Humanitext Reader

마르쿠스 툴리우스 키케로 · 아르키아스 변론 §6-10

아르키아스의 로마 시민권 취득의 적법성

6개 구절 중 2번째 · 라틴어

요약

키케로는 아르키아스가 어떻게 로마의 저명한 귀족들과 친교를 맺고 헤라클레아에서 시민권을 얻었으며 플라우티우스-파피리우스 법에 따라 적법하게 로마 시민권을 등록했는지 설명하고, 원고의 부당한 문서 요구를 반박한다.

§6erat temporibus illis iucundus Q. Metello illi Numidico et eius Pio filio, audiebatur a M. Aemilio, vivebat cum Q. Catulo et patre et filio, a L. Crasso colebatur, Lucullos vero et Drusum et Octavios et Catonem et totam Hortensiorum domum devinctam consuetudine cum teneret, adficiebatur summo honore, quod eum non solum colebant qui aliquid percipere atque audire studebant verum etiam si qui forte simulabant.
그 당시에 그는 저 유명한 누미디쿠스 Q. 메텔루스와 그의 아들 피우스에게 사랑을 받았고, M. 에밀리우스가 그의 연설을 들었으며, Q. 카툴루스의 부자(父子)와 함께 살았고, L. 크라수스에게서 존경을 받았습니다. 실제로 그는 루쿨루스 가문, 드루수스, 옥타비우스 가문, 카토, 그리고 호르텐시우스 가문 전체와 친교로 굳건히 맺어져 있었기 때문에 최고의 존경을 받았으니, 무언가를 배우고 듣기를 열망하는 이들뿐만 아니라 혹시 그러는 척 시늉하는 이들까지도 그를 존경했기 때문입니다.
interim satis longo intervallo, cum esset cum M. Lucullo in Siciliam profectus et cum ex ea provincia cum eodem Lucullo decederet, venit Heracleam.
그 후 꽤 긴 시간이 흐른 뒤, M. 루쿨루스와 함께 시칠리아로 출발했다가 그 속주를 같은 루쿨루스와 함께 떠나던 중에 헤라클레아에 도착했습니다.
quae cum esset civitas aequissimo iure ac foedere, ascribi se in eam civitatem voluit idque, cum ipse per se dignus putaretur, tum auctoritate et gratia Luculli ab Heracliensibus impetravit.
그곳은 지극히 공정한 권리와 동맹 조약을 가진 시민 공동체였으므로, 그는 그 도시의 시민으로 등록되기를 원했고, 그 자신도 그럴 만한 자격이 있다고 여겨졌을 뿐만 아니라 루쿨루스의 권위와 호의 덕분에 헤라클레아 사람들로부터 그것을 허락받았습니다.
§7data est civitas Silvani lege et Carbonis: "si qui foederatis civitatibus ascripti fuissent, si tum cum lex ferebatur in Italia domicilium habuissent et si sexaginta diebus apud praetorem essent professi. " Cum hic domicilium Romae multos iam annos haberet, professus est apud praetorem
시민권은 실바누스와 카르보의 법에 따라 수여되었습니다: "만일 동맹 도시에 등록된 자가, 이 법이 제정될 당시에 이탈리아에 주소를 두고 있었고, 60일 이내에 법무관에게 등록을 신청했다면 (시민권을 수여한다)." 이 사람은 이미 수년 전부터 로마에 주소를 두고 있었으므로, 법무관 이자 자신과 가장 친밀한 Q.
§8Q. Metellum, familiarissimum suum.
메텔루스에게 등록을 신청했습니다.
si nihil aliud nisi de civitate ac lege dicimus, nihil dico amplius;
만일 우리가 시민권과 법 외에 아무것도 말하지 않는다면, 저는 더 이상 아무 말도 하지 않겠습니다.
causa dicta est.
변론은 끝났습니다.
quid enim horum infirmari, Gratti, potest? Heracleaene esse tum ascriptum negabis? adest vir summa auctoritate et religione et fide, M. Lucullus;
그라티우스여, 이 사실들 중 도대체 무엇을 반박할 수 있단 말입니까? 당시 헤라클레아에 등록되었다는 사실을 부정하겠습니까? 지극히 높은 권위와 경건함과 신의를 지닌 인물, M. 루쿨루스가 여기 있습니다.
qui se non opinari sed scire, non audisse sed vidisse, non interfuisse sed egisse dicit.
그는 자신이 추측하는 것이 아니라 알고 있으며, 들은 것이 아니라 보았고, 그저 자리에만 있었던 것이 아니라 직접 주관했다고 증언합니다.
adsunt Heraclienses legati, nobilissimi homines, huius iudici causa cum mandatis et cum publico testimonio venerunt;
헤라클레아의 사절들, 극히 고귀한 인물들이 이번 재판을 위해 위임장과 공적 증언을 가지고 왔습니다.
qui hunc ascriptum Heracliae esse dicunt.
그들은 이 사람이 헤라클레아에 등록되어 있다고 말합니다.
hic tu tabulas desideras Heracliensium publicas, quas Italico bello incenso tabulario interisse scimus omnes? est ridiculum ad ea quae habemus nihil dicere, quaerere quae habere non possumus, et de hominum memoria tacere, litterarum memoriam flagitare et, cum habeas amplissimi viri religionem, integerrimi municipi ius iurandum fidemque, ea quae depravari nullo modo possunt repudiare, tabulas quas idem dicis solere corrumpi desiderare.
여기서 당신은 동맹국 전쟁 중에 문서고가 불타 없어져 사라졌음을 우리 모두가 알고 있는 헤라클레아의 공식 문서를 요구합니까? 우리가 가지고 있는 증거에 대해서는 침묵하면서 가지고 있지 않은 것을 찾아 헤매고, 인간의 기억에 대해서는 침묵하면서 문서의 기억을 강요하며, 이토록 훌륭한 인물의 경건한 맹세와 극히 성실한 자치시의 선서와 신의를 가지고 있으면서 결코 왜곡될 수 없는 그것들을 거부하고, 당신 스스로도 자주 위조된다고 말하는 문서만을 요구하다니 실로 우스꽝스러운 일입니다.
§9an domicilium Romae non habuit is qui tot annis ante civitatem datam sedem omnium rerum ac fortunarum suarum Romae conlocavit? an non est professus? immo vero eis tabulis professus quae solae ex illa professione conlegioque praetorum obtinent publicarum tabularum auctoritatem.
시민권이 주어지기 수년 전부터 자신의 모든 활동과 재산의 거점을 로마에 둔 사람이 로마에 주소를 두고 있지 않았단 말입니까? 아니면 등록 신청을 하지 않았단 말입니까? 천만에요, 그는 그 등록 신청과 법무관 동료 중에서 유일하게 공공 문서로서의 권위를 보존하고 있는 바로 그 문서에 등록을 신청했습니다.
nam, cum Appi tabulae neglegentius adservatae dicerentur, Gabini, quam diu incolumis fuit, levitas, post damnationem calamitas omnem tabularum fidem resignasset, Metellus, homo sanctissimus modestissimusque omnium, tanta diligentia fuit ut ad L. Lentulum praetorem et ad iudices venerit et unius nominis litura se commotum esse dixerit.
왜냐하면 아피우스의 문서는 다소 소홀히 보관되었다고 전해지고, 가비니우스의 가벼움은 그가 무사할 동안에, 그리고 유죄 판결 후에는 그 재앙이 문서의 모든 신뢰를 파괴해 버렸지만, 모든 이들 중에서 가장 성스럽고 신중한 인물인 메텔루스는 지극히 성실하여 법무관 L. 렌툴루스와 배심원들에게 직접 가서 이름 단 하나의 긁어낸 흔적 때문에 자신이 마음 아파했다고 말할 정도였기 때문입니다.
his igitur in tabulis nullam lituram in nomine A. Licini videtis.
그러므로 이 문서에서 여러분은 A. 리키니우스라는 이름에서 어떠한 말소 흔적도 보지 못합니다.
§10quae cum ita sint, quid est quod de eius civitate dubitetis, praesertim cum aliis quoque in civitatibus fuerit ascriptus? etenim cum mediocribus multis et aut nulla aut humili aliqua arte praeditis gratuito civitatem in Graecia homines impertiebant, Reginos credo aut Locrensis aut Neapolitanos aut Tarentinos, quod scaenicis artificibus largiri solebant, id huic summa ingeni praedito gloria noluisse! quid? cum ceteri non modo post civitatem datam sed etiam post legem Papiam aliquo modo in eorum municipiorum tabulas inrepserunt, hic qui ne utitur quidem illis in quibus est scriptus, quod semper se Heracliensem esse voluit, reicietur?
상황이 이럴진대, 특히 그가 다른 여러 도시에도 등록되어 있었는데 왜 그의 시민권을 의심하십니까? 사실 그리스에서는 사람들이 평범하고 아무런 기술도 없거나 미천한 기술만을 가진 많은 이들에게 아무 대가 없이 시민권을 수여했는데, 레기움, 로크리, 네아폴리스, 타렌툼 사람들이 무대 예술가들에게 기꺼이 베풀던 것을 최고의 재능과 명성을 지닌 이 인물에게는 베풀기를 거부했다고 믿으란 말입니까? 하물며 다른 이들은 시민권이 수여된 후뿐만 아니라 심지어 파피우스 법 제정 이후에도 어떻게든 그 자치시들의 문서에 몰래 기어들어 갔는데, 자신이 등록된 문서조차 이용하지 않고 항상 헤라클레아인이고자 했던 이 인물이 쫓겨나야 한단 말입니까?

