§14.14.1"Iteradum eadem ista mihi. "
coronatus Quintus noster Parilibus! solusne? etsi addis Lamiam quod demiror equidem, sed scire cupio qui fuerint alii;
"나에게 그것과 똑같은 일을 다시 한번 반복해 주게." 우리 퀸투스가 파릴리아 축제에서 화관을 썼다고! 혼자였는가? 비록 자네가 라미아를 덧붙였고, 이에 대해 나는 참으로 놀라고 있네만, 다른 이들이 누구였는지 알고 싶군.
quamquam satis scio nisi improbum neminem.
비록 몹쓸 녀석들 말고는 아무도 없었으리라는 것을 충분히 알고 있네만.
explanabis igitur hoc diligentius.
그러니 자네는 이 일을 좀 더 자세히 설명해 주게.
ego autem casu cum dedissem ad te litteras vi Kal. satis multis verbis, tribus fere horis post accepi tuas et magni quidem ponderis.
한편 나는 마침 5월 초하루 엿새 전(4월 26일)에 꽤 많은 말을 적은 편지를 자네에게 보냈는데, 그로부터 약 3시간 뒤에 자네의 편지를 받았으니, 실로 묵직한 편지였네.
itaque ioca tua plena facetiarum de haeresi Vestoriana et de †Pherionum more† Puteolano risisse me satis nihil est necesse rescribere.
그러므로 베스토리우스 학파에 관한 것과 푸테올리의 '페리오네스족의 풍습'에 관한 위트 넘치는 자네의 농담들을 보고 내가 한참 동안 웃었다는 이야기를 굳이 답장으로 쓸 필요는 없겠네.
πολιτικώτερα illa videamus.
좀 더 정치적인 사안들을 살펴보세.
§14.14.2ita Brutos Cassiumque defendis quasi eos ego reprehendam;
자네는 마치 내가 브루투스 일가와 카시우스를 비난하고 있기라도 한 듯이 그들을 옹호하는군.
quos satis laudare non possum.
나는 그들을 아무리 칭찬해도 부족하다네.
rerum ego vitia conlegi, non hominum.
내가 지적한 것은 상황의 결함이지, 사람들의 잘못이 아니었네.
sublato enim tyranno tyrannida manere video.
찬주가 제거되었음에도 찬주 정치는 그대로 남아 있는 것을 보고 있으니 말이네.
nam quae ille facturus non fuit ea fiunt, ut de Clodio de quo mihi exploratum est illum non modo non facturum sed etiam ne passurum quidem fuisse.
왜냐하면 그가 하지 않았을 일들이 지금 실행되고 있기 때문이네. 예컨대 클로디우스의 일과 같은 것인데, 이에 관해서는 그가 그렇게 하지 않았을 뿐만 아니라 결코 허용하지도 않았으리라는 것을 나는 확신하네.
sequetur Rufio Vestorianus, Victor numquam scriptus, ceteri, quis non? cui servire ipsi non potuimus eius libellis paremus.
베스토리우스의 루피오가 뒤따를 것이고, 시민 명부에 등재된 적 없는 빅토르도, 그리고 다른 모든 이들도 마찬가지일세, 누구인들 따르지 않겠는가? 우리 자신이 정작 섬길 수 없었던 그 사람의 메모를 우리는 고분고분 따르고 있네.
nam Liberalibus quis potuit in senatum non venire? fac id potuisse aliquo modo;
왜냐하면 리베랄리아 축제에 원로원에 오지 않을 수 있었던 사람이 누가 있었겠는가? 그것이 어떻게든 가능했다고 가정해 보세.
num etiam, cum venissemus, libere potuimus sententiam dicere? nonne omni ratione veterani qui armati aderant cum praesidi nos nihil haberemus defendendi fuerunt? illam sessionem Capitolinam mihi non placuisse tu testis es.
그렇다고 해서 우리가 원로원에 갔을 때 자유롭게 의견을 말할 수 있었겠는가? 우리가 아무런 호위도 가지고 있지 않은 반면, 무장한 채 배석해 있던 퇴역병들을 온갖 방법으로 비호해야만 하지 않았는가? 그 카피톨리움 점거가 내 마음에 들지 않았다는 것은 자네가 증인이네.
quid ergo? ista culpa Brutorum? minime illorum quidem sed aliorum brutorum qui se cautos ac sapientis putant;
그러면 무엇인가? 그것이 브루투스 일가의 잘못이란 말인가? 결코 그들의 잘못이 아니라, 자신들이 신중하고 현명하다고 생각하는 다른 바보들의 잘못일세.
quibus satis fuit laetari, non nullis etiam gratulari, nullis permanere.
그들에게는 기뻐하는 것만으로 충분했고, 몇몇에게는 축하를 건네는 것만으로 충분했으며, 아무도 꿋꿋이 버티려 하지 않았네.
§14.14.3sed praeterita omittamus;
하지만 지나간 일은 덮어두세.
istos omni cura praesidioque tueamur et, quem ad modum tu praecipis, contenti Idibus Martiis simus;
그 사람들을 온갖 배려와 보호로 지켜주고, 자네가 권하는 대로 3월 15일에 만족하도록 하세.
quae quidem nostris amicis divinis viris aditum ad caelum dederunt, libertatem populo Romano non dederunt.
실로 그날은 우리의 친구들인 신적인 사람들에게는 하늘로 오르는 길을 열어주었으나, 로마 인민에게는 자유를 주지 못했으니 말이네.
recordare tua.
