§33hic mihi isti singulari ingenio videntur esse qui et id quod mihi contra illos datum est ipsi adripiunt et scopulo atque saxis pro portu stationeque utuntur.
여기서 저에게는 저들이 참으로 기이한 지혜를 가진 것처럼 보입니다. 그들은 저를 돕고 자신들에게 불리하게 주어진 바로 그 대상을 스스로 가로채며, 항구와 정박지 대신에 암초와 바위를 피난처로 삼고 있기 때문입니다.
nam in dolo malo volunt delitiscere, in quo, non modo cum omnia ipsi fecerunt quae fatentur, verum etiam si per alios id fecissent, haererent ac tenerentur.
그들은 '악의' 속으로 숨어들고 싶어 하지만, 그 안에서는 자신들이 시인하는 모든 일을 직접 저질렀을 때뿐만 아니라, 설령 타인을 통해 그 일을 저질렀다 하더라도 꼼짝없이 얽매이고 붙잡히게 될 것입니다.
§34ego non in una re sola, quod mihi satis est, neque in universa re solum, sed singillatim in omnibus dolum malum exstare dico.
저는 단 하나의 일에서만(그것만으로도 저에게는 충분합니다) 혹은 전체적인 일에서만 악의가 있는 것이 아니라, 개별적인 모든 일에 악의가 존재한다고 주장합니다.
consilium capiunt ut ad servos M. Tulli veniant;
그들은 마르쿠스 툴리우스의 노예들에게 가려고 계획을 세웁니다.
dolo malo faciunt.
그들은 악의로써 이 일을 행합니다.
arma capiunt;
그들은 무기를 듭니다.
dolo malo faciunt.
그들은 악의로써 이 일을 행합니다.
tempus ad insidiandum atque celandum idoneum eligunt;
그들은 매복하고 숨기기에 적합한 시간을 선택합니다.
dolo malo faciunt.
그들은 악의로써 이 일을 행합니다.
vi in tectum inruunt;
그들은 폭력으로 가옥에 난입합니다.
in ipsa vi dolus est.
그 폭력 자체 속에 악의가 있습니다.
occidunt homines, tectum diruunt;
그들은 사람들을 죽이고 가옥을 허뭅니다.
nec homo occidi nec consulto alteri damnum dari sine dolo malo potest.
사람을 죽이는 일도, 고의로 타인에게 손해를 입히는 일도 악의 없이는 행해질 수 없습니다.
ergo si omnes partes sunt eius modi ut in singulis dolus malus haereat, universam rem et totum facinus sine dolo malo factum iudicabitis?
그렇다면 모든 부분들이 이처럼 개별적인 것마다 악의가 얽혀 있는 그러한 종류의 것이라면, 여러분은 전체 사건과 모든 범행이 악의 없이 행해졌다고 판결하시겠습니까?
§35quid ad haec Quinctius? sane nihil certum neque unum, in quo non modo possit verum putet se posse consistere.
이에 대해 퀸크티우스는 무엇이라 합니까? 참으로 확고한 것도 일관된 것도 없으니, 그 위에서 버틸 수 있을 뿐만 아니라 스스로 버틸 수 있다고 생각할 만한 것조차 전혀 없습니다.
primum enim illud iniecit, nihil posse dolo malo familiae fieri.
그는 먼저 노예들의 악의에 의해서는 아무 일도 행해질 수 없다는 논리를 제기했습니다.
hoc loco non solum fecit ut defenderet Fabium, sed ut omnino huiusce modi iudicia dissolveret.
이 지점에서 그는 파비우스만 변호한 것이 아니라, 이와 같은 종류의 재판 자체를 완전히 무효화하려 한 것입니다.
nam si venit id in iudicium de familia quod omnino familia nulla potest committere, nullum est iudicium, absolvantur omnes de simili causa necesse est, bona me hercule!
왜냐하면 노예가 결코 저지를 수 없는 일이 노예에 관한 재판의 대상이 된다면 재판은 성립하지 않으며, 유사한 소송 원인을 가진 모든 이들이 무죄 방면되어야 마땅하기 때문입니다. 맙소사, 참으로 대단한 일입니다!
§36si hoc solum esset, tamen vos, tales viri, nolle deberetis maximam rem coniunctam cum summa re publica fortunisque privatorum, severissimum iudicium maximaque ratione compositum per vos videri esse dissolutum.
설령 이것뿐이라 할지라도, 여러분과 같이 훌륭하신 분들은 국가의 최고 이익 및 사인의 재산과 결부된 극히 중대한 사건이자, 최대의 이성적 배려로 구성된 이 엄격한 재판이 여러분을 통해 무효화된 것처럼 보이는 것을 원치 않으셔야 합니다.
sed non id solum agitur hoc iudicium sic exspectatur ut non unae rei statui, sed omnibus constitui putetur.
