Humanitext Reader

마르쿠스 툴리우스 키케로 · 브루투스에게 보낸 편지 §1.10.1-1.10.5

국내의 위기와 브루투스의 귀환 요청

30개 구절 중 13번째 · 라틴어

요약

키케로는 브루투스에게 원로원과 국내의 위기적인 정치 상황, 그리고 옥타비아누스를 둘러싼 불온한 움직임을 보고하며, 공화정의 자유를 지키기 위해 이탈리아로 조속히 귀환할 것을 간청한다.

§1.10.1nullas adhuc a te litteras habebamus, ne famam quidem quae declararet te cognita senatus auctoritate in Italiam adducere exercitum;
우리는 아직 자네로부터 단 한 통의 편지도 받지 못했으며, 자네가 원로원의 결의를 알고 이탈리아로 군대를 이끌고 오고 있음을 보여주는 소문조차 듣지 못했네.
quod ut faceres idque maturares magno opere desiderabat res publica.
자네가 그렇게 행동하고 이를 서두르기를 국가가 크게 바라고 있었네.
ingravescit enim in dies intestinum malum, nec extemis hostibus magis quam domesticis laboramus, qui erant omnino ab initio belli sed facilius frangebantur.
왜냐하면 내적인 재앙이 날이 갈수록 악화되고 있으며, 우리는 외적보다도 오히려 전쟁 초기부터 줄곧 존재했으나 전에는 더 쉽게 꺾였던 내부의 적들 때문에 고통받고 있기 때문이네.
erectior senatus erat non sententiis solum nostris sed etiam cohortationibus excitatus.
원로원은 나의 의견뿐만 아니라 격려에 의해서도 고무되어 더욱 기세가 올랐네.
erat in senatu satis vehemens et acer Pansa cum in ceteros huius generis tum maxime in socerum, cui consuli non animus ab initio, non fides ad extremum defuit.
원로원에서는 판사가 이러한 부류의 다른 이들뿐만 아니라 특히 자신의 장인에게도 충분히 격렬하고 매섭게 대했으니, 그 집정관에게는 처음부터 기개가 결여되지 않았고 마지막까지 신의가 결여되지 않았네.
§1.10.2bellum ad Mutinam gerebatur, nihil ut in Caesare reprehenderes, non nulla in Hirtio.
전쟁은 무티나에서 치러졌으며, 카이사르에게서는 비난할 점을 전혀 찾을 수 없었던 반면, 히르티우스에게서는 약간의 비난할 점이 있을 정도였네.
huius belli fortuna " ut in secundis flu/xa, ut in adversi/s bona.
이 전쟁의 운명은, "순경에서는 유동적이고 역경에서는 양호하다 "라는 식이었네.
" erat victrix res publica caesis Antoni copiis, ipso expulso.
안토니우스의 군대가 격파되고 그 자신이 쫓겨남으로써 공화국은 승리자가 되었네.
Bruti deinde ita multa peccata ut quodam modo victoria excideret e manibus.
그러나 그 후 브루투스의 많은 과실 때문에 승리가 어쩐지 손아귀에서 빠져나가 버렸네.
perterritos, inermis, saucios non sunt nostri duces persecuti, datumque Lepido tempus est in quo levitatem eius saepe perspectam maioribus in malis experiremur.
겁에 질리고 무기도 없으며 부상당한 적들을 우리 장군들은 추격하지 않았고, 레피두스에게는 그의 자주 입증되었던 가벼움을 우리가 더 큰 재앙 속에서 경험하게 될 시간이 주어지고 말았네.
sunt exercitus boni sed rudes Bruti et Planci, sunt fidelissima et maxima auxilia Gallorum;
브루투스와 플랑쿠스의 군대는 훌륭하지만 미숙하며, 갈리아인들의 보조병은 극히 충성스럽고 그 수가 막강하네.
§1.10.3sed Caesarem meis consiliis adhuc gubernatum, praeclara ipsum indole admirabilique constantia, improbissimis litteris quidam fallacibusque interpretibus ac nuntiis impulerunt in spem certissimam consulatus.
하지만 지금까지 나의 조언에 따라 인도되었고, 그 스스로 훌륭한 자질과 감탄할 만한 굳건함을 지니고 있던 카이사르를, 어떤 자들이 극히 불순한 편지와 기만적인 중개인 및 전령들을 통해 집정관직에 대한 확실한 희망으로 내몰고 말았네.
quod simul atque sensi, neque ego illum absentem litteris monere destiti nec accusare praesentis eius necessarios qui eius cupiditati suffragari videbantur, nec in senatu sceleratissimorum consiliorum fontis aperire dubitavi.
나는 이를 알아채자마자, 부재중인 그에게 편지로 경고하기를 그치지 않았고, 그의 이 야심을 지지하는 것처럼 보였던 여기에 있는 그의 측근들을 비난하기기를 그치지 않았으며, 원로원에서 극히 사악한 계획들의 원천을 폭로하기를 주저하지 않았네.
nec vero ulla in re memini aut senatum meliorem aut magistratus;
실로 나는 그 어떤 일에서도 이보다 더 나은 원로원이나 정무관들을 기억하지 못하네.
numquam enim in honore extraordinario potentis hominis vel potentissimi potius (quando quidem potentia iam in vi posita est et armis) accidit ut nemo tribunus plebis, nemo alio magistratu, nemo privatus auctor exsisteret.
