§15.4.1ix K. H. x fere a Q. Fufio venit tabellarius.
오월 이십사일 제십시(오후 네 시)쯤에, 퀸투스 푸피우스로부터 전령이 왔네.
nescio quid ab eo litterularum, uti me sibi restituerem;
나와 화해하고 싶다는 그의 하찮은 편지를 들고 말이네.
sane insulse, ut solet, nisi forte, quae non ames omnia videntur insulse fieri.
그가 늘 그렇듯 참으로 어리석은 내용이었네. 혹 마음에 들지 않는 모든 일이 어리석어 보이는 것뿐일지도 모르겠지만 말이네.
scripsi ita ut te probaturum existimo.
나는 자네가 찬성하리라 생각하는 방식으로 답장을 썼네.
mihi duas a te epistulas reddidit, unam xi, alteram x.
그는 내게 자네가 보낸 편지 두 통을 전해주었네. 한 통은 오월 이십이일자, 다른 한 통은 이십삼일자였네.
ad recentiorem prius †et leniorem† laudo;
먼저 더 최근의 편지에 대해 답하겠네. 나는 찬성하네.
si vero etiam Carfulenus,
"ἄνω.
하지만 만일 카르풀레누스마저 그렇다면, 상황은 '뒤집힌' 셈이네.
"
Antoni consilia narras turbulenta.
자네는 안토니우스의 선동적인 계획들에 대해 이야기하고 있군.
atque utinam potius per populum agat quam per senatum! quod quidem ita credo.
그리고 그가 원로원을 통하기보다는 차라리 민회를 통해 행동하기를 바라네! 실제로 그렇게 되리라 믿지만 말이네.
sed mihi totum eius consilium ad bellum spectare videtur, si quidem D. Bruto provincia eripitur.
하지만 데키무스 브루투스로부터 속주가 빼앗기는 것이 사실이라면, 그의 모든 계획은 전쟁을 겨냥하고 있는 듯이 내게는 보이네.
quoquo modo ego de illius nervis existimo, non videtur fieri posse sine bello.
내가 그의 역량에 대해 어떻게 생각하든 간에, 전쟁 없이는 이 일이 해결될 수 없을 것 같네.
sed non cupio, quoniam cavetur Buthrotiis.
하지만 나는 그것을 바라지 않네, 부트로툼 사람들의 안전이 보장되었으니 말이네.
rides? †aps condoleo† non mea potius adsiduitate, diligentia, gratia perfici.
웃고 있는가? †하지만 나는 슬프네†, 이 일이 나의 헌신과 정성, 그리고 영향력으로 성취되는 것이 아니라는 사실이 말이네.
§15.4.2quod scribis te nescire quid nostris faciendum sit, iam pridem me illa ἀπορία sollicitat.
우리 편 사람들이 무엇을 해야 할지 모르겠다고 자네가 쓴 것에 대해 말하자면, 오래전부터 그 곤경이 나를 괴롭히고 있었네.
itaque stulta iam Iduum Martiarum est consolatio.
그러므로 이제 삼월의 이두스에 관한 위안은 어리석은 것이 되어버렸네.
animis enim usi sumus virilibus, consiliis, mihi crede, puerilibus.
우리는 대담한 정신을 발휘했으나, 날 믿어주게나, 어린아이 같은 계획을 세웠기 때문이네.
excisa enim est arbor, non evulsa.
나무는 베어졌을 뿐, 뿌리째 뽑힌 것이 아니기 때문이네.
itaque quam fruticetur vides.
그러니 그것이 얼마나 새싹을 틔우고 있는지 자네도 보고 있지 않은가.
redeamus igitur, quoniam saepe usurpas, ad Tusculanas disputationes.
그러니 자네가 자주 언급하듯이, 우리 『투스쿨룸 토론』으로 되돌아가세나.
Saufeium de te celemus;
사우페이우스에게는 자네에 대해 비밀로 하세.
ego numquam indicabo.
나는 절대로 누설하지 않겠네.
quod te a Bruto scribis, ut certior fieret quo die in Tusculanum essem venturus, ut ad te ante scripsi, vi Kal.
내가 몇 일에 투스쿨룸 별장에 도착할지 브루투스가 자네에게 물어보라 했다고 쓴 것에 대해 답하자면, 전에 썼듯이 오월 이십칠일이네.
, et quidem ibi te quam primum per videre velim.
