§3.12.1gratulabor tibi prius;
나는 먼저 당신을 축하하겠습니다.
ita enim rerum ordo postulat;
일의 순서가 그렇게 요구하기 때문입니다.
deinde ad me convertar.
그러고 나서 나 자신에게로 눈을 돌리겠습니다.
ego vero vehementer gratulor de iudicio ambitus, neque id, quod nemini dubium fuit, absolutum esse te, sed illud, quod, quo melior civis, quo vir clarior, quo fortior amicus es, quoque plura virtutis, industriae ornamenta in te sunt, eo mirandum est magis nullam ne in tabellae quidem latebra fuisse absconditam malevolentiam, quae te impugnare auderet.
나는 참으로 선거 매수 재판에 대해 당신을 크게 축하합니다. 그것은 아무도 의심하지 않았던 사실인 당신이 무죄 판결을 받았다는 점 때문이 아니라, 당신이 더 훌륭한 시민이고, 더 현저한 인물이며, 더 강인한 친구일수록, 또한 당신 안에 덕성과 근면의 장식이 더 많을수록, 투표용지의 숨겨진 틈새에조차 당신을 공격하려 드는 어떤 악의도 숨겨져 있지 않았다는 사실이 더욱더 놀랍기 때문입니다.
non horum temporum, non horum hominum atque morum negotium! nihil iam sum pridem admiratus magis.
이것은 오늘날의 시대, 오늘날의 인간과 도덕이 해낼 수 있는 일이 아닙니다! 나는 오랫동안 이보다 더 감탄한 적이 없습니다.
§3.12.2de me autem suscipe paulisper meas partis et eum te esse finge, qui sum ego.
그러나 나에 대해서는, 잠시 나의 역할을 넘겨받아 당신이 바로 나라고 상상해 보십시오.
si facile inveneris, quid dicas, noli ignoscere haesitationi meae.
만약 당신이 무슨 말을 해야 할지 쉽게 찾아낸다면, 나의 망설임을 용서하지 마십시오.
ego vero velim mihi Tulliaeque meae, sicut tu amicissime et suavissime optas, prospere evenire ea, quae me insciente facta sunt a meis;
나는 참으로, 당신이 가장 우호적이고 다정하게 바라 주는 것처럼, 내가 모르는 사이에 나의 식구들에 의해 행해진 일들이 나와 나의 툴리아에게 잘 풀리기를 바랍니다.
sed ita cecidisse, ut agerentur eo tempore! spero omnino cum aliqua felicitate et opto, verum tamen plus me in hac spe tua sapientia et humanitas consolatur quam opportunitas temporis.
하지만 일들이 하필이면 그 시기에 진행되는 방식으로 맞아떨어지다니요! 나는 전적으로 어느 정도의 행운이 따르기를 희망하고 또 바라지만, 그럼에도 이 희망 속에서 나를 위로해 주는 것은 시기의 적절함보다는 당신의 지혜와 인간미입니다.
itaque, quem ad modum expediam exitum huius institutae orationis, non reperio;
따라서 이 시작된 담론의 결말을 어떻게 풀어내야 할지, 나는 방법을 찾지 못하겠습니다.
neque enim tristius dicere quicquam debeo ea de re, quam tu ipse ominibus optimis prosequeris, neque non me tamen mordet aliquid.
당신 자신이 가장 좋은 징조와 함께 축복해 주고 있는 그 일에 대해 내가 너무 슬픈 말을 해서는 안 되기 때문이기도 하지만, 그러면서도 무언가가 나를 괴롭히지 않는 것은 아니기 때문입니다.
in quo unum non vereor, ne tu parum perspicias ea, quae gesta sunt, ab aliis esse gesta;
이 점에 있어서 내가 두려워하지 않는 유일한 일은, 행해진 일들이 다른 이들에 의해 행해졌다는 것을 당신이 충분히 이해하지 못하는 것입니다.
quibus ego ita mandaram, ut, cum tam longe afuturus essem, ad me ne referrent; agerent, quod probassent.