왜냐하면 유력한 인물, 아니 차라리 가장 강력한 인물(권력이 이제 폭력과 무력에 놓여 있는 이상)의 이례적인 관직에 관하여, 호민관 중 누구도, 다른 정무관 중 누구도, 그 어떤 사적인 시민도 지지자로 나서지 않은 일은 일찍이 없었기 때문이네.
sed in hac constantia atque virtute erat tamen sollicita civitas.
그러나 이러한 굳건함과 덕성 속에서도 시민 사회는 불안해하고 있었네.
inludimur enim, Brute, tum militum deliciis, tum imperatoris insolentia.
브루투스여, 우리는 한편으로는 병사들의 어리광에, 다른 한편으로는 장군의 오만함에 놀아나고 있기 때문이네.
tantum quisque se in re publica posse postulat quantum habet virium; non ratio, non modus, non lex, non mos, non officium valet, non iudicium non existimatio civium, non posteritatis verecundia.
저마다 자기가 가진 힘의 크기만큼 국가에서 권세를 부리기를 요구하고 있으니, 이성도, 절제도, 법률도, 관습도, 의무도 통하지 않으며, 시민들의 판단이나 평판도, 후세에 대한 두려움도 통하지 않네.
§1.10.4haec ego multo ante prospiciens fugiebam ex Italia tum, cum me vestrorum edictorum fama revocavit;
나는 이 일들을 훨씬 전부터 예견하고 이탈리아를 떠나 도망치려 하던 중, 자네들의 포고문 소문이 나를 다시 불러세웠네.
incitavisti vero tu me, Brute, Veliae.
그리고 브루투스여, 실제로 자네가 벨리아에서 나를 격려해 주었네.
quamquam enim dolebiwn in eam me urbem ire quam tu fugeres qui eam liberavisses, quod mihi quoque quondam acciderat periculo simili, casu tristiore, perrexi tamen Romamque perveni nulloque praesidio quatefeci Antonium contraque eius arma nefanda praesidia quae oblata sunt Caesaris consilio et auctoritate firmavi.
비록 자네가 해방시킨 바로 그 도시에서 자네가 도망치고 있는 와중에 내가 그곳으로 가고 있다는 사실이 슬펐고(이것은 과거에 나에게도 비슷한 위험 속에서, 더 비참한 처지로 일어났던 일이었네만), 그럼에도 나는 나아가 로마에 도착했고, 아무런 호위도 없이 안토니우스를 흔들어 놓았으며, 그의 사악한 무력에 대항하여 카이사르의 결단과 권위로 제공된 방위력을 강화했네.
qui si steterit fide mihique paruerit, satis videmur habituri praesidi;
만약 그가 약속을 지키고 나를 따른다면 우리는 충분한 보호막을 얻게 될 것으로 보이네.
sin autem impiorum consilia plus valuerint quam nostra aut imbecillitas aetatis non potuerit gravitatem rerum sustinere, spes omnis est in te.
하지만 만약 사악한 자들의 계책이 우리의 것보다 더 득세하거나, 그의 나이가 너무 어려 사태의 무게를 감당해내지 못한다면, 모든 희망은 자네에게 있네.
quam ob rem advola obsecro, atque eam rem publicam, quam virtute atque animi magnitudine magis quam eventis rerum liberavisti, exitu libera.
그러므로 간청하건대 날아오듯 돌아오게나. 그리하여 사태의 결과보다는 덕성과 마음의 대범함으로 자네가 해방시켰던 그 공화국을, 최종적인 결말에 이르기까지 해방시켜 주게나.
omnis omnium concursus ad te futurus est.
모든 이들의 발길이 자네에게로 모여들 것이네.
hortare idem per litteras Cassium.
카시우스에게도 편지로 똑같이 권하게나.
§1.10.5spes libertatis nusquam nisi in vestrorum castrorum principiis est.
자유의 희망은 자네들의 군영에 있는 본영 외에는 그 어디에도 없네.
firmos omnino et duces habemus ab occidente et exercitus.
우리에게는 서부에 지극히 굳건한 장군들과 군대들이 있네.
hoc adulescentis praesidium equidem adhuc firmum esse confido, sed ita multi labefactant ut ne moveatur interdum extimescam.
이 젊은이의 보호책을 나 자신은 지금까지 확실하다고 믿고 있으나, 너무나 많은 이들이 이를 흔들고 있어서 간혹 그것이 흔들릴까 봐 크게 두려워하네.
habes totum rei publicae statum, qui quidem tum erat, cum has litteras dabam.
자네는 국가의 모든 상태를 파악했으니, 적어도 내가 이 편지를 보낼 당시의 상태가 그러했네.
velim deinceps meliora sint.
앞으로는 사태가 더 나아지기를 바라네.
sin aliter fuerit, (quod di omen avertant!) rei publicae vicem dolebo quae immortalis esse debebat;
하지만 만약 그렇지 않다면(신들께서 그 불길한 징조를 막아주시기를!), 나는 불멸해야 마땅했던 국가의 운명을 슬퍼할 것이네.
mihi quidem quantulum reliqui est?
나 자신에게는 참으로 남은 삶이 얼마나 되겠는가?

