§3.10.9vicerim? quod si id est maxime astuti, omnia ad suam utilitatem referre, quid mihi tandem erat utilius, quid commodis meis aptius quam hominis nobilissimi atque honoratissimi coniunctio, cuius opes, ingenium, liberi, adfines, propinqui mihi magno vel ornamento vel praesidio esse possent? quae tamen ego omnia in expetenda amicitia tua non astutia quadam, sed aliqua potius sapientia secutus sum.
뛰어넘었겠습니까? 하지만 모든 것을 자신의 이익으로 돌리는 것이 가장 교활한 사람의 특징이라면, 도대체 나에게 가장 고귀하고 가장 존경받는 분과의 결합보다 무엇이 더 유익하고 나의 이익에 더 적합했겠습니까? 그의 부, 재능, 자녀, 인척, 친척들은 나에게 큰 영예나 방벽이 될 수 있는 분이었습니다. 그러나 나는 당신과의 우정을 추구함에 있어 이 모든 것을 어떤 교활함이 아니라 오히려 어떤 지혜에 따라 따랐던 것입니다.
quid? illa vincula, quibus quidem libentissime astringor, quanta sunt, studiorum similitudo, suavitas consuetudinis, delectatio vitae atque victus, sermonis societas, litterae interiores! atque haec domestica;
무엇입니까? 내가 참으로 가장 기쁘게 얽매여 있는 저 유대들, 즉 학업의 유사함, 교제의 달콤함, 인생과 생활의 즐거움, 대화의 공유, 더 깊은 학문은 얼마나 큽니까! 그리고 이것들은 가정 내의 일입니다.
quid illa tandem popularia, reditus inlustris in gratiam, in quo ne per imprudentiam quidem errari potest sine suspicione perfidiae, amplissimi sacerdota collegium, in quo non modo amicitiam violari apud maiores nostros fas non erat, sed ne coptari quidem sacerdotem licebat, qui cuiquam ex collegio esset inimicus?
그렇다면 도대체 저 공적인 일들, 즉 부주의로 인해서라도 신의 없음이라는 의심 없이 그르칠 수 없는 저 빛나는 화해와, 우리 조상들 사이에서 우정이 침해당하는 것이 신법에 어긋났을 뿐만 아니라 동료 중 누군가에게 적대적인 제관을 협임하는 것조차 허용되지 않았던 저 가장 존엄한 제관회의 일원인 것은 어떻습니까?
§3.10.10quae ut omittam tam multa atque tanta, quis umquam tanti quemquam fecit aut facere potuit aut debuit quanti ego Cn. Pompeium, socerum tuae filiae? etenim si merita valent, patriam, liberos, salutem, dignitatem, memet ipsum mihi per illum restitutum puto, si consuetudinis iucunditas, quae fuit umquam amicitia consularium in nostra civitate coniunctior?.
이처럼 많고 큰 일들을 생략하고서라도, 누가 언제 누군가를 내가 당신 딸의 시아버님인 그나이우스 폼페이우스를 소중히 여겼던 만큼 소중히 여겼거나, 여길 수 있었거나, 여겨야 했겠습니까? 실제로 만일 공적이 가치를 지닌다면, 나는 조국과 자녀, 안전, 존엄, 그리고 나 자신을 그를 통해 되찾았다고 생각합니다. 만일 교제의 즐거움이 가치를 지닌다면, 우리 국가에서 이보다 더 긴밀하게 결합된 집정관 역임자들의 우정이 언제 있었겠습니까?
si illa amoris atque offici signa, quid mihi ille non commisit, quid non mecum communicavit, quid de se in senatu, cum ipse abesset, per quemquam agi maluit, quibus ille me rebus non ornatissimum voluit amplissime, qua denique ille facilitate, qua humanitate tulit contentionem meam pro Milone adversantem interdum actionibus suis, quo studio providit, ne quae me illius temporis invidia attingeret, cum me consilio, cum auctoritate, cum armis denique texit suis? quibus quidem temporibus haec in eo gravitas, haec animi altitudo fuit, non modo ut Phrygi alicui aut Lycaoni, quod tu in legatis fecisti, sed ne summorum quidem hominum malevolis de me sermonibus crederet.
만일 저 사랑과 의무의 징표들이 가치를 지닌다면, 그가 나에게 무엇을 위임하지 않았으며, 무엇을 나와 공유하지 않았으며, 그가 부재중일 때 원로원에서 자신에 관한 일이 내가 아닌 다른 사람을 통해 처리되기를 바란 적이 있었겠습니까? 그가 어떤 일에서 나를 가장 성대하게 장식해 주기를 바라지 않았겠습니까? 마지막으로, 내가 밀로를 위해 때로는 그의 조치들에 반대하여 투쟁했을 때, 그는 얼마나 큰 관용과 인정으로 그것을 감내했으며, 자신의 지략과 권위와 마지막으로 무력으로 나를 보호했을 때, 그 시절의 원한이 나에게 미치지 않도록 얼마나 큰 열의로 보살쩍 주었습니까? 그 시절에 그에게는 이러한 중후함과 고결한 정신이 있어서, 당신이 사절들에게 했던 것처럼 어떤 프리기아인이나 리카오니아인의 말을 믿기는커녕, 최고 지위에 있는 사람들의 나에 대한 악의적인 소문조차 믿지 않았습니다.
huius igitur filius cum sit gener tuus, cumque, praeter hanc coniunctionem adfinitatis quam sis Cn. Pompeio carus quamque iucundus, intellegam, quo tandem animo in te esse debeo? cum praesertim eas ad me litteras is miserit, quibus, etiam si tibi, cui sum amicissimus, hostis essem, placarer tamen totumque me ad eius viri ita de me meriti voluntatem nutumque converterem.
그러므로 그의 아들이 당신의 사위이고, 이 인척 관계 외에도 당신이 그나이우스 폼페이우스에게 얼마나 소중하고 즐거운 존재인지를 내가 이해하고 있는 한, 도대체 내가 당신에 대해 어떤 마음을 가져야 하겠습니까? 특히 그가 나에게 보낸 편지에서, 설령 내가 나의 가장 친한 친구인 당신에게 적이라 할지라도 누그러질 수밖에 없고, 나에게 그토록 공헌한 그분의 의지와 눈짓에 나 자신을 완전히 돌리게 만들 정도였는데 말입니다.
§3.10.11sed haec hactenus;
하지만 이 일들은 이쯤 해 둡시다.
pluribus enim etiam fortasse verbis, quam necesse fuit, scripta sunt.
필요했던 것보다 어쩌면 더 많은 말들로 쓰였기 때문입니다.
nunc ea, quae a me profecta quaeque instituta sunt cognosce atque haec agimus et agemus magis pro dignitate quam pro periculo tuo.
이제 나로부터 비롯되고 내가 시작한 일들을 알아두십시오. 우리는 이 일들을 당신의 위험보다는 오히려 당신의 존엄을 위해 행하고 있으며 앞으로도 더 행할 것입니다.
te enim, ut spero, propediem censorem audiemus, cuius magistratus officia, quae sunt maximi animi summique consili, tibi diligentius et accuratius quam haec, quae nos de te agimus, cogitanda esse censeo.
내가 바라건대, 조만간 당신이 감사관이 되었다는 소식을 듣게 될 것이기 때문입니다. 그 정무관의 직무는 가장 큰 기개와 최고의 지략을 요하는 것이며, 우리가 당신에 대해 행하고 있는 이 일들보다 당신 자신에 의해 더 부지런하고 정확하게 고찰되어야 한다고 나는 생각합니다.