§30id autem etiam si tum ad te, ut quidam falso putant, non pertinebit, nunc certe pertinet esse te talem ut tuas laudes obscuratura nulla umquam sit oblivio.
그러나 비록 어떤 이들이 그릇되게 생각하듯이 그 일이 그때에는 당신에게 상관이 없을지라도, 지금으로서는 당신의 찬양을 가릴 망각이 장차 결코 존재하지 않을 만큼 당신이 그러한 인물이라는 사실이 확실히 중요합니다.
diversae voluntates civium fuerunt distractaeque sententiae.
시민들의 의사는 갈라졌고 의견은 분열되어 있었습니다.
non enim consiliis solum et studiis sed armis etiam et castris dissidebamus.
왜냐하면 우리는 계획과 열의에서뿐만 아니라 무기와 진영에 있어서도 대립하고 있었기 때문입니다.
erat obscuritas quaedam, erat certamen inter clarissimos duces;
어떤 불투명함이 존재했고, 가장 저명한 장군들 사이에 투쟁이 있었습니다.
multi dubitabant quid optimum esset, multi quid sibi expediret, multi quid deceret, non nulli etiam quid liceret.
많은 이들이 무엇이 최선인지, 많은 이들이 무엇이 자신에게 유익한지, 많은 이들이 무엇이 품위에 맞는지, 그리고 적지 않은 이들이 무엇이 허용되는지 의심했습니다.
§31perfuncta res publica est hoc misero fatalique bello: vicit is qui non fortuna inflammaret odium suum, sed bonitate leniret;
국가는 이 비참하고도 치명적인 전쟁을 견뎌냈습니다.
neque omnis quibus iratus esset eosdem etiam exsilio aut morte dignos iudicaret.
자신이 얻은 행운으로 증오를 불태우는 것이 아니라 오히려 선량함으로 그것을 완화하는 사람, 또한 자신이 분노한 모든 이들을 유배나 죽음에 처할 만한 자들이라고 동시에 판단하지 않는 사람이 승리했습니다.
arma ab aliis posita, ab aliis erepta sunt.
무기는 어떤 이들에 의해 내려놓아졌고, 다른 이들로부터 빼앗겼습니다.
ingratus est iniustusque civis qui armorum periculo liberatus animum tamen retinet armatum, ut etiam ille melior sit qui in acie cecidit, qui in causa animam profudit.
무기의 위험으로부터 해방되었음에도 여전히 무장한 마음을 품고 있는 시민은 배은망덕하고 불의한 자이며, 결과적으로 전장에서 쓰러진 자, 대의를 위해 목숨을 바친 자가 오히려 그보다 더 나은 셈이 됩니다.
quae enim pertinacia quibusdam, eadem aliis constantia videri potest.
왜냐하면 어떤 이들에게는 집착으로 보이는 것이 다른 이들에게는 굳건함으로 보일 수 있기 때문입니다.
§32sed iam omnis fracta dissensio est armis, exstincta aequitate victoris: restat ut omnes unum velint qui habent aliquid non sapientiae modo sed etiam sanitatis.
그러나 이제 모든 불화는 무기에 의해 부서졌고 승리자의 공평함에 의해 소멸되었습니다. 지혜뿐만 아니라 조금이라도 이성을 가진 모든 이들이 한 가지 같은 것을 바라는 일만이 남아 있습니다.
Nisi te, C. Caesar, salvo et in ista sententia qua cum antea tum hodie maxime usus es manente salvi esse non possumus.
가이우스 카이사르여, 당신이 무사하고 또한 당신이 이전뿐만 아니라 특히 오늘날 행하셨던 그 생각 속에 머물러 계시지 않는다면 우리는 안전할 수 없습니다.
qua re omnes te qui haec salva esse volumus et hortamur et obsecramus ut vitae, ut saluti tuae consulas, omnesque tibi, ut pro aliis etiam loquar quod de me ipso sentio, quoniam subesse aliquid putas quod cavendum sit, non modo excubias et custodias sed etiam laterum nostrorum oppositus et corporum pollicemur.
