§6.6.8notantur autem mihi ad divinandum signa duplici quadam via;
그러나 나에게 예언을 위한 징표들은 두 가지 길을 통해 관찰됩니다.
quarum alteram duco e Caesare ipso, alteram e temporum civilium natura atque ratione.
그중 하나는 카이사르 자신에게서 도출하고, 다른 하나는 내전 시기의 성격과 상황에서 도출합니다.
in Caesare haec sunt: mitis clemensque natura, qualis exprimitur praeclaro illo libro 'querelarum' tuarum.
카이사르에게는 다음과 같은 것들이 있습니다. 당신의 저 유명한 『애소』의 책에서 표현된 바와 같은, 온화하고 관대한 성품입니다.
accedit quod mirifice ingeniis excellentibus, quale est tuum, delectatur.
여기에 그가 당신의 재능과 같은 뛰어난 재능들을 놀라울 정도로 기뻐한다는 사실이 덧붙여집니다.
praeterea cedit multorum iustis et officio incensis, non inanibus aut ambitiosis voluntatibus;
나아가 그는 헛되거나 야심에 찬 소망이 아니라, 많은 이들의 정당하고 의무감에 불타는 소망에 부응합니다.
§6.6.9in quo vehementer eum consentiens Etruria movebit.
이 점에서 뜻을 같이하는 에트루리아가 그를 강력하게 움직일 것입니다.
'cur haec igitur adhuc parum profecerunt?' quia non putat se sustinere causas posse multorum, si tibi, cui iustius videtur irasci posse, concesserit.
"그렇다면 왜 이것들이 지금까지 거의 효과를 보지 못했는가?"라고 묻는다면, 그는 자신을 화나게 할 정당성이 더 커 보이는 당신에게 양보한다면, 다른 많은 이들의 주장을 감당할 수 없다고 생각하기 때문입니다.
'quae est igitur' inquies 'spes ab irato?' eodem fonte se hausturum intelleget laudes suas, e quo sit leviter aspersus.
"그렇다면 화가 난 자에게서 어떤 희망이 있는가?"라고 당신은 말할 것입니다. 그는 자기가 약간의 비난을 받았던 바로 그 샘에서 자신의 찬사를 길어 올리게 될 것임을 깨닫게 될 것입니다.
postremo homo valde est acutus et multum providens;
마지막으로 그는 매우 예리하고 선견지명이 있는 인물입니다.
intellegit te, hominem in parte Italiae minime contemnenda facile omnium nobilissimum et in communi re p. cuivis summorum tuae aetatis vel ingenio vel gratia vel fama populi R. parem non posse prohiberi re publica diutius.
그는 결코 무시할 수 없는 이탈리아의 한 지방에서 당신이 단연 모든 이 중에서 가장 고귀한 인물이며, 공동의 국가 안에서는 재능이나 영향력, 혹은 로마 민중 사이의 명성에 있어서 당신 세대의 어떤 최고 인사들과도 대등한 인물로서, 더 이상 국가로부터 배제될 수 없음을 이해하고 있습니다.
nolet hoc temporis potius esse aliquando beneficium quam iam suum.
그는 이것이 언젠가 시간의 은혜가 되기보다는 이제 자신의 은혜가 되기를 바릴 것입니다.
§6.6.10dixi de Caesare;
카이사르에 대해서는 이야기했습니다.
nunc dicam de temporum rerumque natura.
이제 시대와 상황의 성격에 대해 이야기하겠습니다.
nemo est tam inimicus ei causae, quam Pompeius animatus melius quam paratus susceperat, qui nos malos civis dicere aut homines improbos audeat.
폼페이우스가 준비된 것보다 더 나은 의기투합으로 착수했던 그 대의에 대해, 우리를 나쁜 시민이라거나 사악한 자들이라고 감히 말할 만큼 적대적인 사람은 아무도 없습니다.
in quo admirari soleo gravitatem et iustitiam et sapientiam Caesaris.
이 점에서 나는 카이사르의 중후함과 정의로움, 그리고 지혜를 늘 찬탄하곤 합니다.
numquam nisi honorificentissime Pompeium appellat.
그는 폼페이우스를 언제나 가장 정중하게 부릅니다.
at in eius persona multa fecit asperius.
그러나 그의 인물상에 있어서는 많은 일을 상당히 엄격하게 처리했습니다.
armorum ista et victoriae sunt facta, non Caesaris;
그것들은 무력과 승리의 행위였지 카이사르의 행위가 아니었습니다.
at nos quem ad modum est complexus! Cassium sibi legavit, Brutum Galliae praefecit, Sulpicium Graeciae, Marcellum, cui maxime suscensebat, cum summa illius dignitate restituit.
그러나 우리를 그는 얼마나 따뜻하게 받아들였습니까! 그는 카시우스를 자신의 부관으로 삼았고, 브루투스를 갈리아의 총독으로, 술피키우스를 그리스의 총독으로 임명했으며, 그가 가장 격분했던 마르켈루스를 그의 최고의 명예를 보존해 주며 복귀시켰습니다.
