Humanitext Reader

마르쿠스 툴리우스 키케로 · 아티쿠스에게 보낸 편지 §1.16.5-1.16.9

크라수스의 매수와 원로원에서 클로디우스와의 설전

461개 구절 중 18번째 · 라틴어

요약

키케로는 크라수스의 대규모 매수 공작과 배심원들의 타락으로 인해 클로디우스의 무죄 판결이 내려진 실태를 상세히 폭로하고, 국가의 위기 상황과 원로원에서 자신이 클로디우스와 벌인 설전의 전말을 보고한다.

§1.16.5multo haec inquam nostra res maior.
"이것이야말로 우리 국가의 일로서 훨씬 더 큰 사건이네"라고 나는 말하네.
itaque iudicum vocibus, cum ego sic ab iis ut salus patriae defenderer, fractus reus et una patroni omnes conciderunt;
그리하여 내가 마치 조국의 구원 자체인 것처럼 그들에 의해 옹호되었다는 배심원들의 외침 소리에 피고는 기가 꺾였고, 그의 변호인들도 모두 일시에 낙담했네.
ad me autem eadem frequentia postridie convenit quacum abiens consulatu sum domum reductus.
반면 다음 날 나에게는, 내가 집정관을 퇴임하며 집으로 송영되었을 때와 맞먹을 만큼의 군중이 모여들었네.
clamare praeclari Ariopagitae se non esse venturos nisi praesidio constituto.
저 훌륭한 '아레오파고스 회원'들은 호위대가 배치되지 않으면 재판에 나오지 않겠다고 소리쳤네.
refertur ad consilium.
이 안건이 평의회에 상정되었네.
una sola sententia praesidium non desideravit.
단 한 표만이 호위대를 요구하지 않았네.
defertur res ad senatum.
사안은 원로원에 보고되었네.
gravissime ornatissimeque decernitur;
지극히 엄숙하고 명예로운 결의가 내려졌네.
laudantur iudices; datur negotium magistratibus.
배심원들은 칭찬을 받았고, 정무관들에게 임무가 주어졌네.
responsurum hominem nemo arbitrabatur.
그자가 답변하러(혹은 출두하러) 올 것이라 생각한 사람은 아무도 없었네.
" ἔσπετε νῦν μοι, Μοῦσαι ὅππωσ δὴ πρῶτον πῦρ ἔμπεσε.
"뮤즈들이여, 이제 나에게 말해다오, 어떻게 첫 불길이 덮쳤는가를.
" nosti Calvum ex Nanneianis illum, illum laudatorem meum, de cuius oratione erga me honorifica ad te scripseram.
"자네는 저 나네이우스 경매로 한밑천 잡은 칼부스, 나에 대한 그의 명예로운 연설에 대해 이전에 내가 자네에게 편지했던, 저 나의 찬미자를 알고 있을 것이네.
biduo per unum servum et eum ex ludo gladiatorio confecit totum negotium;
그는 이틀 사이에, 단 한 명의, 그것도 검투사 양성소 출신의 노예를 통해 모든 거래를 마쳤네.
arcessivit ad se, promisit, intercessit, dedit.
그는 배심원들을 자기에게 불러들여 약속하고, 보증하고, 돈을 주었네.
iam vero (o di boni, rem perditam!) etiam noctes certarum mulierum atque adulescentulorum nobilium introductiones non nullis iudicibus pro mercedis cumulo fuerunt.
나아가 이제는(오, 선하신 신들이시여, 이 무슨 파멸한 사태란 말인가!), 특정 여성들과의 밤이나 귀족 청년들과의 만남 주선조차 일부 배심원들에게는 뇌물의 얹어주기가 되었네.
ita summo discessu bonorum, pleno foro servorum xxv iudices ita fortes tamen fuerunt ut summo proposito periculo vel perire maluerint quam perdere omnia.
이처럼 선량한 이들이 완전히 퇴장하고 광장이 노예들로 가득 찬 상황에서도, 스물다섯 명의 배심원은 극한의 위험이 제시되었음에도 모든 것을 파멸시키기보다는 차라리 죽는 편을 택할 정도로 용감했네.
XXXI fuerunt quos fames magis quam fama commoverit.
서른한 명은 평판보다 굶주림(돈에 대한 갈증)에 더 크게 움직인 자들이었네.
quorum Catulus cum vidisset quendam, "quid vos" inquit "praesidium a nobis postulabatis? an ne nummi vobis eriperentur timebatis?"
그들 중 한 명을 카툴루스가 보고서 말했네. "자네들은 왜 우리에게 호위대를 요구했는가? 설마 그 돈을 빼앗길까 봐 두려웠던 것인가?" 하고 말이네.
§1.16.6habes, ut brevissime potui, genus iudici et causam absolutionis.
자네는 내가 할 수 있는 한 가장 짧게 요약한 재판의 양상과 무죄 판결의 원인을 알게 되었네.
quaeris deinceps qui nunc sit status rerum et qui meus.
이어서 자네는 현재의 정세가 어떠하며 나의 처지가 어떠한지 묻고 있네.
rei publicae statum illum, quem tu meo consilio, ego divino confirmatum putabam, qui bonorum omnium coniunctione et auctoritate consulatus mei fixus et fundatus videbatur, nisi quis nos deus respexerit, elapsum scito esse de manibus uno hoc iudicio, si iudicium est triginta homines populi Romani levissimos ac nequissimos nummulis acceptis ius ac fas omne delere et, quod omnes non modo homines verum etiam pecudes factum esse sciant, id Thalnam et Plautum et Spongiam et ceteras huius modi quisquilias statuere numquam esse factum.
자네가 나의 계획으로, 내가 신의 은총으로 확고해졌다고 믿었던 국가의 저 상태, 모든 선량한 이들의 결속과 나의 집정관 권위 덕분에 단단히 고정되고 기초가 세워진 것처럼 보였던 그 상태가, 만약 어떤 신께서 우리를 굽어살펴 주지 않으신다면 이 단 한 번의 재판으로 우리 손에서 빠져나가 버렸음을 알게나. 만약 로마 인민 중 가장 경박하고 사악한 서른 명의 자들이 푼돈을 받고 모든 법과 천법을 말살하고, 인간뿐만 아니라 짐승조차도 일어났음을 알고 있는 일을 달나, 플라우투스, 스퐁기아 및 이와 유사한 쓰레기 같은 자들이 '결코 일어나지 않았다'고 결정하는 것을 '재판'이라 부를 수 있다면 말일세.
