§22cessit auctoritati amplissimi viri vel potius paruit: una est profectus cum eis quorum erat una causa.
투베로는 극히 저명한 인물의 권위에 굴복했습니다, 아니 오히려 복종했습니다. 그는 동일한 대의를 가진 이들과 함께 길을 떠났습니다.
tardius iter fecit;
그는 여정을 늦추었습니다.
itaque in Africam venit iam occupatam.
그리하여 이미 점령된 아프리카에 도착했습니다.
hinc in Ligarium crimen oritur vel ira potius.
이로부터 리가리우스에 대한 고발, 혹은 오히려 분노가 일어납니다.
nam si crimen est voluisse, non minus magnum est vos Africam, arcem omnium provinciarum, natam ad bellum contra hanc urbem gerendum, obtinere voluisse quam aliquem se maluisse.
왜냐하면 만일[아프리카를 차지하기를] 바란 것이 죄행이라면, 여러분이 모든 속주의 요새이자 이 도시를 대적하여 전쟁을 수행하기 위해 태어난 땅인 아프리카를 보유하기를 바란 것은, 어떤 사람이 자기 자신[이 거기에 머물기]를 더 원했던 것보다 결코 작지 않은 죄행이기 때문입니다.
atque is tamen aliquis Ligarius non fuit: Varus imperium se habere dicebat;
하지만 그 어떤 사람은 리가리우스가 아니었습니다. 바루스가 자신이 명령권을 가지고 있다고 말했습니다.
fascis certe habebat.
확실히 그는 파스케스를 보유하고 있었습니다.
§23sed quoquo modo se illud habet, haec querela, Tubero, vestra quid valet?
recepti in provinciam non sumus.
하지만 그 일이 어떠하든 간에, 투베로여, 여러분의 이 불만은 무슨 효력이 있습니까? “우리는 속주로 받아들여지지 않았습니다.” 만일 받아들여졌다면 어떻게 되었겠습니까?
quid, si essetis? Caesarine eam tradituri fuistis an contra Caesarem retenturi? vide quid licentiae, Caesar, nobis tua liberalitas det vel potius audaciae.
그것을 카이사르에게 넘겨줄 참이었습니까, 아니면 카이사르를 대적하여 보유할 참이었습니까? 카이사르여, 당신의 관대함이, 아니 오히려 대담함이 우리에게 얼마나 큰 방종을 부여하고 있는지 보십시오.
si responderit Tubero, Africam, quo senatus eum sorsque miserat, tibi patrem suum traditurum fuisse, non dubitabo apud ipsum te cuius id eum facere interfuit gravissimis verbis eius consilium reprehendere.
만일 투베로가, 원로원과 추첨이 그를 보냈던 아프리카를 자신의 아버지가 당신에게 넘겨줄 예정이었다고 대답한다면, 나는 그것을 행하는 것이 그 자신의 이해관계였던 당신 자신 앞에서 그의 계획을 극히 가혹한 언사로 비난하기를 주저하지 않을 것입니다.
non enim, si tibi ea res grata fuisset, esset etiam approbata.
왜냐하면 비록 그 일이 당신에게 고무적이었다 할지라도, 그것이 승인된 것은 아니었기 때문입니다.
§24sed iam hoc totum omitto, non ultra offendam tuas patientissimas auris quam ne Tubero quod numquam cogitavit facturus fuisse videatur.
그러나 이제 나는 이 모든 것을 생략하겠습니다. 투베로가 결코 생각지도 않았던 일을 하려고 했던 것처럼 보이지 않게 하려는 목적 외에는, 당신의 극히 인내심 많은 귀를 더는 거슬리게 하지 않겠습니다.
veniebatis igitur in provinciam, unam ex omnibus huic victoriae maxime infensam, in qua rex potentissimus inimicus huic causae, aliena voluntas conventus firmi atque magni.
그리하여 여러분은 속주로 왔습니다. 그곳은 모든 속주 중에서 이[카이사르의] 승리에 가장 적대적인 곳이었고, 그곳에서는 극히 강력한 왕이 이 대의의 적이었으며, 강력하고 대규모인 거류민단의 의향 또한 적대적이었습니다.
quaero: quid facturi fuistis? quamquam quid facturi fueritis dubitem, cum videam quid feceritis? prohibiti estis in provincia vestra pedem ponere et prohibiti summa cum iniuria.
나는 묻습니다. 여러분은 무엇을 할 참이었습니까? 하지만 여러분이 무엇을 행했는지 보고 있는 마당에, 무엇을 할 참이었는지를 내가 의심하겠습니까? 여러분은 자국의 속주에 발을 들여놓는 것을 금지당했으며, 극히 큰 부당함 속에서 금지당했습니다.
§25quo modo id tulistis? acceptae iniuriae querelam ad quem detulistis? nempe ad eum cuius auctoritatem secuti in societatem belli veneratis.
