§15Sed cum soliditas mundo quaereretur, solida autem omnia uno medio numquam, duobus semper copulentur, ita contigit, ut inter ignem atque terram aquam deus animamque poneret eaque inter se conpararet et proportione coniungeret, ut, quem ad modum ignis animae, sic anima aquae, quodque anima aquae, id aqua terrae proportione redderet.
그러나 세계를 위해 고체성이 요구되었는데, 고체인 모든 것은 결코 하나의 중간항이 아니라 항상 두 개의 중간항에 의해 결합되므로, 신은 불과 흙 사이에 물과 공기(숨결)를 배치하고 그것들을 서로 비교하여 비례로 결합시켰으니, 그리하여 불이 공기에 대해 갖는 관계를 공기가 물에 대해 갖고, 공기가 물에 대해 갖는 관계를 물이 흙에 대해 비례로 되돌려주도록 했다.
Qua ex coniunctione caelum ita aptum est, ut sub aspectum et tactum cadat.
이러한 결합으로부터 천체(우주)는 시각과 촉각의 대상이 되도록 적합하게 맞춰졌다.
Itaque et ob eam causam et ex iis rebus numero quattuor mundi est corpus effectum ea constrictum conparatione, qua dixi;
그러므로 바로 그 원인 때문에, 그리고 수적으로 넷인 이 원소들로부터, 내가 말한 저 비교(비례)에 의해 단단히 묶인 세계의 몸이 완성되었다.
ex quo ipse se concordi quadam amicitia et caritate conplectitur atque ita apte cohaeret, ut dissolvi nullo modo queat nisi ab eodem, a quo est conligatus.
이로부터 세계는 어떤 조화로운 우정과 자애로 스스로를 품어 안으며, 그것을 묶은 바로 그 존재에 의해서가 아니면 결코 해체될 수 없을 정도로 적합하게 결합되어 있다.
§16Earum autem quattuor rerum, quas supra dixi, sic in omni mundo partes omnes conlocatae sunt, ut nulla pars huiusce generis excederet extra, atque ut in hoc universo inessent genera illa universa, id ob eas causas, primum ut mundus animans posset ex perfectis partibus esse perfectus, deinde ut unus esset nulla parte, unde alter gigneretur, relicta, postremo ne qui morbus eum posset aut senectus attingere.
그런데 내가 위에서 말한 저 네 가지 것들의 모든 부분들이 온 세계 안에 다음과 같이 배치되었다. 즉, 이 종류의 그 어떤 부분도 밖에 남지 않도록 하고, 이 우주 안에 저 원소 종류 전체가 들어 있도록 하였으니, 이는 다음과 같은 원인들 때문이었다. 첫째로, 살아 있는 세계가 완성된 부분들로부터 스스로도 완성될 수 있도록 하기 위함이요, 둘째로, 다른 세계가 그로부터 태어날 수 있는 그 어떤 부분도 남겨두지 않음으로써 그것이 유일하게 되도록 하기 위함이며, 마지막으로, 그 어떤 질병이나 노령도 그것에 닿을 수 없도록 하기 위함이었다.
§17Omnis enim coagmentatio corporis vel caloris vel frigoris vi vel aliqua inpulsione vehementi labefactatur et frangitur et ad morbos senectutemque conpellitur.
왜냐하면 육체의 모든 결합은 열이나 추위의 힘, 혹은 어떤 격렬한 충격에 의해 약화되고 깨지며, 질병과 노년으로 내몰리기 때문이다.
Hanc igitur habuit rationem effector mundi et molitor deus, ut unum opus totum atque perfectum ex omnibus et totis atque perfectis absolveret, quod omni morbo et senio vacaret.
그러므로 세계의 제작자이자 구축자인 신은, 모든 그리고 온전하고 완성된 부분들로부터 어떠한 질병과 노령에서도 벗어난, 온전하고 완성된 하나의 작품을 완성하고자 하는 의도를 가졌다.
Formam autem et maxime cognatam et decoram dedit.
그리고 그는 그것에 가장 친근하고도 어울리는 형상을 부여했다.
A quo enim animanti omnis reliquos contineri vellet animantes, hunc ea forma figuravit, qua una omnes formae reliquae concluduntur, et globosum est fabricatus, quod sfairoeide/s Graeci vocant, cuius omnis extremitas paribus a medio radiis attingitur, idque ita tornavit, ut nihil efficere posset rotundius, nihil asperitatis ut haberet, nihil offensionis, nihil incisum angulis, nihil anfractibus, nihil eminens, nihil lacunosum, omnesque partes simillimas omnium, quod eius iudicio praestabat dissimilitudini similitudo.
왜냐하면 신은 모든 나머지 살아 있는 존재들이 그 안에 포함되기를 원했던 저 살아 있는 존재의 형상을, 다른 모든 형상들을 홀로 포괄하는 유일한 형상으로 형상화했기 때문이다. 즉, 그리스인들이 스파이로이데스(구형)라고 부르는, 모든 가장자리가 중심으로부터 동일한 광선(반지름)으로 도달하는 구체를 제작하고, 그것을 아주 매끄럽게 깎아내어 그보다 더 둥근 것을 만들 수 없도록 하였으니, 어떤 거칠음도, 어떤 걸림도, 모서리로 깎인 부분도, 굴곡도, 돌출도, 움푹 팬 곳도 없게 하였고, 모든 부분이 서로 극도로 닮게 하였다. 왜냐하면 그의 판단에 따르면 닮음이 닮지 않음보다 더 우수했기 때문이다.
