Humanitext Reader

마르쿠스 툴리우스 키케로 · 아티쿠스에게 보낸 편지 §4.3.1-4.3.6

클로디우스의 습격 방화와 미로의 대항 조치

461개 구절 중 79번째 · 라틴어

요약

키케로는 아티쿠스에게 클로디우스 무리가 자신의 부지와 남동생의 집을 습격하고 방화한 폭거를 보고하고, 이에 맞선 미로의 단호한 정치적·물리적 대항 조치와 선거 연기 공작의 경과를 전하는 한편, 자신의 심각한 재정적 곤경을 토로하며 그의 조속한 귀환을 촉구한다.

§4.3.1avere te certo scio cum scire quid hic agatur tum mea a me scire, non quo certiora sint ea quae in oculis omnium geruntur si a me scribantur quam cum ab aliis aut scribantur tibi aut nuntientur, sed ut perspicias ex meis litteris quo animo ea feram quae geruntur et qui sit hoc tempore aut mentis meae sensus aut omnino vitae status.
자네가 이곳에서 무슨 일이 일어나는지 아는 것뿐만 아니라, 내 소식을 나에게서 직접 듣기를 간절히 바란다는 것을 나는 확실히 알고 있네. 그것은 만일 내가 쓴다면 다른 이들이 자네에게 쓰거나 전하는 것보다 모든 이의 눈앞에서 일어나는 일들이 더 확실해지기 때문이 아니라, 내가 일어나는 일들을 어떤 심경으로 견디고 있는지, 그리고 이 시기에 내 마음의 상태나 내 삶 전반의 처지가 어떠한지를 내 편지를 통해 자네가 잘 이해할 수 있도록 하기 위함이네.
§4.3.2armatis hominibus ante diem tertium Nonas Novembris expulsi sunt fabri de area nostra, disturbata porticus Catuli quae ex senatus consulto consulum locatione reficiebatur et ad tectum paene pervenerat, Quinti fratris domus primo fracta coniectu lapidum ex area nostra, deinde inflammata iussu Clodi, inspectante urbe coniectis ignibus, magna querela et gemitu non dicam bonorum, qui nescio an nulli sint, sed plane hominum omnium.
11월 3일에 무장한 자들에 의해 우리 부지에서 인부들이 쫓겨났고, 원로원 결의에 따라 집정관들의 발주로 재건 중이었으며 거의 지붕에 이를 정도로 완공되어 가던 카툴루스 회랑이 파괴되었으며, 내 동생 퀸투스의 집은 처음에는 우리 부지 쪽에서 날아온 돌에 의해 부서졌고, 그다음에는 클로디우스의 명령으로 불태워졌네. 온 도시가 지켜보는 가운데 횃불이 던져진 이 일은, 선한 이들(그런 이들이 과연 한 명이라도 있는지 모르겠네만)의 불만이라고는 하지 않겠네, 실로 모든 사람의 거대한 불만과 탄식을 자아냈네.
ille demens ruere, post hunc vero furorem nihil nisi caedem inimicorum cogitare, vicatim ambire, servis aperte spem libertatis ostendere.
그 미친 자는 날뛰며, 이 광기 이후에는 정적들을 살해하는 것 외에는 아무것도 생각하지 않고, 골목골목을 돌며 노예들에게 공공연히 해방의 희망을 제시하고 있네.
etenim antea cum iudicium tollebat, habebat ille quidem difficilem manifestamque causam sed tamen causam;
사실 이전에는 그가 재판을 저지하려 했을 때, 그에게 참으로 어렵고 명백한 혐의가 있었지만 그래도 어쨌든 변명거리(사건)는 있었네.
poterat infitiari, poterat in alios derivare, poterat etiam aliquid iure factum defendere;
부인할 수도 있었고, 다른 이들에게 책임을 돌릴 수도 있었으며, 법적으로 정당하게 행해진 일이라고 옹호할 수도 있었지.
post has ruinas, incendia, rapinas desertus a suis vix iam Decimum designatorem, vix Gellium retinet, servorum consiliis utitur, videt, si omnis quos vult palam occiderit, nihilo suam causam difficiliorem quam adhuc sit in iudicio futuram.
하지만 이러한 파괴와 방화, 약탈을 저지른 후에는 수하들에게도 버림받아 이제는 장의사 데키무스와 겔리우스조차 겨우 붙들고 있으면서 노예들의 조언을 구하고 있네. 그는 자신이 원하는 자들을 모두 공공연히 죽인다 하더라도 법정에서의 자기 상황이 지금까지보다 결코 더 나빠지지 않으리라는 것을 알고 있는 것이네.
itaque ante diem tertium Idus Novembris, cum Sacra via descenderem, insecutus est me cum suis.
그리하여 11월 11일, 내가 사크라 위아(성도)를 내려가고 있을 때, 그는 자기 수하들을 이끌고 나를 추격해 왔네.
