§6.1.4esset victoria.
승리가 확실했던 것처럼 말입니다.
qua re, si id evenit, quod ingredientibus nobis in causam propositum fuit accidere posse, non debemus ita cadere animis, quasi aliquid evenerit, quod fieri posse numquam putarimus.
그러므로 우리가 이 대의에 동참했을 때 일어날 수 있는 일로 가정되었던 그 일이 일어났다고 해서, 우리가 결코 일어날 수 없다고 생각했던 어떤 일이 일어난 것처럼 그렇게 낙담해서는 안 됩니다.
simus igitur ea mente, quam ratio et veritas praescribit, ut nihil in vita nobis praestandum praeter culpam putemus, eaque cum careamus, omnia humana placate et moderate feramus.
그러므로 이성과 진리가 규정하는 그러한 마음가짐을 가집시다. 즉 인생에서 우리가 책임져야 할 것은 과오 외에는 아무것도 없다고 생각하고, 그 과오에서 벗어나 있는 한, 인간의 모든 일을 차분하고 온화하게 견뎌내도록 합시다.
atque haec eo pertinet oratio, ut perditis rebus omnibus tamen ipsa virtus se sustentare posse videatur.
그리고 이 대화가 목표로 하는 바는, 모든 것이 파멸했을 때에도 덕 그 자체가 스스로를 지탱할 수 있음을 보여주는 데 있습니다.
sed, si est spes aliqua rebus communibus, ea tu, quicumque status est futurus, carere non debes. §6.1.5atque haec mihi scribenti veniebat in mentem me esse eum, cuius tu desperationem accusare solitus esses quemque auctoritate tua cunctantem et diffidentem excitare.
그러나 만약 공동의 사안에 조금이라도 희망이 있다면, 앞으로 어떤 상태가 되든 당신은 그 희망을 잃어서는 안 됩니다.\n 그리고 내가 이 글을 쓰고 있을 때, 내가 바로 당신이 평소에 절망을 비난하곤 했으며 망설이고 불신할 때 당신의 권위로 일깨우곤 했던 그 사람이라는 생각이 내 마음에 떠올랐습니다.
quo quidem tempore non ego causam nostram sed consilium improbabam.
실제로 그때 나는 우리의 대의를 반대한 것이 아니라 우리의 계획을 반대했던 것입니다.
sero enim nos iis armis adversari videbam, quae multo ante confirmata per nosmet ipsos erant, dolebamque pilis et gladiis, non consiliis neque auctoritatibus nostris de iure publico disceptari.
왜냐하면 우리는 훨씬 이전에 우리 자신에 의해 강화되었던 그 무기들에 너무 늦게 대적하고 있음을 내가 보았기 때문이며, 국법이 우리의 계획이나 권위가 아니라 투창과 칼로 논해지고 있음을 슬퍼했기 때문입니다.
neque ego, ea, quae facta sunt, fore cum dicebam, divinabam futura, sed, quod et fieri posse et exitiosum fore, si evenisset, videbam, id ne accideret timebam, praesertim cum, si mihi alterum utrum de eventu atque exitu rerum promittendum esset, id futurum, quod evenit, exploratius possem promittere.
또한 내가 이미 일어난 일들이 일어날 것이라고 말했을 때, 나는 미래를 예언했던 것이 아니라, 그것이 일어날 수도 있고 일어난다면 파멸적일 것임을 보았기에 그것이 일어나지 않기를 두려워했던 것입니다. 특히 만약 내가 사태의 경과와 결말에 대해 둘 중 하나를 약속해야 했다면, 실제로 일어난 그 일을 더 확실하게 약속할 수 있었을 것이기 때문입니다.
Iis enim rebus praestabamus, quae non prodeunt in aciem, usu autem armorum et militum robore inferiores eramus.
왜냐하면 우리는 전선에 나가지 않는 것들에서는 우세했지만, 무기의 사용과 군사들의 강인함에서는 열세였기 때문입니다.
sed tu illum animum nunc adhibe, quaeso, quo me tum esse oportere censebas. §6.1.6haec eo scripsi, quod mihi Philargyrus tuus omnia de te requirenti fidelissimo animo, ut mihi quidem visus est, narravit te interdum sollicitum solere esse vehementius.
그러니 부디 당신은 그때 내가 가져야 한다고 당신이 생각했던 그 마음가짐을 이제 스스로 가지십시오.\n 내가 이 글을 쓴 것은, 당신에 대해 묻는 나에게 당신의 필라르기루스가 (적어도 내게는 그렇게 보였습니다만) 가장 성실한 마음으로, 당신이 때때로 지나치게 격렬하게 불안해하곤 한다고 말했기 때문입니다.
quod facere non debes nec dubitare quin aut aliqua re p. sis is futurus, qui esse debes, aut perdita non adflictiore condicione quam ceteri.
당신은 그렇게 해서는 안 되며, 국가가 어떤 형태로든 유지된다면 당신은 당신이 당연히 되어야 할 그 사람이 될 것이고, 국가가 파멸한다 하더라도 다른 이들보다 더 비참한 처지에 놓이지는 않을 것임을 의심해서는 안 됩니다.
hoc vero tempus, quo exanimati omnes et suspensi sumus, hoc moderatiore animo ferre debes, quod et in urbe ea es, ubi nata et alta est ratio ac moderatio vitae, et habes Ser.
참으로 우리 모두가 숨을 죽이고 마음을 졸이고 있는 이 시기를 당신이 더 온화한 마음으로 견뎌야 하는 것은, 당신이 삶의 이성과 절도가 태어나고 길러진 바로 그 도시에 있으며, 당신이 항상 각별히 사랑해 온 세르비우스 술피키우스를 곁에 두고 있기 때문입니다.
Sulpicium, quem semper unice dilexisti; qui te profecto et benevolentia et sapientia consolatur.
그는 분명 당신을 호의와 지혜로 위로해 주고 있을 것입니다.
cuius si essemus et auctoritatem et consilium secuti, togati potius potentiam quam armati victoriam subissemus. §6.1.7sed haec longiora fortasse fuerunt quam necesse fuit;
만약 우리가 그의 권위와 권고를 따랐더라면, 우리는 무장한 자의 승리가 아니라 오히려 토가를 입은 자의 권력을 받아들였을 것입니다.\n 그러나 이 이야기는 필요 이상으로 길어졌을지 모릅니다.
illa, quae maiora sunt, brevius exponam.
더 중요한 일들에 대해서는 더 짧게 설명하겠습니다.
ego habeo, cui quam tibi debeam, neminem;
나는 당신보다 더 많은 빚을 지고 있는 사람을 아무도 두고 있지 않습니다.
quibus tantum debebam, quantum tu intellegis, eos huius mihi belli casus eripuit;
내가 그토록 많은 빚을 지고 있던 이들은 이 전쟁의 불행이 내게서 앗아가 버렸습니다.
qui sim autem hoc tempore intellego;
또한 내가 이 시기에 어떤 사람인지를 잘 알고 있습니다.
sed, quia nemo est tam adflictus quin, si nihil aliud studeat nisi id, quod agit, possit navare aliquid et efficere, omne meum consilium, operam, studium certe velim existimes tibi tuisque liberis esse debitum.
하지만 그 누구도 자신이 행하는 일에만 전념한다면 무언가를 이룩하고 성취해 낼 수 없을 만큼 완전히 무너진 사람은 없으므로, 나의 모든 계획과 노력과 열정이 확실히 당신과 당신의 자녀들을 위해 바쳐진 것이라고 당신이 생각하기를 바랍니다.