§18Omni autem totam figuram mundi levitate circumdedit.
나아가 그는 세계의 전체 형상을 완전한 매끄러움으로 둘러쌌다.
Nec enim oculis egebat, quia nihil extra, quod cerni posset, relictum erat, nec auribus, quia ne quod audiretur quidem, neque erant anima circumfusa extrema mundi, ut respirationem requireret, nec vero desiderabat aut alimenta corporis aut detractionem confecti et consumpti cibi;
왜냐하면 밖에는 보일 수 있는 것이 아무것도 남지 않았기에 세계는 눈을 필요로 하지 않았고, 들릴 수 있는 것 또한 아무것도 없었기에 귀도 필요로 하지 않았기 때문이다. 또한 호흡을 필요로 할 만큼 세계의 가장자리를 둘러싸고 있는 공기(숨결)도 존재하지 않았다. 게다가 몸의 영양분도, 소화되어 소비된 음식물의 배출도 진정 필요로 하지 않았다.
neque enim ulla decessio fieri poterat neque accessio, nec vero erat unde.
왜냐하면 그 어떤 감소도 증가도 일어날 수 없었고, 참으로 그것이 생겨날 원천도 없었기 때문이다.
Itaque se ipse consumptione et senio alebat sui, cum ipse per se et a se et pateretur et faceret omnia.
따라서 세계는 자신의 소모와 노쇠에 의해 스스로를 부양하고 있었으니, 이는 세계 자신이 스스로를 통하여, 그리고 자신으로부터 모든 일을 겪고 행하기 때문이었다.
Sic enim ratus est ille, qui ista iunxit et condidit, ipsum se contentum esse mundum neque egere altero.
왜냐하면 그것들을 결합하고 세우신 저 존재는 세계가 그 자체로 자족적이며 다른 것을 필요로 하지 않는다고 여겼기 때문이다.
§19Itaque ei nec manus adfixit, quoniam nec capiendum quicquam erat nec repellendum, nec pedes aut alia membra, quibus ingressum corporis sustineret.
그리하여 신은 세계에 손을 달아주지 않았으니, 붙잡아야 할 것도 밀쳐내야 할 것도 없었기 때문이며, 몸의 보행을 떠받칠 발이나 다른 지체들도 달아주지 않았다.
Motum enim dedit caelo eum, qui figurae eius esset aptissimus, qui unus ex septem motibus mentem atque intellegentiam cieret maxime.
왜냐하면 신은 천체(우주)에 그 형상에 가장 적합한 운동, 즉 일곱 가지 운동 중에서 정신과 지성을 가장 크게 자극하는 유일한 운동을 부여했기 때문이다.
Itaque una conversione atque eadem ipse circum se torquetur et vertitur.
따라서 세계는 동일한 단 하나의 회전에 의해 스스로의 둘레를 비틀며 돌고 회전한다.
Sex autem reliquos motus ab eo separavit itaque ab omni erratione eum liberavit.
반면에 신은 나머지 여섯 가지 운동을 세계로부터 격리시켰고, 그리하여 세계를 모든 방황(갈팡질팡함)으로부터 해방시켰다.
Ad hanc igitur conversionem, quae pedibus et gradu non egeret, ingrediendi membra non dedit.
그러므로 발과 걸음을 필요로 하지 않는 이 회전을 위해, 신은 걸어가기 위한 지체들을 주지 않았다.
§20Haec deus is, qui erat, de aliquando futuro deo cogitans levem illum effecit et undique aequabilem et a medio ad summum parem et perfectum atque absolutum ex absolutis atque perfectis.
존재하고 있던 (영원한) 신은 언젠가 존재할 신에 대해 생각하며 이것들을 행하였으니, 저 세계를 매끄럽고 모든 방향에서 균일하며 중심에서 가장자리까지 동등하고, 완성되고 완성된 것들로부터 만들어진 완벽하고 절대적인 존재로 만들었다.
Animum autem ut in eo medio conlocavit, ita per totum tetendit; deinde eum circumdedit corpore et vestivit extrinsecus caeloque solivago et volubili et in orbem incitato conplexus est, quod secum ipsum propter virtutem facile esse posset nec desideraret alterum satis sibi ipsum notum et familiare.
그리고 혼을 그 중심에 배치한 것처럼 그렇게 전체에 걸쳐 늘려놓았으며, 그 뒤에 혼을 몸으로 둘러싸서 바깥에서 입히고, 홀로 가고 회전하며 원을 그리며 신속하게 움직이는 천체(우주)로 감싸 안았으니, 이는 그것이 탁월함 덕분에 다른 것을 필요로 하지 않고 스스로와 함께 쉽게 있을 수 있으며, 스스로에게 충분히 알려져 있고 친숙하기 때문이었다.