§5.17.1non oblivione amicitiae nostrae neque intermissione consuetudinis meae superioribus temporibus ad te nullas litteras misi, sed quod priora tempora in ruinis rei p. nostrisque iacuerunt, posteriora autem me a scribendo tuis iniustissimis atque acerbissimis incommodis retardarunt.
내가 이전 시기에 당신에게 아무런 편지도 보내지 않은 것은 우리의 우정을 잊었기 때문도 아니고 내 편지 쓰는 습관이 끊겼기 때문도 아니며, 다만 앞선 시기에는 국가와 우리의 몰락 속에 처해 있었고, 그 뒤의 시기에는 당신의 지극히 부당하고 고통스러운 불운들이 나로 하여금 편지 쓰는 것을 지체하게 만들었기 때문입니다.
Cum vero et intervallum iam satis longum fuisset et tuam virtutem animique magnitudinem diligentius essem mecum recordatus, non putavi esse alienum institutis meis haec ad te scribere.
하지만 이제 시간적 간격도 충분히 길어졌고, 나 역시 당신의 덕성과 마음의 위대함을 스스로 더욱 깊이 되새기게 되었을 때, 나의 평소 신조에 비추어 당신에게 이 글을 쓰는 것이 어긋나지 않는다고 생각했습니다.
§5.17.2ego te, P. Sitti, et primis temporibus illis, quibus in invidiam absens et in crimen vocabare, defendi et, cum in tui familiarissimi iudicio ac periculo tuum crimen coniungeretur, ut potui accuratissime te tuamque causam tutatus sum et proxime recenti adventu meo, cum rem aliter institutam offendissem ac mihi placuisset, si adfuissem, tamen nulla re saluti tuae defui;
푸블리우스 시티우스여, 나는 당신이 부재 중에 미움을 사고 고발당했던 저 초기 시절에도 당신을 옹호했으며, 당신의 가장 친한 친구의 재판과 위기에 당신의 혐의가 결부되었을 때 내가 할 수 있는 한 가장 정교하게 당신과 당신의 대의를 지켜냈습니다. 그리고 가장 최근에 내가 돌아왔을 때, 만일 내가 그 자리에 있었더라면 바랐을 법한 바와는 다르게 사태가 결정되어 있는 것을 보았음에도, 나는 당신의 안위를 지키는 일에 그 어떤 점에서도 소홀하지 않았습니다.
cumque eo tempore invidia annonae, inimici non solum tui, verum etiam amicorum tuorum, iniquitas totius iudici multaque alia rei p. vitia plus quam causa ipsa veritasque valuissent, Publio tuo neque opera neque consilio neque labore neque gratia neque testimonio defui.
그리고 그 당시에 식량 공급에 대한 반감, 당신뿐만 아니라 당신 친구들의 적들, 재판 전체의 불공정함, 그리고 국가의 여러 다른 악폐들이 소송 자체와 진실보다 더 큰 힘을 발휘했을 때에도, 나는 당신의 푸블리우스에게 도움도, 조언도, 노고도, 영향력도, 증언도 아끼지 않았습니다.
§5.17.3quam ob rem omnibus officiis amicitiae diligenter a me sancteque servatis ne hoc quidem praetermittendum esse duxi, te ut hortarer rogaremque, ut et hominem te et virum esse meminisses, id est ut et communem incertumque casum, quem neque vitare quisquam nostrum nec praestare ullo pacto potest, sapienter ferres et dolori fortiter ac fortunae resisteres cogitaresque et in nostra civitate et in ceteris, quae rerum potitae sunt multis fortissimis atque optimis viris iniustis iudiciis talis casus incidisse.
