§3.485ossa minutatim morbo collapsa trahebat.
질병으로 인해 조금씩 붕괴된 뼈를 제 안으로 끌어들여 삼켰다.
§3.486Saepe in honore deum medio stans hostia ad aram §3.487lanea dum nivea circumdatur infula vitta, §3.488inter cunctantis cecidit moribunda ministros.
자주 신들의 제의 한가운데서, 제단 앞에 서 있는 희생수가, 하얀 띠를 두른 양모 머리띠가 주위에 감기는 동안, 주저하는 봉사자들 사이에서 죽어가며 쓰러졌다.
§3.489Aut si quam ferro mactaverat ante sacerdos §3.490inde neque impositis ardent altaria fibris §3.491nec responsa potest consultus reddere vates, §3.492ac vix suppositi tinguntur sanguine cultri §3.493summaque ieiuna sanie infuscatur harena.
혹은 사제가 미리 쇠붙이로 어떤 희생수를 도살했을지라도, 그것으로 인해 제단은 그 위에 놓인 내장으로 불타오르지 않으며, 문의를 받은 예언자는 신탁을 돌려줄 수 없고, 밑에 밀어 넣은 칼은 피로 거의 물들지 않으며, 단지 모래 표면만이 빈약한 진물로 검게 더러워질 뿐이다.
§3.494Hinc laetis vituli volgo moriuntur in herbis §3.495et dulcis animas plena ad praesepia reddunt; §3.496hinc canibus blandis rabies venit et quatit aegros §3.497tussis anhela sues ac faucibus angit obesis.
이 때문에 풍요로운 풀밭 위에서 송아지들이 도처에서 죽어가고, 가득 찬 여물통 옆에서 달콤한 목숨을 돌려준다; 이 때문에 얌전한 개들에게 광견병이 찾아오고, 숨 가쁜 기침이 병든 돼지들을 흔들며 비대해진 목구멍으로 숨 막히게 한다.
§3.498Labitur infelix studiorum atque immemor herbae §3.499victor equus fontisque avertitur et pede terram §3.500crebra ferit; demissae aures, incertus ibidem §3.501sudor et ille quidem morituris frigidus, aret §3.502pellis et ad tactum tractanti dura resistit.
옛 승리자였던 말은 제 노고를 잊고 풀마저 잊은 채 쓰러지며, 샘에서 고개를 돌리고 발로 땅을 자주 친다; 귀는 처지고, 그 자리에 불규칙한 땀이 흐르지만 그것은 진정 죽어가는 이들에게 차가운 것이며; 피부는 메말라 만지는 이의 손길에 단단하게 저항한다.
§3.503Haec ante exitium primis dant signa diebus; §3.504sin in processu coepit crudescere morbus, §3.505tum vero ardentes oculi atque attractus ab alto §3.506spiritus, interdum gemitu gravis, imaque longo §3.507ilia singultu tendunt, it naribus ater §3.508sanguis et obsessas fauces premit aspera lingua.
이것들이 죽기 전 첫 며칠 동안 그들이 보여주는 징후이다; 하지만 병이 진행됨에 따라 사나워지기 시작하면, 그때는 진정 타오르는 눈과 깊은 곳에서 끌어 올려진 호흡이 나타나는데, 때로는 신음으로 무겁고, 긴 딸꾹질로 깊은 옆구리가 팽창한다; 콧구멍에서는 검은 피가 흐르고 거친 혀는 막힌 목구멍을 압박한다.
§3.509Profuit inserto latices infundere cornu §3.510Lenaeos; ea visa salus morientibus una; §3.511mox erat hoc ipsum exitio, furiisque refecti §3.512ardebant ipsique suos iam morte sub aegra, §3.513di meliora piis erroremque hostibus illum, §3.514discissos nudis laniabant dentibus artus.
뿔을 입에 끼우고 바쿠스의 액체를 부어 넣는 것이 유익했다; 그것이 죽어가는 것들에게 유일한 구원으로 보였다; 곧 이것 자체가 파멸의 원인이 되었고, 광기로 힘을 얻어 그들은 타올랐으며, 이미 고통스러운 죽음에 직면하여 그들 스스로, ――신들이여, 경건한 이들에게는 더 나은 운명을 주시고 그 광기는 적들에게 주소서―― 찢어진 제 사지를 맨 이빨로 뜯어발기고 있었다.
§3.515Ecce autem duro fumans sub vomere taurus §3.516concidit et mixtum spumis vomit ore cruorem §3.517extremosque ciet gemitus.
보라, 그러나 단단한 보습 아래에서 김을 뿜던 황소가 쓰러져 입으로 거품 섞인 피를 토해내고 최후의 신음을 지른다.
It tristis arator §3.518maerentem abiungens fraterna morte iuvencum, §3.519atque opere in medio defixa relinquit aratra.
슬픈 쟁기꾼은 가누지 못하며 형제의 죽음으로 슬퍼하는 젊은 황소를 멍에에서 풀어주고, 일하던 한가운데에 단단히 박힌 쟁기를 남겨둔 채 떠나간다.
§3.520Non umbrae altorum nemorum, non mollia possunt §3.521prata movere animum, non qui per saxa volutus §3.522purior electro campum petit amnis; at ima §3.523solvuntur latera atque oculos stupor urguet inertis §3.524ad terramque fluit devexo pondere cervix.
깊은 숲의 그늘도, 부드러운 초원도 그의 마음을 움직일 수 없으며, 바위 사이를 굴러 내려와 호박보다 맑은 모습으로 평원을 향해 흐르는 강물도 소용이 없다; 그러나 깊은 옆구리는 풀려버리고, 마비가 둔해진 그의 눈을 누르며, 기운 목의 무게와 함께 머리가 땅으로 흘러내린다.
