§15.4.13quaeres fortasse quid sit quod ego hoc nescio quid gratulationis et honoris a senatu tanti aestimem.
당신은 어쩌면 내가 왜 원로원으로부터의 이 보잘것없는 축하와 명예를 이토록 높이 평가하는지 물을지도 모릅니다.
agam iam tecum familiariter, ut est et studiis et officiis nostris mutuis et summa amicitia dignum et necessitudine etiam paterna.
이제 우리의 공동 학문과 상호 의무, 그리고 최고의 우정과 아버지 대부터의 친밀함에 걸맞게 당신과 친밀하게 이야기하겠습니다.
si quisquam fuit umquam remotus et natura et magis etiam, ut mihi quidem sentire videor, ratione atque doctrina ab inani laude et sermonibus vulgi, ego profecto is sum.
만약 본성상으로나, 혹은 내가 스스로 느끼기에 더욱 그러하듯 이성과 철학에 의해, 허황된 찬사와 대중의 소문으로부터 역사상 그 누구보다도 멀리 떨어져 있었던 사람이 있었다면, 그것은 바로 저일 것입니다.
Testis est consulatus meus, in quo sicut in reliqua vita fateor ea me studiose secutum ex quibus vera gloria is nasci posset, ipsam quidem gloriam per se numquam putavi expetendam.
내 집정관직이 그 증인입니다. 거기서 나는 내 남은 인생에서와 마찬가지로 참된 영광이 생겨날 수 있는 일들을 열렬히 추구했음을 인정하지만, 영광 그 자체를 그 자체를 위해 추구해야 할 것으로는 결코 생각하지 않았습니다.
itaque et provinciam ornatam et spem non dubiam triumphi neglexi, sacerdotium denique, cum, quem ad modum te existimare arbitror, non difficillime consequi possem, non appetivi;
그리하여 나는 잘 준비된 속주도, 개선식의 확실한 희망도 무시했으며, 마침내 사제직 역시, 당신도 생각하시듯 내가 얻기가 그리 어렵지 않았음에도 추구하지 않았습니다.
idem post iniuriam acceptam, quam tu rei p. calamitatem semper appellas, meam non modo non calamitatem sed etiam gloriam, studui quam ornatissima senatus populique R de me iudicia intercedere.
그런데 바로 그 동일한 제가, 당신이 늘 '국가의 재앙'이라 부르며 나에게는 재앙이 아니라 영광이라 부르는 그 불의를 겪은 후에, 원로원과 로마 인민이 나에 대해 내리는 지극히 명예로운 결의가 통과되도록 노력했습니다.
itaque et augur postea fieri volui, quod antea neglexeram, et eum honorem, qui a senatu tribui rebus bellicis solet, neglectum a me olim nunc mihi expetendum puto.
그리하여 나는 이전에는 무시했던 복점관직을 나중에 원하게 되었고, 한때는 내가 무시했으나 원로원이 군사적 공적에 대해 수여하곤 하는 그 명예를 이제는 내가 추구해야 할 것으로 생각합니다.
§15.4.14huic meae voluntati, in qua inest aliqua vis desideri ad sanandum vulnus iniuriae, ut faveas adiutorque sis, quod paulo ante me negaram rogaturum, vehementer te rogo, sed ita, si non ieiunum hoc nescio quid, quod ego gessi, et contemnendum videbitur sed tale atque tantum, ut multi nequaquam paribus rebus honores summos a senatu consecuti sint.
불의의 상처를 치유하려는 얼마간의 강한 열망이 담긴 이 나의 소망을 당신이 지지하고 지원해 주시기를, 조금 전에 내가 청하지 않겠다고 부인했음에도 불구하고, 간곡히 청합니다. 다만 내가 행한 이 보잘것없는 일이 빈약하고 경멸할 만한 것으로 보이지 않고, 많은 이들이 결코 이에 미치지 못하는 공적으로 원로원으로부터 최고의 명예를 얻은 것과 같은 그러한 규모와 성격의 일로 여겨진다는 조건하에서 말입니다.
equidem etiam illud mihi animum advertisse videor (scis enim quam attente te audire soleam), te non tam res gestas quam mores instituta atque vitam imperatorum spectare solere in habendis aut non habendis honoribus.
실로 나 자신도 다음과 같은 점에 주목한 듯합니다(당신은 내가 당신의 말씀을 얼마나 경청하는지 아실 터입니다). 즉, 명예를 수여하거나 수여하지 않음에 있어서 당신은 장군들의 업적 자체보다는 그들의 품성과 제도, 그리고 삶을 바라보시는 것이 상례라는 점입니다.
quod si in mea causa considerabis, reperies me exercitu imbecillo contra metum maximi belli firmissimum praesidium habuisse aequitatem et continentiam.