여러분은 그것을 어떻게 견뎠습니까? 받은 부당한 대우에 대한 불만을 누구에게 제기했습니까? 말할 필요도 없이, 그 권위를 따라 전쟁의 동맹에 참여하게 만든 바로 그 인물[폼페이우스]에게였습니다.
quod si Caesaris causa in provinciam veniebatis, ad eum profecto exclusi provincia venissetis.
만일 여러분이 카이사르를 위해 속주로 왔던 것이라면, 속주에서 배제된 여러분은 당연히 카이사르에게 왔을 것입니다.
venistis ad Pompeium.
여러분은 폼페이우스에게 갔습니다.
quae est ergo apud Caesarem querela, cum eum accusetis a quo queramini prohibitos vos contra Caesarem gerere bellum? atque in hoc quidem vel cum mendacio, si voltis, gloriemini per me licet, vos provinciam fuisse Caesari tradituros.
그렇다면 카이사르 앞에서 불만을 가질 이유가 어디 있습니까? 여러분이 카이사르를 대적하여 전쟁을 수행하는 것을 방해받았다고 불평하는 그 대상을 고발하고 있는데 말입니다. 그리고 이 점에 대해서는, 만일 원하신다면 거짓말을 보태서라도 여러분이 속주를 카이사르에게 넘겨주려 했다고 자랑하는 것을 내 권한으로 허락하겠습니다.
etiam si a Varo et a quibusdam aliis prohibiti estis, ego tamen confitebor culpam esse Ligari qui vos tantae laudis occasione privarit.
비록 바루스와 다른 이들에 의해 저지당했다 할지라도, 나는 여러분에게서 그토록 큰 찬사의 기회를 빼앗은 리가리우스에게 잘못이 있음을 인정하겠습니다.
§26sed vide, quaeso, Caesar, constantiam ornatissimi viri L. Tuberonis, quam ego, quamvis ipse probarem, ut probo, tamen non commemorarem, nisi a te cognovissem in primis eam virtutem solere laudari.
하지만 카이사르여, 극히 영예로운 인물 L. 투베로의 지조를 부디 보십시오. 나 역시 그것을 시인하지만(실제로 시인합니다만), 당신이 특히 그 덕성을 찬양하는 관례가 있음을 알지 못했다면 나는 언급하지 않았을 것입니다.
quae fuit igitur umquam in ullo homine tanta constantia? Constantiam dico;
도대체 일찍이 어떤 사람에게 이토록 큰 지조가 있었겠습니까?
nescio an melius patientiam possim dicere.
지조라고 했습니다만, 오히려 인내라고 부르는 것이 더 나을지 모르겠습니다.
quotus enim istud quisque fecisset ut, a quibus partibus in dissensione civili non esset receptus, essetque etiam cum crudelitate reiectus, ad eas ipsas partis rediret? Magni cuiusdam animi atque eius viri quem de suscepta causa propositaque sententia nulla contumelia, nulla vis, nullum periculum posset depellere.
시민의 분열 속에서 자신이 받아들여지지 않고, 더욱이 잔인하게 거부당했던 바로 그 진영으로 다시 돌아가는 일을 도대체 얼마나 적은 사람이 행했겠습니까? 그것은 위대한 정신이자, 한번 떠맡은 대의와 내세운 의견으로부터 어떠한 모욕도, 어떠한 폭력도, 어떠한 위험도 멀어지게 할 수 없었던 인물의 행위였습니다.
§27ut enim cetera paria Tuberoni cum Varo fuissent, honos, nobilitas, splendor, ingenium, quae nequaquam fuerunt, hoc certe praecipuum Tuberonis quod iusto cum imperio ex senatus consulto in provinciam suam venerat.
투베로와 바루스 사이에 다른 모든 것들――명예, 고귀함, 화려함, 재능, 이런 것들은 결코 동등하지 않았습니다만――이 동등했다 할지라도, 투베로에게 다음 사항은 확실히 독보적인 것이었습니다. 즉 그가 원로원 결의에 의거하여 정당한 명령권을 가지고 자신의 속주로 왔다는 점입니다.
hinc prohibitus non ad Caesarem ne iratus, non domum ne iners, non aliquam in regionem ne condemnare causam illam quam secutus esset videretur: in Macedoniam ad Cn. Pompei castra venit, in eam ipsam causam a qua erat reiectus iniuria.
여기서 거부당한 그는 분노한 것처럼 보이지 않으려 카이사르에게로 가지 않았고, 무기력한 것처럼 보이지 않으려 집으로 가지 않았으며, 자신이 따랐던 대의를 비난하는 것처럼 보이지 않으려 그 어떤 지역으로도 가지 않고, 마케도니아에 있는 그나이우스 폼페이우스의 진영으로, 즉 자신을 부당하게 거부했던 바로 그 대의의 진영으로 갔습니다.