§1.14.1vereor ne putidum sit scribere ad te quam sim occupatus, sed tamen ita distinebar ut huic vix tantulae epistulae tempus habuerim atque id ereptum e summis occupationibus.
내가 얼마나 바쁜지 자네에게 쓰는 것이 생색내는 것처럼 보일까 두렵네만, 나는 참으로 몹시 분주하여 이토록 짧은 편지를 쓸 시간조차 거의 없었으며, 그나마도 극심한 업무 속에서 겨우 빼앗아 낸 것이라네.
prima contio Pompei qualis fuisset scripsi ad te antea, non iucunda miseris, inanis improbis, beatis non grata, bonis non gravis;
폼페이우스의 첫 민회 연설이 어떠했는지는 전에 자네에게 썼네. 가난한 자들에게는 유쾌하지 않았고, 악한 자들에게는 공허했으며, 부유한 자들에게는 달갑지 않았고, 선한 자들에게는 진중하지 못했네.
itaque frigebat.
그리하여 냉담한 반응을 얻었지.
tum Pisonis consulis impulsu levissimus tribunus pl. Fufius in contionem producit Pompeium.
그 후 집정관 피소의 부추김으로 가장 경박한 호민관인 푸피우스가 폼페이우스를 민회에 불러내었네.
res agebatur in circo Flaminio et erat in eo ipso loco illo die nundinarum πανήγυρισ.
그 일은 플라미니우스 경기장에서 진행되었는데, 그날 그곳은 마침 정기 시장의 모임으로 붐비고 있었네.
quaesivit ex eo placeretne ei iudices a praetore legi, quo consilio idem praetor uteretur.
푸피우스는 그에게 법무관이 배심원을 선출하고 그 법무관이 자신의 고문회를 두는 방식을 지지하는지 물었네.
id autem erat de Clodiana religione ab senatu constitutum.
이것은 클로디우스의 신성모독 사건에 관해 원로원이 결정한 사항이었네.
§1.14.2tum Pompeius μάλ' ἀριστοκρατικῶσ locutus est senatusque auctoritatem sibi omnibus in rebus maximam videri semperque visam esse respondit et id multis verbis.
그때 폼페이우스는 극히 귀족주의적으로 연설했으며, 원로원의 권위는 모든 일에 있어서 자신에게 가장 중요하게 여겨지며 항상 그러해 왔다고 많은 말을 다해 대답했네.
postea Messalla consul in senatu de Pompeio quaesivit quid de religione et de promulgata rogatione sentiret.
그 후 집정관 메살라가 원로원에서 폼페이우스에게 신성모독 사건과 공포된 법안에 대해 어떻게 생각하는지 물었네.
locutus ita est in senatu ut omnia illius ordinis consulta γενικῶσ laudaret mihique, ut adsedit, dixit se putare satis ab se etiam
"de istis rebus"
esse responsum.
그는 원로원에서 그 계급의 모든 결의를 포괄적으로 칭찬하는 식으로 연설했고, 내 옆에 앉으며 나에게 "그 일들에 관해서도" 자신은 충분히 대답했다고 생각한다고 말했네.
§1.14.3Crassus, postea quam vidit illum excepisse laudem ex eo quod †hi† suspicarentur homines ei consulatum meum placere, surrexit ornatissimeque de meo consulatu locutus est, ut ita diceret, se quod esset senator, quod civis, quod liber, quod viveret, mihi acceptum referre;
크라수스는, 사람들이 폼페이우스가 나의 집정관직을 마음에 들어 한다고 추측한 데서 그가 찬사를 받는 것을 보고는, 일어서서 나의 집정관직에 대해 지극히 화려하게 연설했네. 그는 자신이 원로원 의원인 것도, 시민인 것도, 자유인인 것도, 살아 있는 것도 모두 나 덕분이라고 말할 정도였네.
quotiens coniugem, quotiens domum, quotiens patriam videret, totiens se beneficium meum videre.
아내를 볼 때마다, 집을 볼 때마다, 조국을 볼 때마다, 그만큼 나의 은혜를 보는 것이라고 말이네.
quid multa? totum hunc locum quem ego varie meis orationibus, quarum tu Aristarchus es, soleo pingere, de flamma, de ferro (nosti illas ληκύθουσ), valde graviter pertexuit.
길게 말해 무엇하겠는가? 자네가 그 비판자인 아리스타르코스인 나의 여러 연설에서 내가 불에 대해, 칼에 대해(자네는 나의 그 '기름병'들을 알고 있지 않나) 다양하게 묘사하곤 하는 이 모든 주제를, 그는 참으로 엄숙하게 끝까지 엮어내었네.
proximus Pompeium sedebam.
나는 폼페이우스 바로 옆에 앉아 있었네.
intellexi hominem moveri Crassum inire eam gratiam quam ipse praetermisisset, an esse tantas res nostras quae tam libenti senatu laudarentur, ab eo praesertim qui mihi laudem illam eo minus deberet quod meis omnibus litteris in Pompeiana laude perstrictus esset.
나는 이 사람(폼페이우스)이, 크라수스가 자기 자신이 놓쳐버린 호의에 이제 와서 들어가려 하는 것, 혹은 우리의 업적이 원로원의 그토록 자발적인 찬성 속에서 칭찬을 받을 만큼 위대하다는 사실에 동요하고 있음을 알아차렸네. 특히 크라수스는 나의 모든 편지에서 폼페이우스를 칭찬하는 와중에 비난을 받았기에, 나에게 그러한 찬사를 보낼 의무가 훨씬 더 적었을 사람이라는 점에서 더욱 그러했네.
§1.14.4hic dies me valde Crasso adiunxit, et tamen ab illo aperte tecte quicquid est datum, libenter accepi.
이날은 나를 크라수스와 매우 가깝게 묶어주었네. 그럼에도 그가 공개적으로든 암묵적으로든 베푼 호의는 무엇이든 기쁘게 받았네.
ego autem ipse, di boni! quo modo ἐνεπερπερευσάμην novo auditori Pompeio! si umquam mihi περίοδοι, si καμπαὶ, ἐνθυμήματα, si κατασκευαὶ suppeditaverunt, illo tempore.
그런데 나 자신은, 오 선하신 신들이시여! 새로운 청중인 폼페이우스 앞에서 얼마나 화려하게 나 자신을 뽐냈던가! 만약 나에게 주기, 굴절, 엔티메마, 논증의 구축 같은 것들이 풍부하게 솟아난 적이 있다면 바로 그때였네.
quid multa? clamores.
길게 말해 무엇하겠는가? 환호가 터져 나왔네.
etenim haec erat ὑπόθεσισ, de gravitate ordinis, de equestri concordia, de consensione Italiae, de intermortuis reliquiis coniurationis, de vilitate, de otio.
사실 이것이 그 주제였기 때문이네. 원로원의 엄숙함에 대해, 기사 계급의 조화에 대해, 이탈리아의 합의에 대해, 음모의 죽어가는 잔당에 대해, 물가의 저렴함에 대해, 평화에 대해 말이네.
nosti iam in hac materia sonitus nostros. tanti fuerunt ut ego eo brevior sim quod eos usque istinc exauditos putem.
자네는 이미 이 주제에서 나의 웅장한 소리들을 알고 있네. 그것들이 어찌나 컸던지, 자네가 있는 곳까지 들렸을 것이라 생각하여 내가 이만 줄일 정도라네.