§1.16.7sed tamen ut te de re publica consoler, non ita, ut sperarunt mali tanto imposito rei publicae vulnere, alacris exsultat improbitas in victoria.
그러나 국가의 일로 자네를 위로하자면, 국가에 이토록 큰 상처가 입혀졌음에도 불구하고, 악인들이 바랐던 것처럼 사악함이 그 승리 속에서 활기차게 기뻐 날뛰고 있지는 않네.
nam plane ita putaverunt, cum religio, cum pudicitia, cum iudiciorum fides, cum senatus auctoritas concidisset, fore ut aperte victrix nequitia ac libido poenas ab optimo quoque peteret sui doloris quem improbissimo cuique inusserat severitas consulatus mei.
왜냐하면 종교, 순결, 재판에 대한 신뢰, 원로원의 권위가 붕괴했을 때, 명백한 승자가 된 사악함과 방종함이 나의 집정관 직무의 엄격함이 저 사악하기 짝이 없는 자들에게 낙인찍은 저 고통의 복수를 모든 선량한 이들에게 청구할 것이라고 그들이 분명히 생각했기 때문이네.
§1.16.8idem ego ille (non enim mihi videor insolenter gloriari cum de me apud te loquor, in ea praesertim epistula quam nolo aliis legi) idem inquam ego recreavi adflictos animos bonorum unum quemque confirmans, excitans;
바로 그 나 자신이(자네에게 나 자신에 관해 이야기할 때, 특히 다른 이들에게 읽히기를 원치 않는 이 편지 속에서는 무례하게 자랑하는 것처럼 여겨지지 않으므로 하는 말인데) 바로 그 나 자신이, 한 사람 한 사람을 격려하고 북돋움으로써 낙담한 선량한 이들의 마음을 회복시켰네.
insectandis vero exagitandisque nummariis iudicibus omnem omnibus studiosis ac fautoribus illius victoriae παρρησίαν eripui, Pisonem consulem nulla in re consistere umquam sum passus, desponsam homini iam Syriam ademi, senatum ad pristinam suam severitatem revocavi atque abiectum excitavi, Clodium praesentem fregi in senatu cum oratione perpetua plenissima gravitatis tum altercatione huius modi;
나아가 뇌물로 매수된 배심원들을 추궁하고 사정없이 몰아붙임으로써, 저 승리의 광신자들과 지지자 전원으로부터 모든 '언론의 자유(παρρησίαν)'를 박탈했네. 집정관 피소가 어떤 일에서도 한 걸음도 내딛지 못하게(설 자리가 없게) 만들었고, 그자에게 이미 약속되어 있던 시리아 속주를 빼앗았으며, 원로원을 이전의 엄격함으로 되돌려놓고 기가 죽어 있던 그들을 고무시켰네. 그리고 원로원에 출석한 클로디우스를 장중함이 가득 찬 긴 연설뿐만 아니라 다음과 같은 격렬한 말다툼으로도 꺾어놓았네.
ex qua licet pauca degustes;
이 말다툼에서 자네가 조금이나마 맛을 보아도 좋을 것이네.
nam cetera non possunt habere eandem neque vim neque venustatem remoto illo studio contentionis quem ἀγῶνα vos appellatis.
왜냐하면 자네들이 '투쟁(ἀγῶνα)'이라 부르는 저 경쟁의 열정이 빠지고 나면, 나머지 부분은 똑같은 힘도 아름다움도 지닐 수 없기 때문이네.
§1.16.9nam ut Idibus Maiis in senatum convenimus, rogatus ego sententiam multa dixi de summa re publica, atque ille locus inductus a me est divinitus, ne una plaga accepta patres conscripti conciderent, ne deficerent;
왜냐하면 5월 15일에 우리가 원로원에 모였을 때, 의견을 요청받은 내가 국가의 대계에 관해 많은 이야기를 했고, 원로원 의원들이 단 한 번의 타격을 받았다고 해서 무너지거나 기가 꺾이지 않도록, 내가 저 논제를 신묘하게 도입했기 때문이네.
vulnus esse eius modi quod mihi nec dissimulandum nec pertimescendum videretur, ne aut ignorando stultissimi aut metuendo ignavissimi iudicaremur;
그 상처는 내가 보기에 묵인해서도 안 되고 두려워해서도 안 되는 종류의 것이며, 이는 우리가 알지 못하여 지극히 어리석다고 판정받거나 두려워하여 지극히 비겁하다고 여겨지지 않기 위함이라고 했네.
bis absolutum esse Lentulum, bis Catilinam, hunc tertium iam esse a iudicibus in rem publicam immissum.
또한 렌툴루스가 두 번 무죄를 선고받았고 카틸리나도 두 번 무죄를 선고받았으며, 이제 이 세 번째 인물이 배심원들에 의해 국가에 방출된 것이라고 말했네.
"erras, Clodi;
"클로디우스여, 그대는 착각하고 있네.
non te iudices urbi sed carceri reservarunt, neque te retinere in civitate sed exsilio privare voluerunt.
배심원들은 그대를 도시가 아니라 감옥을 위해 남겨둔 것이며, 그대를 시민 사회에 붙잡아두려는 것이 아니라 추방의 기회를 박탈하려 했던 것이네.
quam ob rem, patres conscripti, erigite animos, retinete vestram dignitatem.
그러므로 원로원 의원들이여, 마음을 가다듬고 그대들의 존엄을 지키십시오.
manet illa in re publica bonorum consensio;
국가 내에 저 선량한 이들의 합의는 남아 있습니다.
dolor accessit bonis viris, virtus non est imminuta;
선량한 이들에게 고통은 더해졌으나 용기는 줄어들지 않았습니다.
nihil est damni factum novi sed quod erat inventum est.
새로운 해악이 발생한 것이 아니라, 본래 존재하던 것이 폭로되었을 뿐입니다.
in unius hominis perditi iudicio plures similes reperti sunt. "
타락한 한 인간의 재판에서, 그와 닮은 수많은 자가 발견된 것입니다."