§3.525Quid labor aut benefacta iuvant? Quid vomere terras
노고나 베푼 공적이 무슨 소용이 있는가? 보습으로 무거운 땅을 일구었던 것이 무슨 소용인가?
§3.526invertisse gravis? Atqui non Massica Bacchi §3.527munera, non illis epulae nocuere repostae: §3.528frondibus et victu pascuntur simplicis herbae, §3.529pocula sunt fontes liquidi atque exercita cursu §3.530flumina, nec somnos abrumpit cura salubris.
그러나 바쿠스의 마시카의 선물도, 그들을 위해 거듭 차려진 풍성한 잔치도 그들을 해치지 않았다: 그들은 나뭇잎과 단순한 풀의 먹이만을 먹고 자라며, 음료는 맑은 샘과 흐름으로 단련된 강물이었고, 걱정거리가 그들의 건강한 잠을 깨우지 않았다.
§3.531Tempore non alio dicunt regionibus illis §3.532quaesitas ad sacra boves Iunonis et uris §3.533imparibus ductos alta ad donaria currus.
그 시절 외에는 다른 때가 없었으니, 그 지역에서 유노의 제의를 위해 암소들이 구하여졌고, 크기가 다른 야생 황소들에 의해 높은 신전으로 수레가 끌려갔다고 전한다.
§3.534Ergo aegre rastris terram rimantur et ipsis §3.535unguibus infodiunt fruges montisque per altos §3.536contenta cervice trahunt stridentia plaustra.
그리하여 사람들은 겨우 쇠스랑으로 땅을 파헤치고, 자신들의 손톱으로 곡식을 묻으며, 높은 산들을 넘어 팽팽해진 목으로 삐걱거리는 마차를 끈다.
§3.537Non lupus insidias explorat ovilia circum §3.538nec gregibus nocturnus obambulat; acrior illum §3.539cura domat; timidi dammae cervique fugaces §3.540nunc interque canes et circum tecta vagantur.
늑대는 양우리 주변에서 매복을 도모하지 않으며, 밤에 가축 떼 주변을 배회하지도 않는다; 더 격렬한 고통이 그를 굴복시켰기 때문이다; 겁 많은 암사슴들과 달아나는 수사슴들이 이제 사냥개들 사이와 집 주변을 배회한다.
§3.541Iam maris immensi prolem et genus omne natantum §3.542litore in extremo, ceu naufraga corpora, fluctus §3.543proluit; insolitae fugiunt in flumina phocae.
이제 광활한 바다의 자손들과 모든 헤엄치는 무리를 파도가 마치 난파한 시체들처럼 바닷가 가장자리에 쓸어다 놓는다; 낯선 바다표범들이 강으로 달아난다.
§3.544Interit et curvis frustra defensa latebris §3.545vipera et attoniti squamis adstantibus hydri.
독사도 굽이진 은신처에서 헛되이 보호받다 죽어가고, 비늘을 세운 채 경악한 물뱀들도 죽어간다.
새들에게조차 대기는 이롭지 못하니, 그들은 높은 구름 아래에서 거꾸로 떨어져 목숨을 버린다.
§3.548Praeterea iam nec mutari pabula refert §3.549artes nocent quaesitaeque; cessere magistri §3.550Phillyrides Chiron Amythaoniusque Melampus.
게다가 이제는 풀밭을 바꾸는 것도 소용이 없고, 찾아낸 의술은 해가 된다; 스승들도 물러났으니, 필리라의 아들 케이론과 아미타온의 아들 멜람푸스이다.
§3.551Saevit et in lucem Stygiis emissa tenebris §3.552pallida Tisiphone Morbos agit ante Metumque, §3.553inque dies avidum surgens caput altius effert: §3.554Balatu pecorum et crebris mugitibus amnes §3.555arentesque sonant ripae collesque supini: §3.556Iamque catervatim dat stragem atque aggerat ipsis §3.557in stabulis turpi dilapsa cadavera tabo §3.558donec humo tegere ac foveis abscondere discunt.
그리고 스틱스의 어둠 속에서 빛 속으로 풀려나온 창백한 티시포네가 광란하며 '질병들'과 '공포'를 제 앞에 몰고 가고, 날마다 솟구치며 탐욕스러운 머리를 더 높이 쳐든다: 가축들의 울음소리와 빈번한 음머 소리로 강들과, 메마른 둑들과 비탈진 언덕들이 메아리친다: 그리고 이제 그녀는 무리를 지어 도살을 자행하며 외양간 그 자체 안에 추한 진물로 흘러내리는 시체들을 쌓아 올린다, 마침내 사람들이 흙으로 덮고 구덩이에 숨기는 법을 배울 때까지.
§3.559Nam neque erat coriis usus nec viscera quisquam §3.560aut undis abolere potest aut vincere flamma; §3.561ne tondere quidem morbo inluvieque peresa §3.562vellera nec telas possunt attingere putris; §3.563verum etiam invisos si quis temptarat amictus, §3.564ardentes papulae atque immundus olentia sudor §3.565membra sequebatur nec longo deinde moranti §3.566tempore contactos artus sacer ignis edebat.
가죽은 쓸모가 없었고, 그 고기를 물로 씻어 없앨 수도, 불길로 이겨낼 수도 없었기 때문이다; 그들은 질병과 오물로 갉아 먹힌 양털을 깎을 수도 없었고, 썩어가는 직물에 손을 댈 수도 없었다; 진정 그 혐오스러운 의복을 입어보려 시도한 이가 있었다면, 타오르는 물집과 더러운 땀이 악취 나는 사지에 따라붙었으며, 그리하여 오래지 않아 접촉된 사지를 성스러운 불이 갉아먹었다.