어휘·문법 주석

  1. 6devinctam consuetudine cum teneret — 역사적 cum 절(cum teneret)입니다. `teneret`의 목적어는 `Lucullos... totam Hortensiorum domum`이며, `devinctam`은 가장 가까운 명사인 `domum`에 성과 수를 일치시킨 목적격 보어입니다. '그들을 친교로 굳건히 결합된 상태로 유지했기 때문에'라는 뜻을 나타냅니다.
  2. 8qui se non opinari sed scire — `qui`는 관계대명사로, 선행사는 `M. Lucullus`입니다. `dicit`의 목적어로서 대조를 이루는 대격不定詞(AcI) 구조(`non opinari sed scire` 등)가 연속해서 이어집니다. 부정사의 의미상 주어가 주절의 주어와 일치하므로 재귀대명사 `se`가 대격 주어로 사용되었습니다.
  3. 9ante civitatem datam — 전치사 `ante` 뒤에 '명사+수동분사'(`civitatem datam`)가 결합하여 사건을 명사처럼 나타내는 구조(ab urbe condita 구문)입니다. '시민권이 수여되기 (수년) 전에'라는 뜻을 나타냅니다.
  4. 10Reginos credo... id huic ... noluisse! — 대격부정사를 이용한 감탄문(Accusativus cum Infinitivo exclamativus)입니다. 대격인 `Reginos...`가 부정사 `noluisse`의 의미상 주어입니다. `credo`는 삽입어로 쓰여, 반어적인 강한 놀라움이나 반박('~라고 믿으란 말인가!')을 나타냅니다.

이 구절 인용하기

마르쿠스 툴리우스 키케로, 아르키아스 변론 §6-10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi016.humanitext-lat2:6-10

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.