§17ac primus aditus et postulatio Tuberonis haec, ut opinor, fuit, velle se de Q. Ligari scelere dicere.
그리고 투베로의 첫 번째 접근과 고발은, 내 생각에, 자신이 퀸투스 리가리우스의 죄행에 대해 말하기를 원한다는 것이었습니다.
non dubito quin admiratus sis, vel quod nullo de alio quisquam, vel quod is qui in eadem causa fuisset, vel quidnam novi sceleris adferret.
나는 당신이 경탄하지 않았을까 의심치 않습니다. 다른 누구에 대해서도 아무도 그렇게 고발하지 않았기 때문이거나, 같은 처지에 있었던 그가 그렇게 고발했기 때문이거나, 그가 도대체 어떤 새로운 죄행을 제기하는가에 대해서 말입니다.
scelus
tu illud vocas, Tubero? cur? isto enim nomine illa adhuc causa caruit.
죄행, 투베로여, 당신은 그것을 죄행이라 부릅니까? 왜입니까? 지금까지 저 대의에는 그 이름이 결여되어 있었기 때문입니다.
Alii errorem appellant, alii timorem;
어떤 이들은 그것을 오판이라 부르고, 어떤 이들은 두려움이라 부릅니다.
qui durius, spem, cupiditatem, odium, pertinaciam; qui gravissime, temeritatem: scelus praeter te adhuc nemo.
더 가혹하게 부르는 이들은 희망, 탐욕, 증오, 완고함이라 하고, 가장 무겁게 부르는 이들은 무모함이라 합니다. 지금까지 당신 외에는 아무도 그것을 죄행이라 부르지 않았습니다.
ac mihi quidem, si proprium et verum nomen nostri mali quaeritur, fatalis quaedam calamitas incidisse videtur et improvidas hominum mentis occupavisse, ut nemo mirari debeat humana consilia divina necessitate esse superata.
그리고 나로 말할 것 같으면, 만일 우리 불행의 적절하고 참된 이름이 요구된다면, 어떤 운명적인 재앙이 닥쳐 사람들의 예견하지 못한 마음을 사로잡은 것처럼 보입니다. 그리하여 인간의 계획이 신적인 필연성에 의해 압도당했음을 아무도 놀라워해서는 안 될 것입니다.
§18liceat esse miseros—quamquam hoc victore esse non possumus; sed non loquor de nobis, de illis loquor qui occiderunt—fuerint cupidi, fuerint irati, fuerint pertinaces: sceleris vero crimine, furoris, parricidi liceat Cn. Pompeio mortuo, liceat multis aliis carere.
우리가 비참해지는 것을 허락해 주십시오――비록 이 승리자 하에서 우리는 비참해질 수 없습니다만, 나는 우리에 대해 말하는 것이 아니라 죽은 이들에 대해 말하는 것입니다――그들이 탐욕스러웠고, 분노했으며, 완고했다고 칩시다. 그러나 죄행, 광기, 국가 반역의 혐의는 죽은 그나이우스 폼페이우스에게도, 다른 많은 이들에게도 면제될 수 있도록 허락해 주십시오.
quando hoc ex te quisquam, Caesar, audivit, aut tua quid aliud arma voluerunt nisi a te contumeliam propulsare? quid egit tuus invictus exercitus nisi uti suum ius tueretur et dignitatem tuam? quid? tu, cum pacem esse cupiebas, idne agebas ut tibi cum sceleratis an ut cum bonis civibus conveniret?
카이사르여, 누가 언제 당신에게서 이런 말을 들었습니까? 혹은 당신의 무기가 당신에게서 모욕을 물리치는 것 외에 다른 무엇을 원했습니까? 당신의 천하무적 군대가 스스로의 권리를 수호하고 당신의 위엄을 지키는 것 외에 무엇을 행했습니까? 무엇입니까? 당신이 평화를 원했을 때, 당신은 범죄자들과 합의하기를 바랐습니까, 아니면 선량한 시민들과 합의하기를 바랐습니까?
§19mihi vero, Caesar, tua in me maxima merita tanta certe non viderentur, si me ut sceleratum a te conservatum putarem.
카이사르여, 내게 있어 나에 대한 당신의 그 크나큰 은혜는, 만일 내가 당신에 의해 죄인으로서 구원받았다고 생각한다면 확실히 이토록 위대하게 여겨지지 않았을 것입니다.
quo modo autem tu de re publica bene meritus esses, cum tot sceleratos incolumi dignitate esse voluisses? secessionem tu illam existimavisti, Caesar, initio, non bellum, nec hostile odium, sed civile discidium, utrisque cupientibus rem publicam salvam, sed partim consiliis, partim studiis a communi utilitate aberrantibus.
