§1.2.1Idibus Ianuariis in senatu nihil est confectum, propterea quod dies magna ex parte consumptus est altercatione Lentuli consulis et Canini tr. pl.
1월 13일(이두스)에 원로원에서는 아무것도 해결되지 않았는데, 왜냐하면 그날의 대부분이 집정관 렌툴루스와 호민관 카니니우스 사이의 언쟁으로 소모되었기 때문입니다.
eo die nos quoque multa verba fecimus maximeque visi sumus senatum commemoratione tuae voluntatis erga illum ordinem permovere.
그날 저 또한 많은 말을 하였고, 원로원 의원들에게 저 계급에 대한 당신의 호의를 상기시킴으로써 원로원을 크게 움직인 것처럼 보였습니다.
itaque postridie placuit ut breviter sententias diceremus;
그리하여 다음 날에는 우리가 짧게 의견을 개진하기로 결정되었습니다.
videbatur enim reconciliata nobis voluntas esse senatus, quod cum dicendo tum singulis appellandis rogandisque perspexeram.
원로원의 호의가 우리에게 돌아온 것처럼 보였기 때문인데, 나는 이를 연설할 때뿐만 아니라 의원들 한 사람 한 사람에게 말을 건네고 청원할 때에도 알아차릴 수 있었습니다.
itaque, cum sententia prima Bibuli pronuntiata esset, ut tres legati regem reducerent, secunda Hortensi, ut tu sine exercitu reduceres, tertia Volcaci, ut Pompeius reduceret, postulatum est, ut Bibuli sententia divideretur.
그리하여 먼저 세 명의 사절이 왕을 귀환시켜야 한다는 비불루스의 의견이 낭독되고, 둘째로 당신이 군대 없이 귀환시켜야 한다는 호르텐시우스의 의견이, 셋째로 폼페이우스가 귀환시켜야 한다는 볼카키우스의 의견이 낭독되었을 때, 비불루스의 의견을 분할하여 표결할 것이 요구되었습니다.
quatenus de religione dicebat, cui quidem rei iam obsisti non poterat, Bibulo adsensum est; de tribus legatis frequentes ierunt in alia omnia.
그가 종교 문제에 관해 말한 한도 내에서는 (이 일은 참으로 더 이상 막을 수 없었지만) 비불루스에게 찬성표가 던져졌으나, 세 명의 사절에 관해서는 다수가 반대에 투표했습니다.
§1.2.2proxima erat Hortensi sententia, cum Lupus tr. pl. , quod ipse de Pompeio retulisset, intendere coepit ante se oportere discessionem facere quam consules.
다음으로 호르텐시우스의 의견 차례였을 때, 호민관 루푸스는 자신이 폼페이우스에 관해 회부했기 때문에 집정관들보다 자신이 먼저 분할 표결을 실시해야 한다고 주장하기 시작했습니다.
eius orationi vehementer ab omnibus reclamatum est erat enim et iniqua et nova.
그의 연설에 대해 모두가 격렬하게 야유하고 항의했는데, 그것은 부당할 뿐만 아니라 전례 없는 일이었기 때문입니다.
consules neque concedebant neque valde repugnabant, diem consumi volebant, id quod est factum;
집정관들은 양보하지도 않았지만 크게 반대하지도 않았으며, 시간이 소모되기를 바랐는데 실제로 그렇게 되었습니다.
perspiciebant enim in Hortensi sententiam multis partibus pluris ituros, quamquam aperte Volcacio adsentirentur.
비록 사람들이 공공연히 볼카키우스에게 동의하고 있었을지라도, 호르텐시우스의 의견에 찬성하여 표를 던질 이들이 훨씬 더 많을 것임을 그들이 간파하고 있었기 때문입니다.
multi rogabantur, atque id ipsum consulibus non invitis, nam ei Bibuli sententiam valere cupierunt.
많은 이들에게 의견이 물어졌고, 이 일 또한 집정관들에게 불만스럽지 않았으니, 그들은 비불루스의 의견이 효력을 가지기를 갈망했기 때문입니다.
§1.2.3hac controversia usque ad noctem ducta senatus dimissus est.
이 논쟁이 밤까지 이어져 원로원은 해산되었습니다.
ego eo die casu apud Pompeium cenavi nactusque tempus hoc magis idoneum quam umquam antea, quod post tuum discessum is dies honestissimus nobis fuerat in senatu, ita sum cum illo locutus, ut mihi viderer animum hominis ab omni alia cogitatione ad tuam dignitatem tuendam traducere.
나는 그날 우연히 폼페이우스의 집에서 저녁을 먹었는데, 당신의 출발 이후 그날이 원로원에서 우리에게 가장 영예로운 날이었기에 그 어느 때보다 적절한 기회를 얻어 그와 대화를 나누었습니다. 나는 그 대화에서 내 스스로가 그 사람의 마음을 다른 모든 생각으로부터 당신의 존엄을 수호하는 일로 돌려놓은 것처럼 여겨질 정도로 말했습니다.
quem ego ipsum cum audio, prorsus eum libero omni suspicione cupiditatis;
내가 그 사람 자신의 말을 들을 때에는, 그의 야심에 대한 모든 의구심을 완전히 지워버리게 됩니다.
cum autem eius familiaris omnium ordinum video, perspicio, id quod iam omnibus est apertum, totam rem istam iam pridem a certis hominibus non invito rege ipso consiliariisque eius esse corruptam.
그러나 그의 모든 계층의 측근들을 볼 때면, 이제 모두에게 명백해진 사실, 즉 저 일 전체가 이미 오래전에 특정인들에 의해, 왕 자신과 그의 고문들의 동의 하에 타락하고 말았음을 간파하게 됩니다.
§1.2.4haec scripsi a. d. xvi K. Februarias ante lucem;
나는 이 글을 2월 초하루 16일 전(1월 17일) 새벽녘에 쓰고 있으며, 그날 원로원이 열릴 예정이었습니다.
eo die senatus erat futurus. nos in senatu, quem ad modum spero, dignitatem nostram, ut potest in tanta hominum perfidia et iniquitate, retinebimus;
우리는 원로원에서, 내가 바라건대, 인간들의 그토록 큰 배신과 불의 속에서도 가능한 한 우리의 존엄을 유지할 것입니다.
quod ad popularem rationem attinet, hoc videmur esse consecuti, ut ne quid agi cum populo aut salvis auspiciis aut salvis legibus aut denique sine vi posset.
민중의 절차에 관한 한, 우리는 길조를 지키면서도, 법을 지키면서도, 혹은 결국 폭력 없이도 민중과 아무것도 행할 수 없는 상태를 달성한 것처럼 보입니다.
de his rebus pridie, quam haec scripsi, senatus auctoritas gravissima intercessit, cui quom Cato et Caninius intercessissent, tamen est perscripta;
이 일들에 관하여 내가 이 글을 쓰기 전날에 지극히 중대한 원로원의 의사표명이 개입했는데, 비록 카토와 카니니우스가 거부권을 행사했음에도 그것은 공식적으로 기록되었습니다.
eam ad te missam esse arbitror.
그것이 당신에게 발송되었으리라 생각합니다.
de ceteris rebus quicquid erit actum, scribam ad te et, ut quam rectissime agantur omnia mea cura, opera, diligentia, gratia providebo.
그 밖의 모든 일에 대해서는 무슨 일이 일어나는 대로 당신에게 써 보낼 것이며, 내 보살핌과 노력, 부지런함과 영향력으로 모든 일이 가장 올바르게 처리되도록 조처하겠습니다.