Humanitext Reader

마르쿠스 툴리우스 키케로 · 귀환 후 시민들에게 행한 연설 §16-19

폼페이우스 일행의 지원과 시민에 대한 충성 맹세

5개 구절 중 4번째 · 라틴어

요약

키케로가 자신의 복권을 위해 폼페이우스와 여러 정계 거물들이 인민에게 애원했음을 기술하고, 자신의 집정관 시절 공적에 대한 겔리우스의 증언을 상기시키며, 로마 인민에 대한 충성과 꺾이지 않는 불굴의 정신을 서약한다.

§16ita me nudum a propinquis, nulla cognatione munitum, consules, praetores, tribuni plebis, senatus, Italia cuncta semper a vobis deprecata est, denique omnes qui vestris maximis beneficiis honoribusque sunt ornati, producti ad vos ab eodem, non solum ad me conservandum vos cohortati sunt, sed etiam rerum mearum gestarum auctores testes laudatores fuerunt.
이처럼 친족에게서 버림받고 어떤 혈연의 보호도 받지 못하는 무방비한 저를 위해, 집정관들, 법무관들, 호민관들, 원로원, 그리고 이탈리아 전역이 항상 여러분에게 애원하였습니다. 마지막으로 여러분의 가장 큰 은혜와 관직으로 장식된 모든 이들이 그에 의해 여러분 앞으로 인도되어, 저를 구원하라고 여러분을 권고했을 뿐만 아니라 제 업적의 옹호자이자 목격자이며 찬양자가 되었습니다.
quorum princeps ad cohortandos vos et ad rogandos fuit Cn.
여러분을 권고하고 여러분에게 애원하는 자들 가운데 우두머리는 그나에우스 폼페이우스였습니다.
Pompeius, vir omnium qui sunt, fuerunt, erunt, virtute sapientia gloria princeps: qui mihi unus uni privato amico eadem omnia dedit quae universae rei publicae, salutem, otium, dignitatem.
그는 현재, 과거, 미래의 모든 인물 중 덕성과 지혜와 영광에서 으뜸가는 인물입니다. 그는 한 사람의 사적인 친구인 저 한 사람에게, 국가 전체에 준 것과 똑같은 모든 것, 즉 구원과 평온과 존엄을 주었습니다.
cuius oratio fuit, quem ad modum accepi, tripertita;
제가 전해 들은 바에 따르면 그의 연설은 세 부분으로 나뉘어 있었습니다.
primum vos docuit meis consiliis rem publicam esse servatam, causamque meam cum communi salute coniunxit, hortatusque est ut auctoritatem senatus, statum civitatis, fortunas civis bene meriti defenderetis;
첫째로, 그는 제 계획 덕분에 국가가 구원받았음을 여러분에게 일깨워 주고 제 사건을 공동의 구원과 결부시켰으며, 원로원의 권위와 국가의 체제, 그리고 공로가 있는 시민의 재산을 옹호하라고 권고했습니다.
tum me in perorando posuit vos rogari a senatu, rogari ab equitibus Romanis, rogari ab Italia cuncta, deinde ipse ad extremum pro mea vos salute non rogavit solum verum etiam obsecravit.
둘째로, 그는 연설의 결론 부분에서 저와 관련하여 여러분이 원로원으로부터 애원받고, 로마 기사들로부터 애원받고, 이탈리아 전역으로부터 애원받고 있다고 설정했습니다. 그리고 마지막으로 그 자신은 제 구원을 위해 여러분에게 애원했을 뿐만 아니라 간청하기까지 했습니다.
§17huic ego homini, Quirites, tantum debeo quantum hominem homini debere vix fas est.
로마 시민 여러분, 저는 이 인물에게 사람이 사람에게 빚질 수 있는 한계를 거의 넘어설 만큼 큰 은혜를 입었습니다.
huius consilia, P. Lentuli sententiam, senatus auctoritatem vos secuti me in eo loco, in quo vestris beneficiis fueram, isdem centuriis quibus conlocaratis reposuistis.
여러분은 그의 계획, 푸블리우스 렌툴루스의 의견, 원로원의 권위를 따라, 여러분의 은혜 덕분에 제가 있었던 바로 그 자리에, 여러분이 저를 배치하셨던 것과 똑같은 백인대들을 통해 저를 복귀시키셨습니다.
eodem tempore audistis eodem ex loco summos viros, ornatissimos atque amplissimos homines, principes civitatis, omnis consularis, omnis praetorios eadem dicere, ut omnium testimonio per me unum rem publicam conservatam esse constaret.
동시에 여러분은 바로 그 자리에서 가장 훌륭한 인물들, 가장 명예롭고 존엄한 인사들, 국가의 지도자들, 모든 집정관 역임자들과 법무관 역임자들이 똑같은 말을 하는 것을 들으셨습니다. 그것은 모든 이의 증언을 통해 저 한 사람을 거쳐 국가가 보전되었음이 분명해지도록 하기 위함이었습니다.
