§1.16.10sed quid ago? paene orationem in epistulam inclusi.
하지만 내가 지금 무엇을 하고 있습니까? 편지 속에 연설을 거의 다 집어넣고 말았군요.
redeo ad altercationem.
다시 말다툼 이야기로 돌아갑시다.
surgit pulchellus puer, obicit mihi me ad Baias fuisse.
'어여쁜 소년'이 일어서서 내가 바이아에 있었다고 나를 힐난했습니다.
falsum, sed tamen quid hoc?
"simile est,"
inquam
"quasi in operto dicas fuisse.
거짓말이지만, 어쨌든 그것이 무엇이란 말입니까? "(그대가 말하는 것은) 마치 비밀 의식 중에 내가 있었다고 말하는 것과 같도다"라고 내가 말했습니다.
"
—
"quid"
inquit
"homini Arpinati cum aquis calidis?"
"narra"
inquam
"patrono tuo, qui Arpinatis aquas concupivit"
;
"알피눔 사람에게 온천이 무슨 상관이란 말인가?"라고 그가 말했습니다. "그대의 보호자에게나 말하게나, 알피눔의 온천을 갈망했던 그분께 말일세"라고 내가 말했습니다.
nosti enim Marianas.
자네도 마리우스의 온천(마리우스의 별장)을 알고 있을 터이니 말입니다.
"quousque"
inquit
"hunc regem feremus?"
"Regem appellas"
inquam
"cum Rex tui mentionem nullam fecerit?"
;
"우리가 언제까지 이 왕을 참아주어야 하는가?"라고 그가 말했습니다. "렉스(왕)가 그대에 대해 아무런 언급도 하지 않았는데, 그대는 그를 왕이라 부르는가?"라고 내가 말했습니다.
ille autem Regis hereditatem spe devorarat.
그자는 속으로 렉스(마르키우스 렉스)의 유산을 다 집어삼키고 있었기 때문입니다.
"domum"
inquit
"emisti.
"그대는 집을 샀지"라고 그가 말했습니다.
"
"putes"
inquam
"dicere: iudices emisti.
"그대가 '그대는 배심원들을 매수했다'고 말하는 것으로 이해하겠네"라고 내가 말했습니다.
"
"iuranti"
inquit
"tibi non crediderunt.
"선서한 그대를 그들은 믿지 않았다"고 그가 말했습니다.
"
"mihi vero"
inquam
"xxv iudices crediderunt, xxxi, quoniam nummos ante acceperunt, tibi nihil crediderunt.
"나로 말하자면 스물다섯 명의 배심원이 나를 믿어주었네. 나머지 서른한 명은 미리 돈을 받았기에 그대를 전혀 믿지 않은(믿고서 배신한) 것이네"라고 내가 말했습니다.
"
Magnis clamoribus adflictus conticuit et concidit.
그는 큰 야유와 함성에 얻어맞아 침묵하며 무너졌습니다.
§1.16.11noster autem status est hic.
한편 우리의 현재 처지는 이러합니다.
apud bonos iidem sumus quos reliquisti, apud sordem urbis et faecem multo melius est nunc quam reliquisti.
선량한 이들 사이에서 우리는 자네가 두고 떠났을 때와 다름없는 지위에 있으나, 도시의 하층민과 찌꺼기들 사이에서는 자네가 떠났을 때보다 훨씬 상황이 좋습니다.
nam et illud nobis non obest, videri nostrum testimonium non valuisse;
우리의 증언이 효력이 없었던 것처럼 보이는 것도 우리에게 해가 되지 않기 때문입니다.
missus est sanguis invidiae sine dolore atque etiam hoc magis quod omnes illi fautores illius flagiti rem manifestam illam redemptam esse a iudicibus confitentur.
미움이라는 독혈은 고통 없이 뽑아내어졌습니다. 게다가 저 불의를 지지했던 자들이 모두 그 명백한 사건이 배심원들에 의해 매수된 것임을 자백하고 있으니 더욱 그렇습니다.
accedit illud, quod illa contionalis hirudo aerari, misera ac ieiuna plebecula, me ab hoc Magno unice diligi putat, et hercule multa et iucunda consuetudine coniuncti inter nos sumus usque eo ut nostri isti comissatores coniurationis barbatuli iuvenes illum in sermonibus
"Cn. Ciceronem"
appellent.