어휘·문법 주석

  1. 1.10.1cui consuli — 관계대명사 `cui`는 앞의 `Pansa`를 가리키며, `consuli`는 명사 `consul`(집정관)의 여격으로 `cui`와 동격을 이룬다. 키케로는 판사를 가리켜 "그 집정관에게는"이라고 표현하고 있다. `defuit`의 여격 보어이다.
  2. 1.10.2reprehenderes — 접속법 미완료 과거 2인칭 단수형으로, 특정한 상대가 아닌 일반적인 사람을 가리키는 잠재적 가능을 나타내어 "카이사르(옥타비아누스)에게서는 그 누구도 비난할 점을 찾을 수 없을 정도였다"라는 의미를 나타낸다.
  3. 1.10.3auctor — `ut` 절 내에서 `exsisteret`와 함께 사용된 주격 보어로, "[그 이례적인 특권을] 지지하는 자(발의자)로 나서다"라는 의미이다. 부정어 `nemo`가 각 주어에 걸쳐 반복되면서 아무도 지지자로 나서지 않았음을 강조한다.
  4. 1.10.5rei publicae vicem — `vicem`은 대격으로, 속격 `rei publicae`와 함께 부사적으로 쓰여 "~을 위해, ~의 운명을 (염려하여)"라는 의미를 나타낸다. 자동사 `dolebo`(나는 한탄할 것이다)의 목적어처럼 기능하고 있다.

이 구절 인용하기

마르쿠스 툴리우스 키케로, 브루투스에게 보낸 편지 §1.10.1-1.10.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi059.humanitext-lat1:1.10.1-1.10.5

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.