§4.1At Xerxes Thermopylis expugnatis protinus accessit astu idque nullis defendentibus interfectis sacerdotibus, quos in arce invenerat, incendio delevit.
그러나 크세르크세스는 테르모필레를 함락한 후 즉시 아테네 시가로 진격하여, 방어하는 자가 아무도 없는 그곳에서 요새에서 발견한 사제들을 죽이고 방화로 그 도시를 파괴했다.
§4.2cuius flamma perterriti classiarii cum manere non auderent et plurimi hortarentur, ut domos suas discederent moenibusque se defenderent, Themistocles unus restitit et universos pares esse posse aiebat, dispersos testabatur perituros, idque Eurybiadi, regi Lacedaemoniorum, qui tum summae imperii praeerat, fore affirmabat.
그 불길에 겁을 먹은 함대의 병사들이 더 이상 머무를 엄두를 내지 못하고, 대부분이 각자의 집으로 돌아가 성벽으로 스스로를 지켜야 한다고 권고했을 때, 테미스토클레스 홀로 이에 맞서며, 뭉치면 모두가 대등하게 맞설 수 있으나 흩어지면 파멸할 것이라고 단언했고, 당시 최고 지휘권을 쥐고 있던 스파르타인들의 왕 에우뤼비아데스에게도 그렇게 될 것임이 틀림없다고 주장했다.
§4.3quem cum minus quam vellet moveret, noctu de servis suis quem habuit fidelissimum ad regem misit, ut ei nuntiaret suis verbis, adversarios eius in fuga esse:
그가 에우뤼비아데스를 원하는 만큼 움직이지 못하자, 밤중에 자신의 노예들 중 가장 신뢰하는 자를 왕에게 보내어, 테미스토클레스 자신의 말로서 그의 적들이 도망치는 중이라고 전하게 했다.
§4.4qui si discessissent, maiore cum labore et longinquiore tempore bellum confecturum, cum singulos consectari cogeretur: quos si statim aggrederetur, brevi universos oppressurum.
즉, 만약 그들이 가버린다면 낱낱이 추격해야 하므로 더 큰 노고와 더 오랜 시간을 들여 전쟁을 끝내게 되겠지만, 만약 즉시 그들을 공격한다면 짧은 시간 안에 모두를 제압할 것이라는 내용이었다.
hoc eo valebat, ut ingratiis ad depugnandum omnes cogerentur.
이것이 노린 바는 원치 않더라도 모두가 끝까지 싸우도록 강제하는 것이었다.
§4.5hac re audita barbarus, nihil doli subesse credens, postridie alienissimo sibi loco, contra opportunissimo hostibus adeo angusto mari conflixit, ut eius multitudo navium explicari non potuerit.
이 일을 들은 야만인은 계략이 숨어 있지 않다고 믿고, 이튿날 자신에게는 가장 불리하고 반대로 적들에게는 가장 유리한 매우 좁은 해역에서 격돌하였기에 그의 수많은 배들이 전개될 수 없었다.
victus ergo est magis etiam consilio Themistocli quam armis Graeciae.
그리하여 그는 그리스의 무력보다도 테미스토클레스의 지략에 의해 더욱 패배하게 되었다.