그러므로 이것들의 안전을 바라는 우리 모두는 당신이 자신의 목숨을, 자신의 안전을 돌보시기를 권고하고 간청합니다. 그리고 나 자신에 대해 느끼는 바를 다른 이들을 대표하여 말하자면, 당신이 경계해야 할 어떤 위험이 잠재해 있다고 생각하시는 만큼, 우리 모두는 당신에게 단순한 보초와 경비뿐만 아니라 우리의 가슴과 몸을 방패로 바칠 것을 약속합니다.
§33sed ut, unde est orsa, in eodem terminetur oratio, maximas tibi omnes gratias agimus, C. Caesar, maiores etiam habemus.
하지만 이 연설이 시작된 바로 그 지점에서 끝맺을 수 있도록, 우리 모두는 당신에게 가장 큰 감사를 드립니다, 가이우스 카이사르여, 그리고 더 큰 감사하는 마음을 품고 있습니다.
nam omnes idem sentiunt, quod ex omnium precibus et lacrimis sentire potuisti.
왜냐하면 모든 이가 똑같이 느끼고 있으며, 이는 모든 이의 기도와 눈물로부터 당신이 느끼실 수 있었던 바와 같기 때문입니다.
sed quia non est omnibus stantibus necesse dicere, a me certe dici volunt, cui necesse est quodam modo, et quod fieri decet M. Marcello a te huic ordini populoque Romano et rei publicae reddito, fieri id intellego.
하지만 기립해 있는 모든 이가 연설할 필요는 없기에, 그들은 어떤 면에서 연설할 의무가 있는 나를 통해 말하기를 확실히 바라고 있으며, 또한 마르쿠스 마르첼루스가 당신에 의해 이 계급과 로마 인민, 그리고 국가에 반환된 지금, 행해져야 마땅한 일이 행해지고 있음을 나는 이해합니다.
nam laetari omnis non ut de unius solum sed ut de omnium salute sentio.
왜냐하면 모든 이가 단 한 사람의 안전에 대해서만이 아니라 모두의 안전에 대해서인 것처럼 기뻐하고 있음을 내가 느끼기 때문입니다.
§34quod autem summae benevolentiae est, quae mea erga illum omnibus nota semper fuit, ut vix C. Marcello, optimo et amantissimo fratri, praeter eum quidem cederem nemini, cum id sollicitudine, cura, labore tam diu praestiterim quam diu est de illius salute dubitatum, certe hoc tempore magnis curis, molestiis, doloribus liberatus praestare debeo.
한편 지극한 호의에 속하는 바, 그에 대한 나의 호의는 모두에게 늘 알려져 있어서 그의 훌륭하고도 가장 애정 어린 형제인 가이우스 마르첼루스를 제외하고는 그 누구에게도 거의 뒤지지 않을 정도였는데, 그의 안전이 의심받던 그 오랜 기간 동안 내가 염려와 걱정, 노고로써 그것을 보여주었던 것처럼, 큰 걱정과 곤경, 고통에서 해방된 이 시기에도 확실히 그것을 보여주어야 마땅합니다.
itaque, C. Caesar, sic tibi gratias ago ut me omnibus rebus a te non conservato solum sed etiam ornato, tamen ad tua in me unum innumerabilia merita, quod fieri iam posse non arbitrabar, magnus hoc tuo facto cumulus accesserit.
그러므로 가이우스 카이사르여, 나는 당신에게 이와 같이 감사드립니다. 즉 내가 모든 면에서 당신에 의해 구원받았을 뿐만 아니라 은혜를 입었음에도 불구하고, 당신의 이 행동에 의해 나 한 사람에 대한 당신의 무수한 공헌에, 더 이상 불가능하리라 생각했던 커다란 정점이 더해진 것입니다.