자네 자신의 말을 떠올려 보게.
nonne meministi clamare te omnia perisse si ille funere elatus esset? sapienter id quidem.
만약 그가 장례를 치르며 실려 나간다면 모든 것이 파멸할 것이라고 자네가 외쳤던 일을 기억하지 못하는가? 그것은 참으로 현명한 생각이었네.
itaque ex eo quae manarint vides.
그러므로 그 결과로 무엇이 흘러나왔는지를 자네는 보고 있지 않은가.
§14.14.4quae scribis K. Iuniis Antonium de provinciis relaturum, ut et ipse Gallias habeat et utrisque dies prorogetur, licebitne decerni libere? si licuerit, libertatem esse reciperatam laetabor;
6월 초하루에 안토니우스가 속주들에 대해 제안을 조율하여, 자기 자신이 갈리아 지방들을 차지하고 양측 모두에게 임기가 연장되도록 할 것이라고 자네가 쓴 글에 대해, 자유롭게 의결하는 일이 허용되겠는가?
si non licuerit, quid mihi attulerit ista domini mutatio praeter laetitiam quam oculis cepi iusto interitu tyranni?
만약 허락된다면 자유가 회복되었음을 기뻐하겠네만, 허락되지 않는다면, 찬주의 마땅한 파멸로부터 내 눈으로 직접 거둔 기쁨 외에, 그러한 주인의 교체가 내게 무엇을 가져다주었겠는가?
§14.14.5rapinas scribis ad Opis fieri; quas nos quoque tum videbamus.
옵스 신전에서 약탈이 자행되고 있다고 자네는 쓰고 있네만, 우리 역시 당시 그 일을 목격하고 있었네.
ne nos et liberati ab egregiis viris nec liberi sumus.
참으로 우리는 빼어난 사람들에 의해 해방되었음에도 자유롭지 못하네.
ita laus illorum est, culpa nostra.
이처럼 칭송은 그들의 몫이요, 잘못은 우리의 책임이네.
et hortaris me ut historias scribam, ut conligam tanta eorum scelera a quibus etiam nunc obsidemur! poterone eos ipsos non laudare qui te obsignatorem adhibuerint? nec me hercule me raudusculum movet, sed homines benevolos, qualescumque sunt, grave est insequi contumelia.
그러면서 자네는 내게 역사서를 쓰고, 우리가 지금도 포위당해 있는 자들의 그토록 커다란 악행들을 수집하라고 권하는가! 자네를 서명인으로 청했던 바로 그 사람들을 내가 찬양하지 않고 배길 수 있겠는가? 헤라클레스의 이름을 걸고 말하건대, 푼돈이 나를 움직이는 것이 아닐세. 다만 호의를 베푸는 사람들을, 그들이 어떤 자들이든 간에, 모욕을 주며 공격하는 일은 마음에 걸릴 뿐이네.
§14.14.6sed de omnibus meis consiliis, ut scribis, existimo exploratius nos ad K. Iunias statuere posse.
하지만 내 모든 계획에 관해서는, 자네가 쓰고 있듯이, 6월 초하루 무렵에는 더 확실한 결정을 내릴 수 있으리라 생각하네.
ad quas adero et omni ope atque opera enitar, adiuvante me scilicet auctoritate tua et gratia et summa aequitate causae, ut de Buthrotiis senatus consultum quale scribis fiat.
나는 그날 참석할 것이며, 물론 자네의 권위와 영향력, 그리고 이 대의의 지극한 정당성에 힘입어, 부트로툼 사람들에 대한 원로원 결의가 자네가 쓴 것과 같은 방식으로 이루어지도록 온 힘과 노력을 다해 힘쓸 것이네.
quod me cogitare iubes, cogitabo equidem, etsi tibi dederam superiore epistula cogitandum.
자네가 내게 심사숙고하라고 이르는 일에 대해, 나도 참으로 고민해 보겠네. 비록 지난번 편지에서는 내가 자네에게 그 일을 고민해 보라고 넘기긴 했지만 말이네.
tu autem quasi iam reciperata re publica vicinis tuis Massiliensibus sua reddis.
그런데 자네는 마치 국가가 이미 회복이라도 된 것처럼, 자네 이웃인 마실리아 사람들에게 그들의 재산을 돌려주고 있군.
haec armis, quae quam firma habeamus ignoro, restitui fortasse possunt, auctoritate non possunt.
이러한 일들은 아마도 무력(우리가 얼마나 든든한 무력을 가졌는지는 모르겠네만)에 의해서라면 회복될 수 있을지 몰라도, 권위에 의해서는 회복될 수 없네.
§14.14.7epistula brevis quae postea a te scripta est sane mihi fuit iucunda de Bruti ad Antonium et de eiusdem ad te litteris.
그 뒤에 자네가 쓴 짧은 편지, 즉 브루투스가 안토니우스에게 보낸 편지와 그가 자네에게 보낸 편지에 관한 글은 내게 실로 유쾌했네.
posse videntur esse meliora quam adhuc fuerunt.
사정이 지금까지보다 더 나아질 수 있을 것처럼 보이는군.
sed nobis ubi simus et quo iam nunc nos conferamus providendum est.
하지만 우리는 우리가 어디에 있어야 할지, 그리고 지금 당장 어디로 몸을 피해야 할지를 미리 대비해 두어야 하네.