어휘·문법 주석

  1. 1.16.5clamare — 역사적 부정사로 직설법 미완료 과거와 동등하며, 문법상 주어는 복수 주격인 `praeclari Ariopagitae`이다.
  2. 1.16.6si iudicium est — `si iudicium est`(만약 이것이 재판이라 할 수 있다면)에 이어지는 대격과 부정사 구문(`triginta homines... delere et... statuere...`)은 명사적으로 `iudicium`(재판)의 내용을 정의하는 동격절 역할을 하며, 매수당한 배심원단의 판결을 비꼬는 키케로의 반어적 구조를 형성한다.
  3. 1.16.9exsilio privare — 동사 `privare`는 탈격 `exsilio`와 함께 쓰여 '추방을 박탈하다'를 의미한다. 앞서 나온 `non te iudices urbi sed carceri reservarunt`(배심원들이 자네를 도시가 아닌 감옥을 위해 남겨두었다)와의 대조를 통해, 그를 시민 사회에 보존하려는 것이 아니라 (투옥을 통하여) 비교적 가벼운 대체 형벌인 '추방이라는 도피처를 빼앗으려' 했다는 맥락을 전달한다.

이 구절 인용하기

마르쿠스 툴리우스 키케로, 아티쿠스에게 보낸 편지 §1.16.5-1.16.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:1.16.5-1.16.9

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.