§14.3.1accepi ab Aristocrito tris epistulas, quas ego lacrimis prope delevi;
나는 아리스토크리토스로부터 세 통의 편지를 받았는데, 눈물로 거의 다 지워버릴 뻔했습니다.
conficior enim maerore, mea Terentia, nec meae me miseriae magis excruciant quam tuae vestraeque;
왜냐하면 내 테렌티아야, 나는 슬픔으로 무너져 내리고 있으며, 내 자신의 비참함이 당신과 당신들의 비참함보다 나를 더 괴롭히지는 않기 때문입니다.
ego autem hoc miserior sum quam tu, quae es miserrima, quod ipsa calamitas communis est utriusque nostrum, sed culpa mea propria est.
하지만 나는 가장 비참한 처지에 있는 당신보다 이 점에 있어서 더 비참합니다. 즉, 재앙 자체는 우리 둘의 공동의 것이지만, 잘못은 오직 나만의 것이기 때문입니다.
meum fuit officium vel legatione vitare periculum vel diligentia et copiis resistere vel cadere fortiter.
사절단을 맡아 위험을 피하거나, 정성과 자원을 다해 저항하거나, 혹은 용감하게 쓰러지는 것이 나의 의무였는데 말입니다.
hoc miserius, turpius, indignius nobis nihil fuit.
우리에게 이보다 더 비참하고, 수치스러우며, 어울리지 않는 일은 없었습니다.
§14.3.2qua re cum dolore conficior tum etiam pudore;
그리하여 나는 고통뿐만 아니라 부끄러움으로도 무너져 내리고 있습니다.
pudet enim me uxori meae optimae, suavissimis liberis virtutem et diligentiam non praestitisse.
나의 훌륭한 아내와 더없이 사랑스러운 아이들에게 용기와 성의를 보여주지 못했음이 부끄럽기 때문입니다.
nam mi ante oculos dies noctesque versatur squalor vester et maeror et infirmitas valetudinis tuae, spes autem salutis pertenuis ostenditur.
당신들의 초라한 모습과 슬픔, 그리고 당신의 허약한 건강이 밤낮으로 내 눈앞에 아른거리는데, 구원의 희망은 지극히 얇게만 보입니다.
inimici sunt multi, invidi paene omnes;
적은 많고, 시기하는 자는 거의 전부입니다.
eicere nos magnum fuit, excludere facile est.
우리를 쫓아내는 것은 큰일이었지만, 들어오지 못하게 막는 것은 쉬운 일입니다.
sed tamen quam diu vos eritis in spe, non deficiam, ne omnia mea culpa cecidisse videantur.
그러나 당신들이 희망을 품고 있는 한, 나는 포기하지 않을 것입니다. 모든 것이 나의 잘못으로 인해 무너진 것처럼 보이지 않도록 말입니다.
§14.3.3ut tuto sim, quod laboras, id mihi nunc facillimum est, a quem etiam inimici volunt vivere in tantis miseriis;
내가 안전하게 지내는 것, 그것을 위해 당신이 애쓰고 있는 일은 내게 이제 가장 쉬운 일입니다. 적들마저도 내가 이토록 큰 비참함 속에서 살아있기를 바라기 때문입니다.
ego tamen faciam quae praecipis.
그러나 나는 당신이 지시하는 대로 하겠습니다.
amicis quibus voluisti egi gratias et eas litteras Dexippo dedi meque de eorum officio scripsi a te certiorem esse factum.
당신이 원했던 친구들에게 감사를 표하고 그 편지들을 덱시푸스에게 주었으며, 그들의 친절에 대해 당신으로부터 전해 들었다고 편지에 썼습니다.
Pisonem nostrum mirifico esse studio in nos et officio et ego perspicio et omnes praedicant.
우리의 피소가 우리에게 놀라운 열의와 성의를 보이고 있음은 나도 똑똑히 보고 있으며 모든 이가 칭송하고 있습니다.
di faxint ut tali genero mihi praesenti tecum simul et cum liberis nostris frui liceat! nunc spes reliqua est in novis tr. pl. et in primis quidem diebus;
신들께서 허락하사, 내가 돌아가 당신과 우리 아이들과 함께 이토록 훌륭한 사위를 누릴 수 있게 해주시기를 바랍니다! 이제 남은 희망은 신임 호민관들에게 있으며, 참으로 그 첫 며칠 동안에 달려 있습니다.
nam si inveterarit, actum est.
왜냐하면 만약 시일이 오래되면 만사휴의이기 때문입니다.
§14.3.4ea re ad te statim Aristocritum misi ut ad me continuo initia rerum et rationem totius negoti posses scribere;
그러한 이유로 나는 아리스토크리토스를 즉시 당신에게 보내어, 당신이 내게 곧바로 일의 시작과 전체 업무의 방책을 써 보낼 수 있도록 했습니다.
etsi Dexippo quoque ita imperavi, statim ut recurreret, et ad fratrem misi ut crebro tabellarios mitteret.
비록 덱시푸스에게도 즉시 되돌아오도록 지시해 두었고, 내 형제에게도 편지를 보내어 자주 전령을 보내도록 했지만 말입니다.
nam ego eo nomine sum Dyrrhachi hoc tempore, ut quam celerrime quid agatur audiam, et sum tuto;
왜냐하면 내가 지금 이 시기에 디라키움에 있는 것은 무슨 일이 일어나는지 가장 신속하게 듣기 위해서이며, 또한 이곳이 안전하기 때문입니다.
civitas enim haec semper a me defensa est.
이 도시는 언제나 나에 의해 보호받아 왔기 때문입니다.
Cum inimici nostri venire dicentur, tum in Epirum ibo.
우리 적들이 온다는 소문이 들리면, 그때 나는 에페이로스로 갈 것입니다.
§14.3.5quod scribis te, si velim, ad me venturam, ego vero, cum sciam magnam partem istius oneris abs te sustineri, te istic esse volo.
당신이 원한다면 내게로 오겠다고 쓴 것에 대해 말하자면, 나는 그 짐의 큰 부분이 당신에 의해 짊어지고 있음을 알고 있기에 진실로 당신이 그곳에 머물기를 바랍니다.
si perficitis quod agitis, me ad vos venire oportet;
만일 당신들이 도모하는 일을 성사시킨다면 내가 당신들에게 가는 것이 마땅합니다.
sin autem sed nihil opus est reliqua scribere.
하지만 만약 그렇지 않다면―― 그러나 남은 말을 더 쓸 필요는 없겠습니다.
ex primis aut summum secundis litteris tuis constituere poterimus quid nobis faciendum sit tu modo ad me velim omnia diligentissime perscribas;
당신의 첫 번째 혹은 기껏해야 두 번째 편지로부터 우리는 우리가 무엇을 해야 할지 결정할 수 있을 것입니다. 당신은 그저 내게 모든 것을 지극히 꼼꼼하게 다 써 보내주기만을 바랍니다.
etsi magis iam rem quam litteras debeo exspectare.
비록 내가 이제는 편지보다 사태의 추이를 기다려야 하겠지만 말입니다.
cura ut valeas et ita tibi persuadeas, mihi te carius nihil esse nec umquam fuisse.
건강을 돌보시고, 내게 당신보다 더 소중한 것은 아무것도 없으며 과거에도 없었음을 굳게 믿으십시오.
vale, mea Terentia;
안녕히 계십시오, 나의 테렌티아야.
quam ego videre videor itaque debilitor lacrimis.
당신의 모습이 보이는 듯하여 눈물로 힘이 다 빠집니다.
vale.
안녕히 계십시오.
Pr. K. Dec.
11월 30일.