그러므로 우정의 모든 의무가 나에 의해 부지런하고도 신성하게 지켜진 마당에, 이 점 또한 빠뜨려서는 안 된다고 생각했으니, 곧 당신이 한 인간이자 사내 대장부임을 기억하도록 권고하고 간청하는 것입니다. 즉, 우리 중 누구도 피할 수 없고 그 어떤 방식으로도 대처할 수 없는 공동의 불확실한 운명을 현명하게 견뎌내고, 고통과 운명에 용감하게 맞서며, 우리 국가뿐만 아니라 패권을 잡았던 다른 국가들에서도 수많은 가장 용감하고 훌륭한 사람들에게 불공정한 재판을 통해 그와 같은 운명이 닥쳤음을 생각하는 것입니다.
illud utinam ne vere scriberem, ea te re p. carere, in qua neminem prudentem hominem res ulla delectet!
부디 내가 이 일을 사실로 쓰고 있는 것이 아니기를 바랍니다만, 어떠한 현명한 사람도 그 어떤 일로도 기뻐할 수 없는 그런 국가에 당신이 부재하고 있다는 사실 말입니다!
§5.17.4de tuo autem filio, vereor ne, si nihil ad te scripserim, debitum eius virtuti videar testimonium non dedisse, sin autem omnia, quae sentio, perscripserim, ne refricem meis litteris desiderium ac dolorem tuum.
그러나 당신의 아들에 관해서는, 만일 내가 당신에게 아무것도 쓰지 않는다면 그의 덕성에 마땅히 바쳐야 할 증언을 하지 않은 것처럼 보일까 두렵고, 반면에 내가 느끼는 모든 것을 다 써 보낸다면 내 편지로 인해 당신의 그리움과 고통을 다시 건드리게 되지 않을까 두렵습니다.
sed tamen prudentissime facies, si illius pietatem, virtutem, industriam, ubicumque eris, tuam esse, tecum esse duces;
그럼에도 당신이 어디에 있든 그의 효심과 덕성, 근면함을 당신 자신의 것이자 당신과 함께 있는 것으로 여긴다면 당신은 가장 현명하게 행동하는 셈이 될 것입니다.
nec enim minus nostra sunt quae animo complectimur quam quae oculis intuemur.
왜냐하면 우리가 마음으로 품는 것은 우리가 눈으로 바라보는 것 못지않게 우리의 것이기 때문입니다.
§5.17.5quam ob rem et illius eximia virtus summusque in te amor magnae tibi consolationi debet esse et nos ceterique, qui te non ex fortuna, sed ex virtute tua pendimus semperque pendemus, et maxime animi tui conscientia, cum tibi nihil merito accidisse reputabis et illud adiunges, homines sapientis turpitudine, non casu et delicto suo, non aliorum iniuria commoveri.
그러므로 그의 뛰어난 덕성과 당신에 대한 지극한 사랑은 당신에게 큰 위로가 되어야 마땅하며, 당신을 처지가 아니라 당신의 덕성으로 평가하고 늘 평가할 나와 다른 이들, 그리고 무엇보다도 당신 스스로에게 잘못이 있어 일어난 일은 아무것도 없다고 되돌아보고, 현명한 사람들은 수치심에 의해 움직이는 것이지 불운에 의해서가 아니며, 자신들의 잘못에 의해 움직이는 것이지 타인의 불의에 의해 움직이는 것이 아니라는 점을 덧붙일 때 당신 마음의 자각이 가장 큰 위로가 되어야 합니다.
ego et memoria nostrae veteris amicitiae et virtute atque observantia fili tui monitus nullo loco dero neque ad consolandam neque ad levandam fortunam tuam.
나는 우리 옛 우정의 기억과 당신 아들의 덕성 및 공경에 힘입어, 당신의 운명을 위로하고 가볍게 하는 일에 어느 자리에서든 결코 소홀하지 않을 것입니다.
tu si quid ad me forte scripseris, perficiam ne te frustra scripsisse arbitrere.
만일 당신이 나에게 혹시라도 무엇인가를 써 보낸다면, 당신이 헛되이 썼다고 생각하지 않도록 내가 주선하겠습니다.