§5.2.7atqui ille, quod te audisse certo scio, pr. K. Ian. , qua iniuria nemo umquam in aliquo magistratu improbissimus civis adfectus est, ea me consulem adfecit, cum rem p. conservassem, atque abeuntem magistratu contionis habendae potestate privavit.
그러나 그는—당신도 이를 들었음을 내가 확실히 알고 있습니다만—12월 31일에, 그 어떤 극악무도한 시민도 어떤 관직에서 겪어본 적이 없는 그러한 부당한 처사로, 국가를 구한 집정관인 나를 대하였고, 내가 관직에서 퇴임할 때 민회를 주재하여 연설할 권한을 박탈했습니다.
cuius iniuria mihi tamen honori summo fuit;
하지만 그의 그러한 부당한 처사는 나에게 더할 나위 없는 영예가 되었습니다.
nam cum ille mihi nihil nisi ut iurarem permitteret, magna voce iuravi verissimum pulcherrimumque ius iurandum, quod populus idem magna voce me vere iurasse iuravit.
왜냐하면 그가 나에게 선서하는 것 외에는 아무것도 허락하지 않았을 때, 나는 큰 목소리로 가장 진실하고 아름다운 선서를 하였고, 동일한 민중 또한 큰 목소리로 내가 진실되게 선서했음을 선서로써 인정했기 때문입니다.
§5.2.8hac accepta tam insigni iniuria tamen illo ipso die misi ad Metellum communis amicos, qui agerent cum eo, ut de illa mente desisteret.
이토록 현저한 부당한 처사를 당했음에도 불구하고, 나는 바로 그날 메텔루스에게 공동의 친구들을 보내 그가 그러한 생각에서 단념하도록 교섭하게 했습니다.
quibus ille respondit sibi non esse integrum;
그들에게 그는 자신에게 더 이상 선택의 여지가 없다고 대답했습니다.
etenim paulo ante in contione dixerat ei, qui in alios animum advertisset indicta causa, dicendi ipsi potestatem fieri non oportere.
왜냐하면 실제로 그 직전에 민회에서 그는, 변론의 기회도 주지 않고 타인을 처벌한 자에게는 스스로 말할 권한이 주어져서는 안 된다고 말해버렸기 때문입니다.
hominem gravem et civem egregium! qui, qua poena senatus consensu bonorum omnium eos adfecerat, qui urbem incendere et magistratus ac senatum trucidare, bellum maximum conflare voluissent, eadem dignum iudicaret eum, qui curiam caede, urbem incendiis, Italiam bello liberasset.
참으로 엄숙한 인물이자 탁월한 시민이로군요! 도시에 불을 지르고 정무관들과 원로원을 학살하며 거대한 전쟁을 일으키려 했던 자들에게 원로원이 모든 선량한 이들의 합의하에 과했던 것과 동일한 형벌을, 의사당을 학살로부터, 도시를 화재로부터, 이탈리아를 전쟁으로부터 구원한 자가 받아 마땅하다고 판단했으니 말입니다.
itaque ego Metello, fratri tuo, praesenti restiti.
그리하여 나는 그 자리에 있던 당신의 형제 메텔루스에게 맞서 저항했습니다.
nam in senatu K. Ianuariis sic cum eo de re p. disputavi, ut sentiret sibi cum viro forti et constanti esse pugnandum.
실제로 1월 1일 원로원에서 나는 그와 국가에 대해 논쟁하였고, 그 결과 그는 자신이 용감하고 확고한 사람과 싸워야 한다는 것을 깨닫게 되었습니다.
A. d. tertium non. Ian. cum agere coepisset, tertio quoque verbo orationis suae me appellabat, mihi minabatur, neque illi quicquam deliberatius fuit quam me, quacumque ratione posset, non iudicio neque disceptatione sed vi atque impressione evertere.
1월 3일 그가 직무를 집행하기 시작했을 때, 그는 연설 세 마디마다 내 이름을 부르며 나를 위협했고, 그에게는 재판이나 토론이 아니라 수단과 방법을 가리지 않고 폭력과 압박을 통해 나를 실각시키는 것보다 더 계획적인 것은 없었습니다.
huius ego temeritati si virtute atque animo non restitissem, quis esset qui me in consulatu non casu potius existimaret quam consilio fortem fuisse?
만일 내가 그의 이러한 무모함에 용기와 기개로 맞서지 않았다면, 집정관 시절 나의 용맹함이 계획에 의한 것이 아니라 우연에 의한 것이었다고 생각하지 않을 사람이 누가 있었겠습니까?
§5.2.9haec si tu Metellum cogitare de me nescisti, debes existimare te maximis de rebus a fratre esse celatum;
만일 당신이 메텔루스가 나에 대해 이러한 생각을 품고 있었다는 것을 몰랐다면, 당신은 가장 중대한 일들에 관해 형제로부터 가려져 있었다고 생각해야 합니다.
sin autem aliquid impertivit tibi sui consili, lenis a te et facilis existimari debeo, qui nihil tecum de his ipsis rebus expostulem.