clamor, lapides, fustes, gladii, haec improvisa omnia.
고함, 돌, 몽둥이, 칼, 이 모든 것이 불시에 들이닥쳤네.
discessimus in vestibulum Tetti Damionis.
우리는 테티우스 다미오의 현관으로 대피했네.
qui erant mecum facile operas aditu prohibuerunt.
나와 함께 있던 자들이 그 폭력배들이 입구로 접근하는 것을 쉽게 막아내었네.
ipse occidi potuit, sed ego diaeta curare incipio, chirurgiae taedet.
그 자 자신이 살해당할 수도 있었지만, 나는 식사 요법으로 치료하기 시작했고 외과 수술(유혈 사태)에는 신물이 난 상태라네.
ille omnium vocibus cum se non ad iudicium sed ad supplicium praesens trudi videret, omnis Catilinas Acidinos postea reddidit.
그는 모든 사람의 목소리를 통해 자신이 재판이 아니라 그 자리에서 처형당할 처지에 몰렸음을 보고, 그 후의 행적으로 이전의 모든 카틸리나와 아키디누스들을 무색하게 만들었네.
nam Milonis domum, eam quae est in Cermalo, pr. Idus Novembr. expugnare et incendere ita conatus est ut palam hora quinta cum scutis homines eductis gladiis, alios cum accensis facibus adduxerit.
왜냐하면 그는 11월 12일, 케르말루스에 있는 미로의 집을 습격해 방화하려고 시도하면서, 대낮 제5시에 공공연히 방패를 들고 칼을 뽑은 자들과 불붙은 횃불을 든 자들을 거느리고 왔기 때문이네.
ipse domum P. Sullae pro castris sibi ad eam impugnationem sumpserat.
그 자신은 그 습격을 위한 본진으로 푸블리우스 술라의 집을 점거하고 있었네.
tum ex Anniana Milonis domo Q. Flaccus eduxit viros acris;
그때 미로의 안니우스 가문 집에서 퀸투스 플라쿠스가 용맹한 남자들을 이끌고 나왔네.
occidit homines ex omni latrocinio Clodiano notissimos, ipsum cupivit, sed ille se in interiora aedium Sullae.
그는 클로디우스의 강도 떼 중에서 가장 악명 높은 자들을 처단했고 클로디우스 자신도 노렸으나, 그 자는 술라의 집 안쪽 깊은 곳으로 대피했네.
exin senatus postridie Idus.
그다음 날인 이두스 다음 날(11월 14일)에 원로원이 소집되었네.
domi Clodius.
클로디우스는 집에 박혀 있었네.
egregius Marcellinus, omnes acres.
마르켈리누스는 훌륭했고, 모두가 적극적이었네.
Metellus calumnia dicendi tempus exemit adiuvante Appio, etiam hercule familiari tuo, de cuius constantia virtute tuae verissimae litterae.
메텔루스는 말장난(지연 전술)으로 발언 시간을 다 써버렸는데, 아피우스의 도움을 받았네. 제우스가 보증하거니와 바로 자네의 친한 친구이자, 그의 지조와 덕에 대해 자네의 매우 진실한 편지가 찬사를 아끼지 않았던 바로 그 인물이라네.
Sestius furere.
세스티우스는 날뛰었네.
ille postea, si comitia sua non fierent, urbi minari.
그 후 클로디우스는 자신의 선거가 치러지지 않는다면 도시를 위협하겠다고 협박했네.
Milo proposita Marcellini sententia, quam ille de scripto ita dixerat ut totam nostram causam areae, incendiorum, periculi mei iudicio complecteretur eaque omnia comitiis anteferret, proscripsit se per omnis dies comitialis de caelo servaturum.
미로가 마르켈리누스의 제안—부지, 방화, 나의 위기라는 우리의 사건 전체를 재판에 포함하고 이 모든 것을 선거보다 우선시하도록 서면으로 진술한 제안—을 공시하자, 모든 선거일에 하늘을 관측하겠다(천조 감시로 선거를 연기시키겠다)고 고시했네.
§4.3.4contiones turbulentae Metelli, temerariae Appi, furiosissimae Publi haec tamen summa, nisi Milo in campo obnuntiasset, comitia futura.
메텔루스의 민회는 소란스러웠고, 아피우스의 민회는 무모했으며, 푸블리우스의 민회는 극도로 광포했네. 그러나 요점은 미로가 평원에서 불길한 천조를 고하지 않았더라면 선거가 치러졌을 것이라는 점이네.
ante diem xii Kal. Decembr. Milo ante mediam noctem cum, magna manu in campum venit.
11월 20일, 미로가 한밤중 전에 대군을 이끌고 평원에 도착했네.
Clodius cum haberet fugitivorum delectas copias, in campum ire non est ausus.