여기에 더하여, 민회에 자주 드나들며 국고를 빨아먹는 저 가련하고 굶주린 평민들이 나를 이 '위대한 인물'이 더없이 사랑하고 있다고 생각합니다. 실제로 우리는 매우 빈번하고 즐거운 교류를 통해 긴밀히 맺어져 있어서, 음모자들 중 저 수염이 거뭇한 젊은 한량들이 대화 속에서 그를 '그나이우스 키케로'라고 부를 정도입니다.
itaque et ludis et gladiatoribus mirandas (ἐπισημασίασ sine ulla pastoricia fistula auferebamus.
그리하여 극장에서도, 검투사 경기에서도 우리는 어떠한 야유의 피리 소리도 없이 놀라운 환호를 받았습니다.
§1.16.12nunc est exspectatio comitiorum;
이제 민회가 기대되는 시기입니다.
in quae omnibus invitis trudit noster Magnus Auli filium atque in eo neque auctoritate neque gratia pugnat sed quibus Philippus omnia castella expugnari posse dicebat, in quae modo asellus onustus auro posset ascendere.
모두가 반대함에도 우리의 '위대한 인물'은 아울루스의 아들을 그곳에 밀어 넣으려 하고 있으며, 이를 위해 권위나 호감으로 싸우는 것이 아니라, 필리포스가 '황금을 실은 나귀가 올라갈 수만 있다면 어떤 성채든 함락될 수 있다'고 말했던 바로 그 수단으로 싸우고 있습니다.
consul autem ille deterioris histrionis similis suscepisse negotium dicitur et domi divisores habere; quod ego non credo.
한편 저 삼류 배우 같은 집정관은 그 임무를 도맡아 집에 매수금 분배인들을 거느리고 있다고들 하지만, 나는 이를 믿지 않습니다.
sed senatus consulta duo iam facta sunt odiosa, quod in consulem facta putantur, Catone et Domitio postulante, unum, ut apud magistratus inquiri liceret, alterum, cuius domi divisores habitarent, adversus rem publicam.
그러나 카토와 도미티우스의 요구로 이미 두 가지 불쾌한 원로원 결의가 내려졌습니다. 이것들이 집정관을 겨냥한 것으로 여겨지기 때문입니다. 하나는 정무관 앞에서 조사를 허용한다는 것이고, 다른 하나는 집에 분배인을 두는 자는 국가에 반하는 자로 간주한다는 것입니다.
§1.16.13Lurco autem tribunus pl. , qui magistratum †insimul cum lege alia† iniit, solutus est et Aelia et Fufia ut legem de ambitu ferret, quam ille bono auspicio claudus homo promulgavit.
한편 호민관 루르코는 다른 법률과 동시에 관직에 나아갔는데, 선거 매수에 관한 법을 제안하기 위해 아일리아 법과 푸피아 법으로부터 면제되었습니다. 절름발이인 그는 길조 속에서 그 법안을 공포했습니다.
ita comitia in a. d. vi Kal. Sext. dilata sunt.
그리하여 선거는 7월 27일로 연기되었습니다.
novi est in lege hoc, ut qui nummos in tribu pronuntiarit, si non dederit, impune sit, sin dederit, ut quoad vivat singulis tribulibus HS ciↃ ciↃ ciↃ debeat.
이 법에서 새로운 점은, 부족 선거구에서 돈을 주겠다고 약속한 자가 만약 주지 않는다면 처벌받지 않지만, 만약 준다면 그가 살아 있는 동안 각 부족민에게 매년 3천 세스테르티우스를 지불해야 한다는 것입니다.
dixi hanc legem P. Clodium iam ante servasse;
나는 푸블리우스 클로디우스가 이미 이 법을 지키고 있었다고 말했습니다.
pronuntiare enim solitum esse et non dare.