그러나 당신이 그토록 많은 죄인들이 그 위엄을 보전한 채 살아남기를 원하셨다면, 당신이 어떻게 국가에 공헌했다고 할 수 있겠습니까? 카이사르여, 당신은 처음에 그것을 전쟁도 아니요 적대적인 증오도 아니며, 분리, 즉 시민 간의 분열로 생각하셨습니다. 양측 모두 국가의 안녕을 원했으나, 한편으로는 계획에서, 다른 한편으로는 열정에서 공동의 이익으로부터 이탈했던 것입니다.
principum dignitas erat paene par, non par fortasse eorum qui sequebantur;
지도자들의 위엄은 거의 대등했으나, 따르던 이들의 위엄은 아마도 대등하지 않았을 것입니다.
causa tum dubia, quod erat aliquid in utraque parte quod probari posset;
당시에는 대의가 의심스러웠는데, 양측 모두에 수긍할 만한 점이 있었기 때문입니다.
nunc melior ea iudicanda est quam etiam di adiuverunt.
이제는 신들조차 도우신 편이 더 우수한 것으로 판단되어야 합니다.
cognita vero clementia tua quis non eam victoriam probet in qua occiderit nemo nisi armatus?
그러나 당신의 온화함이 알려진 지금, 무장한 자 외에는 아무도 죽지 않은 그 승리를 누가 찬동하지 않겠습니까?
§20sed, ut omittam communem causam, veniamus ad nostram.
그러나 공동의 대의는 생략하고 우리의 일로 넘어갑시다.
utrum tandem existimas facilius fuisse, Tubero, Ligario ex Africa exire an vobis in Africam non venire?
poteramusne,
inquies,
cum senatus censuisset?
si me consulis, nullo modo;
투베로여, 도대체 어느 쪽이 더 쉬웠다고 생각합니까? 리가리우스가 아프리카에서 나가는 것이었습니까, 아니면 당신들이 아프리카로 오지 않는 것이었습니까? “원로원이 결의했는데, 라고 당신은 말할 것입니다, 우리가 달리 할 수 있었겠습니까?” 만일 내 의견을 묻는다면, 결코 불가능합니다.
sed tamen Ligarium senatus idem legaverat.
하지만 같은 원로원이 리가리우스를 부장으로 파견했습니다.
atque ille eo tempore paruit cum parere senatui necesse erat; vos tum paruistis cum paruit nemo qui noluit.
그리고 그는 원로원에 복종하는 것이 필수적이었던 때에 복종했지만, 당신들은 복종하기를 원하지 않는 이는 아무도 복종하지 않았던 때에 복종했습니다.
reprehendo igitur? minime vero.
그렇다면 내가 비난하는 것입니까? 결코 아닙니다.
neque enim licuit aliter vestro generi, nomini, familiae, disciplinae.
당신들의 가문, 이름, 가족, 교육으로 보아 다른 선택은 불가능했기 때문입니다.
sed hoc non concedo ut, quibus rebus gloriemini in vobis, easdem in aliis reprehendatis.
그러나 나는 다음을 용납할 수 없습니다. 당신들이 스스로에 대해 자랑스럽게 여기는 바로 그 일들을 타인에게서는 비난하는 것입니다.
§21Tuberonis sors coniecta est ex senatus consulto, cum ipse non adesset, morbo etiam impediretur: statuerat excusari.
투베로의 임지 추첨은 원로원 결의에 의해 결정되었는데, 당시 그 자신은 참석하지 못했고 병으로 인해 지장을 받고 있었습니다. 그는 면제를 청하기로 결정하고 있었습니다.
haec ego novi propter omnis necessitudines quae mihi sunt cum L. Tuberone: domi una eruditi, militiae contubernales, post adfines, in omni vita familiares;
나는 루키우스 투베로와 나 사이에 존재하는 모든 친밀한 관계 덕분에 이 일들을 알고 있습니다. 우리는 사저에서 함께 교육받았고, 군대에서는 막사 동료였으며, 나중에는 인척이 되었고 평생 동안 친밀한 벗이었습니다.
magnum etiam vinculum quod isdem studiis semper usi sumus.
우리가 언제나 같은 학문을 추구해 왔다는 것도 큰 결속이었습니다.
scio Tuberonem domi manere voluisse: sed ita quidam agebant, ita rei publicae sanctissimum nomen opponebant ut, etiam si aliter sentiret, virorum tamen ipsorum pondus sustinere non posset.
나는 투베로가 집에 머물기를 원했음을 압니다. 하지만 어떤 이들이 그렇게 종용하고, 국가라는 지극히 성스러운 이름을 그렇게 내세웠기에, 그가 비록 다른 생각을 가졌을지라도 그 인물들 자체의 영향력의 무게를 견뎌낼 수 없었던 것입니다.