itaque cum P. Servilius, gravissimus vir et ornatissimus civis, dixisset opera mea rem publicam incolumem magistratibus deinceps traditam, dixerunt in eandem sententiam ceteri.
그리하여 가장 중후한 인물이자 가장 명예로운 시민인 푸블리우스 세르빌리우스가 제 노력 덕분에 국가가 무사히 다음 정무관들에게 인계되었다고 말했을 때, 다른 이들도 똑같은 뜻으로 말했습니다.
sed audistis eo tempore clarissimi viri non solum auctoritatem, sed etiam testimonium, L. Gelli: qui quia suam classem adtemptatam magno cum suo periculo paene sensit, dixit in contione vestrum, si ego consul cum fui non fuissem, rem publicam funditus interituram fuisse.
그러나 여러분은 그때 지극히 저명한 인물인 루키우스 겔리우스의 권위뿐만 아니라 증언까지 들으셨습니다. 그는 자신의 함대가 위협받아 스스로 큰 위험에 처할 뻔했음을 깨달았기에, 여러분의 집회에서 만일 제가 집정관이었을 때 그 자리에 있지 않았더라면 국가가 완전히 멸망했을 것이라고 말했습니다.
§18en ego tot testimoniis, Quirites, hac auctoritate senatus, tanta consensione Italiae, tanto studio bonorum omnium, causam agente P. Lentulo, consentientibus ceteris magistratibus, deprecante Cn. Pompeio, omnibus hominibus faventibus, dis denique immortalibus frugum ubertate copia vilitate reditum meum comprobantibus, mihi meis rei publicae restitutus, tantum vobis quantum facere possum, Quirites, pollicebor: primum, qua sanctissimi homines pietate erga deos immortalis esse soleant, eadem me erga populum Romanum semper fore, numenque vestrum aeque mihi grave et sanctum ac deorum immortalium in omni vita futurum: deinde, quoniam me in civitatem res publica ipsa reduxit, nullo me loco rei publicae defuturum.
보십시오, 로마 시민 여러분, 저는 이토록 많은 증언과 이 원로원의 권위, 이탈리아의 이토록 큰 합의, 모든 선량한 이들의 이토록 뜨거운 열의 속에서, 푸블리우스 렌툴루스가 사건을 주도하고, 다른 정무관들이 동의하며, 그나에우스 폼페이우스가 애원하고, 모든 이들이 지지하는 가운데, 마지막으로 불사신들이 곡식의 풍작과 풍부함과 저렴함으로 제 귀국을 승인해 주시는 중에, 저 자신과 제 가족과 국가에 복귀되어, 로마 시민 여러분, 여러분에게 제가 할 수 있는 한 가장 큰 것을 약속드리겠습니다. 첫째로, 가장 성스러운 사람들이 불사신들에 대해 늘 품는 것과 똑같은 경건함을 저 또한 로마 인민에 대해 항상 품을 것이며, 여러분의 신격은 제 평생 동안 제게 불사신들의 신격만큼이나 엄숙하고 성스러울 것입니다. 둘째로, 국가 스스로가 저를 시민 공동체로 데려온 이상, 저는 어떤 상황에서도 국가를 저버리지 않을 것입니다.
§19quod si quis existimat me aut voluntate esse mutata aut debilitata virtute aut animo fracto, vehementer errat.
하지만 만일 누군가가 제 의지가 변했다거나, 덕성이 약해졌다거나, 정신이 꺾였다고 생각한다면, 그는 크게 잘못 생각하는 것입니다.
mihi quod potuit vis et iniuria et sceleratorum hominum furor detrahere, eripuit, abstulit, dissipavit: quod viro forti adimi non potest, id omne manet et permanebit.
폭력과 불의, 그리고 악당들의 광기가 제게서 빼앗아 갈 수 있었던 것들을 그것들은 강탈하고, 빼앗고, 흩뿌려 버렸습니다. 그러나 용감한 사람에게서 빼앗아 갈 수 없는 것, 그것은 모두 남아 있으며 앞으로도 영원히 남아 있을 것입니다.
vidi ego fortissimum virum, municipem meum, C. Marium,—quoniam nobis quasi aliqua fatali necessitate non solum cum iis qui haec delere voluissent, sed etiam cum fortuna belligerandum fuit,—eum tamen vidi, cum esset summa senectute, non modo non infracto animo propter magnitudinem calamitatis, sed confirmato atque renovato.
저는 제 동향인인 지극히 용감한 인물 가이우스 마리우스를 보았습니다. 왜냐하면 우리는 마치 어떤 숙명적인 필연성에 의해 이것들을 파멸시키려 한 자들뿐만 아니라 운명과도 싸워야만 했기 때문입니다. 하지만 저는 그가 극도로 고령이었음에도 불구하고, 재난의 거대함 때문에 정신이 꺾이기는커녕 오히려 강해지고 새로워진 것을 보았습니다.