왜냐하면 그는 약속만 하고 주지 않는 것이 다반사였기 때문입니다.
sed heus tu! videsne consulatum illum nostrum, quem Curio antea ἀποθέωσιν vocabat, si hic factus erit, fabam mimum futurum? qua re, ut opinor, φιλοσοφητέον, id quod tu facis, et istos consulatus non flocci facteon.
하지만 이보게나! 쿠리오가 이전에 '신격화'라고 불렀던 저 우리의 집정관 직무가, 만약 이자가 당선된다면 한갓 콩극(공허한 소극)이 되어버릴 것임을 자네는 보지 못하는가? 그러므로 내 생각에는 자네가 하는 것처럼 철학을 해야 하며, 저런 집정관 직무 따위는 일고의 가치도 없는 것으로 여겨야 합니다.
§1.16.14quod ad me scribis te in Asiam statuisse non ire, equidem mallem ut ires, ac vereor ne quid in ista re minus commode fiat;
자네가 내게 아시아로 가지 않기로 결정했다고 편지한 것에 대해, 나로서는 자네가 가기를 바랐으며 그 일에서 무언가 불편한 일이 생기지 않을까 걱정됩니다.
sed tamen non possum reprehendere consilium tuum, praesertim cum egomet in provinciam non sim profectus.
하지만 나 자신조차 속주로 나아가지 않았음을 생각할 때 자네의 결정을 비난할 수는 없습니다.
§1.16.15epigrammatis tuis quae in Amaltheo posuisti contenti erimus, praesertim cum et Thyillus nos reliquerit et Archias nihil de me scripserit.
자네가 아말테움에 배치해 둔 시들로 우리는 만족해야겠습니다. 특히 테우일루스도 우리를 떠났고 아르키아스도 나에 대해 아무것도 쓰지 않았으니 말입니다.
ac vereor ne, Lucullis quoniam Graecum poema condidit, nunc ad Caecilianam fabulam spectet.
그리고 그가 루쿨루스 가문을 위해 그리스어 시를 지어주었으니, 이제는 카이킬리우스 가문의 연극을 겨냥하고 있는 것은 아닌가 걱정됩니다.
§1.16.16Antonio tuo nomine gratias egi eamque epistulam Mallio dedi.
자네의 이름으로 안토니우스에게 감사를 표했고 그 편지를 말리우스에게 전달했습니다.
ad te ideo antea rarius scripsi quod non habebam idoneum cui darem, nec satis sciebam quo darem.
이전에 자네에게 편지를 자주 쓰지 못한 것은 인편이 마땅치 않았고 자네가 어디에 있는지 잘 알지 못했기 때문입니다.
valde te venditavi.
자네를 아주 크게 선전해 두었습니다.
§1.16.17Cincius si quid ad me tui negoti detulerit, suscipiam;
킨키우스가 자네의 일과 관련해 내게 무언가 가져온다면 내가 맡아서 처리하겠네.
sed nunc magis in suo est occupatus; in quo ego ei non desum.
하지만 지금 그는 자신의 일로 더 바쁘며, 그 일에서 나도 그를 돕고 있네.
tu si uno in loco es futurus, crebras a nobis litteras exspecta;
자네가 한곳에 머무를 예정이라면 내게서 자주 편지가 갈 것을 기대하게나.
sed pluris etiam ipse mittito.
하지만 자네 또한 더 많은 편지를 보내주게나.
§1.16.18velim ad me scribas cuius modi sit Ἀμαλθεῖον tuum, quo ornatu, qua τοποθεσίᾳ, et quae poemata quasque historias de Ἀμαλθείᾳ habes ad me mittas.
자네의 '아말테움'이 어떤 모양인지, 어떤 장식과 어떤 배치로 되어 있는지 내게 편지로 써주게나. 그리고 아말테이아에 관해 자네가 가진 시나 이야기들을 내게 보내주게나.
libet mihi facere in Arpinati.
나도 알피눔 별장에 그것을 만들고 싶네.
ego tibi aliquid de meis scriptis mittam.
나의 저술 중 일부를 자네에게 보내겠네.
nihil erat absoluti.
완성된 것은 아무것도 없지만 말이네.