클로디우스는 도망 노예들 중 엄선된 부대를 거느리고 있었음에도 평원으로 나갈 용기를 내지 못했네.
Milo permansit ad meridiem mirifica hominum laetitia summa cum gloria.
미로는 정오까지 머물렀고, 사람들의 놀라운 기쁨과 최고의 영광이 따랐네.
contentio fratrum trium turpis, fracta vis, contemptus furor.
삼형제의 추잡한 다툼, 꺾인 폭력, 경멸받은 광기였지.
Metellus tamen postulat ut sibi postero die in foro obnuntietur;
그러나 메텔루스는 다음날 포룸에서 자신에게 천조를 보고할 것을 요구했네.
nihil esse quod in campum nocte veniretur; se hora prima in comitio fore.
밤중에 평원에 올 필요는 전혀 없으며 자신은 제1시에 집회소(코미티움)에 있겠다고 말이네.
itaque ante diem xi Kal. in comitium Milo de nocte venit.
그리하여 11월 21일, 미로가 밤중에 집회소에 나타났네.
Metellus cum prima luce furtim in campum itineribus prope deviis currebat;
메텔루스는 동틀 무렵에 몰래 거의 우회로를 이용해 평원으로 달리고 있었네.
adsequitur inter lucos hominem Milo, obnuntiat.
미로가 성림들 사이에서 그자를 붙잡아 천조를 선포했네.
ille se recepit magno et turpi Q. Flacci convicio.
그는 퀸투스 플라쿠스의 격렬하고 굴욕적인 욕설을 들으며 퇴각했네.
ante diem x Kal. nundinae.
11월 22일은 장날이었네.
§4.3.5contio biduo nulla.
이틀 동안 민회는 없었네.
ante diem viii Kal. haec ego scribebam hora noctis nona.
11월 24일 밤 제9시에 나는 이 글을 쓰고 있네.
Milo campum iam tenebat.
미로는 이미 평원을 장악하고 있었네.
Marcellus candidatus ita stertebat ut ego vicinus audirem.
후보자 마르켈루스는 이웃인 나에게 들릴 정도로 코를 골며 자고 있었네.
Clodi vestibulum vacuum sane mihi nuntiabatur, pauci pannosi, linea lanterna.
클로디우스의 현관은 텅 비어 있다고 나에게 확실히 보고되었는데, 누더기를 걸친 몇 사람과 삼베 랜턴 하나가 있을 뿐이었네.
meo consilio omnia illi fieri querebantur ignari quantum in illo heroe esset animi, quantum etiam consili.
그들은 그 영웅(미로)에게 얼마나 큰 용기와 지략이 있는지 알지 못한 채, 모든 일이 내 계책에 따라 진행되고 있다고 불평했네.
miranda virtus est.
그의 용기는 경탄할 만하네.
nova quaedam divina mitto; sed haec summa est.
몇 가지 새로운 신비로운 일들은 생략하겠네만, 요점은 이것이네.
comitia fore non arbitror;
선거는 치러지지 않을 것으로 생각하네.
reum Publium, nisi ante occisus erit, fore a Milone puto;
푸블리우스는 그전에 살해당하지 않는 한 미로에 의해 기소될 것이라고 보네.
si se in turba ei iam obtulerit, occisum iri ab ipso Milone video.
만일 그가 군중 속에서 미로 앞에 나타난다면, 미로 자신에 의해 살해당할 것임이 보이네.
non dubitat facere, prae se fert;
미로는 이를 망설이지 않고 공언하고 있네.
casum illum nostrum non extimescit.
그는 우리의 그 몰락을 두려워하지 않네.
numquam enim cuiusquam invidi et perfidi consilio est usurus nec inerti nobili crediturus.
그는 결코 질투심 많고 배신을 일삼는 자들의 조언을 따르지 않을 것이며, 나태한 귀족을 신뢰하지도 않을 것이기 때문이네.
§4.3.6nos animo dumtaxat vigemus etiam magis quam cum florebamus, re familiari comminuti sumus.
우리는 마음만큼은 우리가 번성했을 때보다 훨씬 더 활기차지만, 가계는 파탄이 났네.
Quinti fratris tamen liberalitati pro facultatibus nostris, ne omnino exhaustus essem, illo recusante subsidiis amicorum respondemus.
그럼에도 불구하고, 내 남동생 퀸투스의 기개(너그러움)에 대해서, 내가 완전히 파산하는 것을 막고자 그가 사양함에도 불구하고 우리 능력에 맞게 친구들의 도움으로 부응하고 있네.
quid consili de omni nostro statu capiamus te absente nescimus.
우리의 온 처지에 대해 어떤 계획을 세워야 할지 자네가 없는 동안에는 알 수가 없네.
qua re adpropera.
그러니 서둘러 오게나.