어휘·문법 주석

  1. §16me in perorando posuit vos rogari — posuit은 '주장했다/제시했다'라는 뜻으로, 대격 주어 vos와 수동태 부정사 rogari가 결합한 대격-부정사(ACI) 구문을 이끈다. 직역하면 '여러분(시민들)이 원로원에 의해 간청당하고 있다'가 되며, 이는 폼페이우스가 연설에서 키케로의 복귀를 위해 원로원이 시민들에게 애원하고 있음을 제시했음을 뜻한다.
  2. §17suam classem adtemptatam magno cum suo periculo paene sensit — adtemptatam은 classem을 수식하는 완료수동분사로 '공격받은' 또는 '유혹받은'을 뜻한다. paene sensit('거의 깨달았다') 및 magno cum suo periculo('자신의 큰 위험과 함께')와 결합하여, 카틸리나 음모 당시 자신의 함대가 적에게 포섭될 뻔했을 때 그것이 자신에게 얼마나 큰 위험이었는지를 뼈저리게 느꼈음을 나타낸다.
  3. §18mihi meis rei publicae restitutus — restitutus('복귀되어')에 걸리는 세 개의 여격 mihi(나 자신에게), meis(내 가족에게), rei publicae(국가에)가 병렬로 연결되어 있다. 수동태 분사구문과 함께 사용되어 키케로의 복귀가 개인, 가정, 국가라는 세 가지 차원 모두에서 완전히 이루어졌음을 강조한다.
  4. §19nobis ... belligerandum fuit — belligerandum fuit는 미래수동분사(동형용사)의 비인칭 수동 용법으로 당위나 의무를 나타내며, 행위의 주체는 여격 nobis('우리가 전쟁을 치러야만 했다')로 표시된다.

이 구절 인용하기

마르쿠스 툴리우스 키케로, 귀환 후 시민들에게 행한 연설 §16-19. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi018.humanitext-lat2:16-19

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.