그러나 반대로 그가 자신의 계획의 일부를 당신에게 털어놓았다면, 이 일들에 대해 당신에게 아무런 불평도 제기하지 않고 있는 나는 당신에게 관대하고 온화한 사람으로 여겨져야 마땅합니다.
et, si intellegis non me 'dicto' Metelli, ut scribis, sed consilio eius animoque in me inimicissimo esse commotum, cognosce nunc humanitatem meam, si humanitas appellandast in acerbissima iniuria remissio animi ac dis solutio.
그리고 당신이 쓴 것처럼 내가 메텔루스의 '말 한마디'에 의해서가 아니라, 그의 계획과 나에 대한 극도로 적대적인 마음에 의해 움직여진 것임을 당신이 이해하고 있다면, 이제 나의 관대함을 알아주십시오—만일 극도로 비통한 부당함 앞에서 마음의 긴장을 풀고 방임하는 것을 관대함이라 부를 수 있다면 말입니다.
nullast a me umquam sententia dicta in fratrem tuum;
당신의 형제에 대해 나로부터 어떤 의견이 개진된 적은 한 번도 없었습니다.
quotienscumque aliquid est actum, sedens iis adsensi, qui mihi lenissime sentire visi sunt.
어떤 일이 논의될 때마다 나는 자리에 앉은 채로, 나에게 가장 온건한 의견을 가진 것처럼 보이는 이들에게 동조했을 뿐입니다.
addam illud etiam, quod iam ego curare non debui, sed tamen fieri non moleste tuli atque etiam, ut ita fieret, pro mea parte adiuvi, ut senati consulto meus inimicus, quia tuus frater erat, sublevaretur.
여기에 더하여, 이제는 내가 신경 쓸 의무가 없었음에도 불구하고 그 일이 행해지는 것을 언짢게 여기지 않았고 오히려 그렇게 되도록 내 편에서 돕기까지 했던 일도 덧붙이겠습니다. 즉, 나의 원수가 당신의 형제라는 이유로 원로원 결의를 통해 구제받도록 했던 일 말입니다.
§5.2.10quare non ego 'oppugnavi' fratrem tuum, sed fratri tuo repugnavi nec in te, ut scribis, 'animo fui mobili,' sed ita stabili, ut in mea erga te voluntate etiam desertus ab officiis tuis permanerem.
그러므로 나는 당신의 형제를 '공격한' 것이 아니라 당신의 형제에게 '대항한' 것이며, 당신이 쓴 것처럼 당신에 대해 '마음이 흔들렸던' 것이 아니라, 당신의 조력으로부터 소외되었을 때조차 당신에 대한 나의 호의 속에 머물러 있을 만큼 확고한 마음이었습니다.
atque hoc ipso tempore tibi paene minitanti nobis per litteras hoc rescribo atque respondeo: ego dolori tuo non solum ignosco, sed summam etiam laudem tribuo (meus enim me sensus, quanta vis fraterni sit amoris, admonet);
그리고 바로 이 순간, 편지를 통해 우리를 거의 위협하다시피 하는 당신에게 나는 이렇게 답장을 쓰고 대답합니다. 나는 당신의 고통을 용서할 뿐만 아니라 최고의 찬사를 보냅니다 (나 자신의 감정이 형제간의 사랑의 힘이 얼마나 큰지 나에게 일깨워주기 때문입니다).
a te peto ut tu quoque aequum te iudicem dolori meo praebeas;
나는 당신 역시 내 고통에 대해 공정한 재판관이 되어 주시기를 요청합니다.
si acerbe, si crudeliter, si sine causa sum a tuis oppugnatus, ut statuas mihi non modo non cedendum sed etiam tuo atque exercitus tui auxilio in eius modi causa utendum fuisse.
만일 내가 당신의 친척들로부터 가혹하고 잔인하게, 아무런 이유 없이 공격당했다면, 내가 굴복하지 말았어야 했을 뿐만 아니라, 그러한 대의 앞에서는 당신과 당신 군대의 도움조차 빌렸어야 했다고 당신이 판단해 주시기를 바랍니다.
ego te mihi semper amicum esse volui, me ut tibi amicissimum esse intellegeres laboravi.
나는 당신이 내게 언제나 친구이기를 바랐고, 내가 당신에게 가장 친근한 사람임을 당신이 이해하도록 노력했습니다.
maneo in voluntate et, quoad voles tu, permanebo citiusque amore tui fratrem tuum odisse desinam quam illius odio quicquam de nostra benevolentia detraham.
나는 그 호의 속에 머물러 있으며, 당신이 원하는 한 계속 머물러 있을 것입니다. 그리고 당신에 대한 사랑 때문에 당신의 형제를 미워하기를 그치는 것이, 그에 대한 미움 때문에 우리 사이의 호의를 조금이라도 손상시키는 것보다 빠를 것입니다.