어휘·문법 주석

  1. 4.3.1avere — 동사 부정사 'avere'(갈망하다)는 행위자 대격 'te'와 함께 대격과 부정사(AcI) 구문을 형성하며, 'certo scio'의 목적어 역할을 한다. 'scire quid hic agatur'와 'mea a me scire'는 'avere'에 걸리는 부정사들이다.
  2. 4.3.1non quo certiora sint ... sed ut perspicias — 'non quo'(~ 때문이 아니라)는 거부된 이유를 나타내기 위해 접속법('sint')을 취하며, 실제 목적을 나타내기 위해 접속법 'perspicias'를 수반하는 'sed ut'(~하기 위해서)과 대조를 이룬다.
  3. 4.3.2ruere, post hunc vero furorem nihil nisi caedem inimicorum cogitare... — 부정사 'ruere', 'cogitare', 'ambire', 'ostendere'는 모두 역사적 부정사(historical infinitive)로, 생생한 서술을 위해 직설법 미완료 과거 동사 대신 사용되었다. 주어는 3인칭 단수인 'ille'(클로디우스)이다.
  4. 4.3.3de caelo servaturum — '하늘을 관측하다'라는 정치·종교적 기술 용어로, 정무관(여기서는 호민관 미로)이 불길한 천조(번개 등)를 감시하여 종교적인 이유로 민회(선거)의 개최를 저지하거나 연기시키겠다는 의도를 공표하는 것을 의미한다.
  5. 4.3.3sed ille se in interiora aedium Sullae. — 동사('recepit' 또는 'coniecit' 등, 대피했다거나 몸을 숨겼다는 의미의 단어)가 생략되었다. 이는 라틴어 서간체에서 긴박한 서술을 할 때, 방향을 나타내는 전치사구('in interiora...')와 함께 동사가 생략되는 전형적인 예이다.
  6. 4.3.6Quinti fratris tamen liberalitati... respondemus — 문장 구조가 매우 복잡하다. 'liberalitati'(남동생 퀸투스의 너그러움/관대함)는 여격으로 'respondemus'(부응하다/답하다)에 걸린다. 문맥상 퀸투스가 키케로를 돕기 위해 자신의 재산을 내놓은 것에 대해, 키케로 자신이 완전히 파산('exhaustus')하는 것을 막고자 그가 거절함('illo recusante')에도 불구하고, 친구들의 원조('subsidiis amicorum')를 이용해 자신들의 형편('pro facultatibus nostris')에 맞추어 그 너그러움에 부응하려(변제하거나 보상하려) 하고 있음을 의미한다.

이 구절 인용하기

마르쿠스 툴리우스 키케로, 아티쿠스에게 보낸 편지 §4.3.1-4.3.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:4.3.1-4.3.6

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.