§6.6.11quo igitur haec spectant? rerum hoc natura et civilium temporum non patietur, nec manens nec mutata ratio feret, primum ut non in causa pari eadem sit et condicio et fortuna omnium, deinde ut in eam civitatem boni viri et boni cives nulla ignominia notati non revertantur, in quam tot nefariorum scelerum condemnati reverterunt.
그렇다면 이것들은 어디를 가리키고 있습니까? 사물의 본성과 내전의 상황이 이것을 허락하지 않을 것이며, 유지되든 변화하든 그 상황의 논리가 이를 용납하지 않을 것입니다. 첫째는 대등한 입장 아래에서 모든 이의 처지와 운명이 같지 않게 되는 것이고, 둘째는 수많은 흉악한 범죄로 유죄 판결을 받은 자들이 돌아온 바로 그 국가에, 아무런 오명도 찍히지 않은 훌륭한 이들과 훌륭한 시민들이 돌아오지 못하는 것입니다.
§6.6.12habes augurium meum;
이것이 나의 예언입니다.
quo, si quid addubitarem non potius uterer quam illa consolatione, qua facile fortem virum sustentarem, te, si explorata victoria arma sumpsisses pro re p.
만약 내가 이에 대해 조금이라도 의심했다면, 나는 이를 사용하는 대신 용감한 사람을 쉽게 지탱해 줄 저 위로를 사용했을 것입니다.
(ita enim tum putabas), non nimis esse laudandum, sin propter incertos exitus eventusque bellorum posse accidere ut vinceremur putasses, non debere te ad secundam fortunam bene paratum fuisse, adversam ferre nullo modo posse.
즉, 만약 당신이 확실한 승리를 내다보고 국가를 위해 무기를 들었다면(당시 당신은 그렇게 생각했으니까요), 당신은 과도하게 칭송받을 일이 아니지만, 반대로 전쟁의 불확실한 결말과 결과 때문에 우리가 패배할 수도 있다고 생각했다면, 당신은 좋은 운수에는 잘 대비되어 있으면서 역경은 결코 견디지 못하는 사람이 되어서는 안 된다는 위로 말입니다.
disputarem etiam quanto solacio tibi conscientia tui facti, quantae delectationi in rebus adversis litterae esse deberent;
나는 또한 당신이 행한 일에 대한 자각이 얼마나 큰 위안이 되어야 하는지, 역경 속에서 학문이 얼마나 큰 즐거움이 되어야 하는지 논했을 것입니다.
commemorarem non solum veterum, sed horum etiam recentium vel ducum vel comitum tuorum gravissimos casus etiam externos multos claros viros nominarem;
고대인들뿐만 아니라 최근의 당신의 지도자들이나 동료들의 매우 비참한 몰락을 상기시켰을 것이며, 수많은 외국의 유명한 인물들도 명시했을 것입니다.
levat enim dolorem communis quasi legis et humanae condicionis recordatio;
공통의 법칙, 말하자면 인간의 조건에 대한 기억은 고통을 덜어주기 때문입니다.
§6.6.13exponerem etiam quem ad modum hic et quanta in turba quantaque in confusione rerum omnium viveremus;
나는 또한 우리가 여기에서 어떤 방식으로, 얼마나 큰 소란과 모든 것의 얼마나 큰 혼돈 속에서 살아가고 있는지 설명했을 것입니다.
necesse est enim minore desiderio perdita re p. carere quam bona.
망해버린 국가를 잃은 상태로 지내는 것은 좋은 국가를 잃는 것보다 덜 애석해하는 것이 당연하기 때문입니다.
sed hoc genere nihil opus est.
그러나 이런 종류의 위로는 전혀 필요가 없습니다.
incolumem te cito, ut spero, vel potius ut perspicio, videbimus.
무사한 당신을 머잖아, 내가 바라듯이, 아니 오히려 내가 꿰뚫어 보듯이 만나게 될 것입니다.
interea tibi absenti et huic, qui adest, imagini animi et corporis tui, constantissimo atque optimo filio tuo, studium, officium, operam, laborem meum iam pridem et pollicitus sum et detuli, nunc hoc amplius, quod me amicissime cotidie magis Caesar amplectitur, familiares quidem eius sicuti neminem.
그동안 타지에 가 있는 당신에게, 그리고 여기에 있는, 당신의 정신과 육체의 모사이자 지극히 굳건하고 훌륭한 당신의 아들에게 나의 열의와 도리, 조력과 노고를 진작에 약속하고 바쳐왔습니다. 이제 이에 더해 카이사르가 날마다 나를 더욱 친근하게 받아들이고 있으며, 그의 측근들은 실로 그 누구보다 나를 그렇게 대하고 있습니다.
apud quem quicquid valebo vel auctoritate vel gratia, valebo tibi.
그 사람 밑에서 내가 권위로든 영향력으로든 가지게 될 모든 힘은 당신을 위해 쓰일 것입니다.
tu cura ut cum firmitudine te animi tum etiam spe optima sustentes.
당신은 마음의 굳건함과 아울러 가장 좋은 희망으로 스스로를 지탱하도록 힘쓰십시오.