 주어이며, "삶이 우리의 불운을 벌들에게도 가져다주었기 때문에"라는 의미를 나타낸다.
  3. §4.271cui nomen amello / fecere — 관계대명사 `cui`(여격)와 목적어 `nomen`, 그리고 여격으로 격이 이끌려간 `amello`로 이루어진 명명 구문이다. `fecere`는 3인칭 복수 완료형(`fecerunt`와 동일)으로, "농부들이 그것에 아멜루스라는 이름을 붙여주었다"를 뜻한다.
  4. §4.287Nam qua ... quaque ... omnis ... regio — 287행의 `Nam qua...`로 시작하는 장대한 상관 구조이다. 287행의 `qua`절과 290행의 `quaque`절이 병렬로 이어지며, 이 모두를 받아 294행의 `omnis regio`가 주절의 주어가 되고 동사 `iacit certam salutem`으로 연결된다.

이 구절 인용하기

베르길리우스, 농경시 §4.243-4.324. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi002.humanitext-lat2:4.243-4.324

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.