그리고 나는 그곳에서 하루빨리 자네를 보고 싶네.
puto enim nobis Lanuvium eundum et quidem non sine multo sermone.
우리는 라누비움으로 가야 할 것으로 생각하는데, 분명 많은 대화를 나누어야 할 것이네.
sed μελήσει.
하지만 '그것은 마음에 두겠네.' 이전 편지로 돌아가겠네.
§15.4.3redeo ad superiorem. ex qua praetereo illa prima de Buthrotiis;
그 편지에서 부트로툼 사람들에 관한 앞부분의 이야기는 생략하겠네.
quae
"mihi sunt inclusa medullis,"
sit modo, ut scribis, locus agendi.
그 일은 '내 뼛속 깊이 새겨져 있네만', 자네가 쓴 것처럼 행동할 기회가 생기기만 하면 좋겠군.
de oratione Bruti prorsus contendis quom iterum tam multis verbis agis.
브루투스의 연설에 관해서는, 자네가 다시 이렇게 많은 말로 다루는 것을 보니 참으로 고집스럽게 굴고 있군.
egone ut eam causam quam is scripsit? ego scribam non rogatus ab eo? nulla παρεγχείρησισ fieri potest contumeliosior.
내가 그가 이미 쓴 바로 그 대의에 대해 쓰란 말인가? 내가 그의 부탁도 받지 않고 쓰란 말인가? 이보다 더 무례한 '끼어들기'는 없을 것이네.
"at"
inquis
"Ἡρακλείδειον aliquod.
"하지만" 자네는 "헤라클레이데스 풍의 저작 같은 것이라도" 하고 말하겠지.
"
non recuso id quidem, sed et componendum argumentum est et scribendi exspectandum tempus maturius.
그것을 내가 거절하는 것은 아니지만, 구성을 짜야 하고 집필을 위해 더 무르익은 때를 기다려야 하네.
licet enim de me ut libet existimes (velim quidem quam optime), si haec ita manant ut videntur (feres quod dicam), me Idus Martiae non delectant.
자네는 나에 대해 원하는 대로 생각해도 좋으나(물론 가능한 한 좋게 생각해주길 바라지만), 만일 일들이 겉보기처럼 흘러가고 있다면(내가 하는 말을 참아주게나), 삼월의 이두스는 내게 기쁨을 주지 못하네.
ille enim numquam revertisset, nos timor confirmare eius acta non coegisset, aut, ut in Saufei eam relinquamque Tusculanas disputationes ad quas tu etiam Vestorium hortaris, ita gratiosi eramus apud illum (quem di mortuum perduint!) ut nostrae aetati, quoniam interfecto domino liberi non sumus, non fuerit dominus ille fugiendus.
그라면 결코 되돌아오지 않았을 것이고, 공포 때문에 우리가 그의 결정을 승인해야만 하지는 않았을 것이기 때문이네. 아니면, 사우페이우스의 편을 들어 자네가 베스토리우스에게도 권하고 있는 『투스쿨룸 토론』을 제쳐둔다 하더라도, 우리는 그자(신들이 죽어서도 그를 파멸시키기를!)에게 워낙 총애를 받았기에, 주인이 살해된 후에도 우리가 자유롭지 못한 바에야, 내 나이의 사람에게는 그 주인이 피해 다녀야 할 대상은 아니었네.
rubeo, mihi crede, sed iam scripseram;
날 믿어주게나, 부끄러워 얼굴이 붉어지는군.
delere nolui.
하지만 이미 써 버렸으니, 지우고 싶지는 않네.
§15.4.4de Menedemo vellem verum fuisset, de regina velim verum sit.
메네데무스에 관해서는 사실이었기를 바랐고, 여왕에 관해서는 사실이기를 바라네.
cetera coram, et maxime quid nostris faciendum sit, quid etiam nobis, si Antonius militibus obsessurus est senatum.
나머지 일들은 만나서 이야기하세. 특히 우리 편 사람들이 무엇을 해야 할지, 그리고 만일 안토니우스가 군인들로 원로원을 포위하려 한다면 우리 자신은 무엇을 해야 할지에 대해서 말이네.
hanc epistulam si illius tabellario dedissem, veritus sum ne solveret.
만일 이 편지를 그의 전령에게 주었더라면, 그가 뜯어볼까 두려웠네.
itaque misi dedita.
그래서 전담 전령을 통해 보냈네.
erat enim rescribendum tuis.
자네의 편지들에 답장을 써야만 했기 때문일세.