만약 당신이 나의 사건에서 이를 고려해 주신다면, 내가 약한 군대를 거느리고도 가장 큰 전쟁의 공포에 맞서 공평함과 절제를 가장 강력한 방벽으로 삼았음을 발견하실 것입니다.
his ego subsidiis ea sum consecutus, quae nullis legionibus consequi potuissem, ut ex alienissimis sociis amicissimos, ex infidelissimis firmissimos redderem animosque novarum rerum exspectatione suspensos ad veteris imperi benevolentiam traducerem.
이러한 방편들을 통해 나는 그 어떤 군단으로도 성취할 수 없었을 일, 즉 가장 소원했던 동맹국들을 가장 친밀한 아군으로 만들고, 가장 불성실했던 자들을 가장 확고하게 만들며, 정세 변화에 대한 기대로 흔들리던 그들의 마음을 옛 제국의 호의로 돌려놓는 일을 성취했습니다.
§15.4.15sed nimis haec multa de me, praesertim ad te, a quo uno omnium sociorum querelae audiuntur.
그러나 나 자신에 대해 너무 많은 말을 했습니다. 특히 모든 동맹국들의 불만이 오직 당신 한 사람에 의해 경청되는 상황에서 당신을 상대로 말입니다.
cognosces ex iis, qui meis institutis se recreatos putant;
당신은 나의 다스림으로 인해 자신들이 회복되었다고 여기는 이들을 통해 이를 알게 될 것입니다.
cumque omnes uno is prope consensu de me apud te ea quae mihi optatissima sunt praedicabunt, tum duae maxime clientelae tuae, Cyprus insula et Cappadociae regnum, tecum de me loquentur, puto etiam regem Deiotarum, qui uni tibi est maxime necessarius.
그리고 그들 모두가 거의 이구동성으로 당신 앞에서 나에 대해 내가 가장 바라는 바를 공언할 때, 특히 당신의 두 거대한 피보호국인 키프로스섬과 카파도키아 왕국이 당신과 함께 나에 대해 이야기할 것이며, 오직 당신 한 사람과 가장 긴밀한 관계에 있는 데이오타루스 왕 역시 그러할 것이라 생각합니다.
quae si etiam maiora sunt et in omnibus saeculis pauciores viri reperti sunt qui suas cupiditates quam qui hostium copias vincerent, est profecto tuum, cum ad res bellicas haec quae rariora et difficiliora sunt genera virtutis adiunxeris, ipsas etiam illas res gestas iustiores esse et maiores putare.
만약 이러한 일들이 한층 더 위대하며, 모든 시대에 걸쳐 적의 군대를 이긴 자보다 자신의 욕망을 이긴 자가 더 적게 발견된다면, 당신이 군사적 공적에 이처럼 더 드물고 더 어려운 종류의 덕성을 결합할 때, 그 업적들 자체 또한 더 올바르고 위대한 것으로 여기는 것이야말로 진실로 당신에게 합당한 일입니다.
§15.4.16extremum illud est, ut quasi diffidens rogationi meae philosophiam ad te adlegem, qua nec mihi carior ulla umquam res in vita fuit nec hominum generi maius a deis munus ullum est datum.
마지막 일은, 마치 내 청원에 자신이 없는 것처럼, 당신에게 철학을 대리인으로 내세우는 것입니다. 내 인생에서 철학보다 더 소중한 것은 없었으며, 인류에게도 신들로부터 부여된 이보다 더 큰 선물은 없습니다.
haec igitur, quae mihi tecum communis est, societas studiorum atque artium nostrarum, quibus a pueritia dediti ac devincti soli prope modum nos philosophiam veram illam et antiquam, quae quibusdam oti esse ac desidiae videtur, in forum atque in rem p. atque in ipsam aciem paene deduximus, tecum agit de mea laude;
따라서 우리 둘 사이에 공통된 우리의 학문과 기술의 이 동반자 관계는――우리가 어린 시절부터 헌신하고 결속하여, 어떤 이들에게는 여가와 나태의 것으로 보이는 저 참되고 고대적인 철학을 광장으로, 국가로, 그리고 거의 전열 자체로 인도해 들였는데――이것이 당신에게 나의 명예에 대해 설득하고 있습니다.
cui negari a Catone fas esse non puto.
카토에 의해 이것이 거부되는 것은 불경한 일이라고 생각합니다.
quam ob rem tibi sic persuadeas velim, si mihi tua sententia tributus honos ex meis litteris fuerit, me sic existimaturum, cum auctoritate & tua tum benevolentia erga me mihi quod maxime cupierim contigisse.
그러므로 당신이 이렇게 확신해 주시기를 바랍니다. 만약 나의 보고에 기초하여 당신의 제안으로 나에게 명예가 수여된다면, 나는 당신의 권위와 나에 대한 호의 둘 다에 의해 내가 가장 갈망하던 일이 나에게 실현되었다고 여길 것이라는 점을 말입니다.