나는 그들에게, 내가 이토록 멀리 떠나 있을 터이니 나에게 보고하지 말고 그들이 옳다고 생각한 바를 실행하라고 그렇게 지시해 두었기 때문입니다.
§3.12.3in hoc autem mihi illud occurrit: 'quid tu igitur, si adfuisses?' rem probassem, de tempore nihil te invito, nihil sine consilio egissem tuo.
그런데 이 일에 관하여 나에게 다음과 같은 의문이 떠오릅니다. "그렇다면 당신이 그 자리에 있었더라면 어떻게 했겠는가?"라고 말입니다. 나였다면 일 자체는 찬성했겠지만, 시기에 관해서는 당신이 원치 않는 일은 아무것도, 당신의 조언 없이는 아무것도 하지 않았을 것입니다.
vides sudare me iam dudum laborantem, quo modo ea tuear, quae mihi tuenda sunt, et te non offendam.
내가 지켜야 할 일들을 지키면서도 당신의 감정을 상하지 않게 하려면 어떻게 해야 할지 오래전부터 고심하며 땀을 흘리고 있는 것을 당신도 보고 계십니다.
leva me igitur hoc onere;
그러니 나를 이 짐에서 벗어나게 해 주십시오.
numquam enim mihi videor tractasse causam difficiliorem.
나는 이보다 더 어려운 사건을 다뤄본 적이 없는 것처럼 여겨지기 때문입니다.
sic habeto tamen: Nisi iam tunc omnia negotia cum summa tua dignitate diligentissime confecissem, tametsi nihil videbatur ad meum erga te pristinum studium addi posse, tamen hac mihi adfinitate nuntiata non maiore equidem studio, sed acrius, apertius, significantius dignitatem tuam defendissem.
하지만 이렇게 생각해 주십시오. 만일 내가 이미 그때 당신의 지고한 명예를 지키며 모든 일들을 지극히 공들여 마무리해 놓지 않았었더라면――비록 당신을 향한 나의 예전의 열성에 무언가 더해질 수 있는 것은 아무것도 없어 보였다 할지라도―― 이 사돈 관계가 나에게 알려졌을 때, 나는 참으로 더 큰 열성은 아니더라도 더 격렬하게, 더 공개적으로, 더 분명하게 당신의 명예를 옹호했을 것입니다.
§3.12.4decedenti mihi et iam imperio annuo terminato ante 4 d. III Nonas Sext. , cum ad Sidam navi accederem et mecum Q. Servilius esset, litterae a meis sunt redditae.
임지를 떠나며 이미 1년의 임기권이 끝났던 나에게, 8월 노나에의 나흘 전(7월 31일), 내가 배를 타고 시다에 접근하고 있었고 퀸투스 세르빌리우스가 나와 함께 있었을 때, 내 식구들로부터 편지가 전달되었습니다.
dixi statim Servilio (etenim videbatur esse commotus), ut omnia a me maiora exspectaret.
나는 즉시 세르빌리우스에게(사실 그는 동요한 것처럼 보였습니다), 나에게서 모든 더 큰 것들을 기대하라고 말했습니다.
quid multa? benevolentior tibi quam fui nilo sum factus, diligentior ad declarandam benevolentiam multo.
긴 말이 필요하겠습니까? 나는 당신에 대해 예전보다 조금도 더 호의적으로 변하지는 않았지만, 호의를 표현하는 데는 훨씬 더 공을 들이게 되었습니다.
nam, ut vetus nostra simultas antea stimulabat me ut caverem ne cui suspicionem ficte reconciliatae gratiae darem, sic adfinitas nova curam mihi adfert cavendi ne quid de summo meo erga te amore detractum esse videatur.
실로 우리의 예전 불화가 전에는 나로 하여금 거짓 화해라는 의심을 누구에게도 사지 않도록 경계하도록 자극했던 것처럼, 이 새로운 사돈 관계는 당신을 향한 나의 최고의 사랑에서 무언가 훼손된 것처럼 보이지 않도록 경계해야 한다는 조바심을 나에게 안겨주기 때문입니다.