그러나 그 일만이 걸려 있는 것이 아닙니다. 이 재판은 단 하나의 사건에만 결정이 내려지는 것이 아니라 모든 사건의 기준이 수립되는 것으로 여겨질 만큼 주목받고 있습니다.
§37ego intellego, et tamen dicendum est ad ea quae dixit Quinctius, non quo ad rem pertineat, sed ne quid, quia a me praetermissum sit, pro concesso putetur.
저는 이를 잘 알고 있으나, 그럼에도 퀸크티우스가 말한 바에 대해 답해야 합니다. 그것이 사건에 관련이 있기 때문이 아니라, 제가 묵과했다는 이유로 어떤 점이 합의된 것으로 간주되는 일이 없도록 하기 위해서입니다.
§38dicis oportere quaeri, homines M. Tulli iniuria occisi sint necne.
귀하는 마르쿠스 툴리우스의 사람들이 불법으로 죽임을 당했는지 여부를 심리해야 한다고 말합니다.
de quo hoc primum quaero, venerit ea res in hoc iudicium necne.
이에 대해 저는 먼저 이 사실이 이 재판의 심리 대상에 포함되어 있는지 여부를 묻겠습니다.
si non venit, quid attinet aut nos dicere aut hos quaerere? si autem venit, quid attinuit te tam multis verbis a praetore postulare ut adderet in iudicium '
"inivria"
,' et, quia non impetrasses, tribunos pl. appellare et hic in iudicio queri praetoris iniquitatem, quod de iniuria non addidisset?
만약 포함되어 있지 않다면 우리가 말하는 것이나 이들이 심리하는 것이 무슨 소용이 있겠습니까? 그러나 만약 포함되어 있다면, 귀하는 왜 그토록 많은 말을 늘어놓으며 법무관에게 재판장에 '불법으로'라는 문구를 추가해 달라고 요구했으며, 승인받지 못하자 호민관들에게 항고하고 이 법정에서 법무관이 불법에 관한 사항을 추가하지 않았다는 불공정함을 불평했던 것입니까?
§39haec cum praetorem postulabas, cum tribunos appellabas, nempe ita dicebas, potestatem tibi fieri oportere ut, si posses, recuperatoribus persuaderes non esse iniuria M. Tullio damnum datum.
귀하가 법무관에게 이것들을 요구하고 호민관들에게 항고할 때, 귀하는 분명 이렇게 말했을 것입니다. 귀하가 할 수만 있다면 마르쿠스 툴리우스에게 가해진 손해가 불법적인 것이 아니었음을 회수재판관들에게 설득할 수 있는 기회가 귀하에게 주어져야 한다고 말입니다.
quod ergo ideo in iudicium addi voluisti, ut de eo tibi apud recuperatores dicere liceret, eo non addito nihilo minus tamen ita dicis, quasi id ipsum a quo depulsus es impetraris? at quibus verbis in decernendo Metellus usus est ceterique quos appellasti? nonne haec omnium fuit oratio, quod vi hominibus armatis coactisve familia fecisse diceretur, id tametsi nullo iure fieri potuerit, tamen se nihil addituros? et recte, recuperatores.
그렇다면 회수재판관들 앞에서 그에 관해 변론할 수 있도록 재판장에 추가되기를 원했던 바로 그 사항에 대하여, 그것이 추가되지 않았음에도 불구하고 마치 귀하가 거절당했던 바로 그것을 얻어내기라도 한 것처럼 여전히 그렇게 말하는 것입니까? 그렇다면 결정을 내릴 때 메텔루스와 귀하가 항고한 다른 이들은 어떤 말을 사용했습니까? 노예들이 무장하거나 소집된 자들의 폭력으로 그 일을 행했다고 하니, 비록 그것이 어떤 법으로도 행해질 수 없는 일이라 할지라도 자신들은 아무것도 추가하지 않겠다는 것이 그들 모두의 말이 아니었습니까? 그리고 그것이 옳습니다, 회수재판관 여러분.
§40nam cum perfugio nullo constituto tamen haec scelera servi audacissime faciant, domini impudentissime confiteantur, quid censetis fore, si praetor iudicet eius modi caedis fieri iure posse? an quicquam interest utrum magistratus peccato defensionem constituant an peccandi potestatem licentiamque permittant?
피난처가 전혀 마련되어 있지 않음에도 노예들이 이토록 대담하게 범죄를 저지르고 주인이 뻔뻔하게 자백하는데, 만약 법무관이 이와 같은 학살이 법대로 행해질 수 있다고 판결한다면 어떻게 될 것이라 생각하십니까? 정무관들이 죄에 대해 변론의 길을 마련해 주는 것과 죄를 지을 권한과 방종을 허락해 주는 것 사이에 도대체 무슨 차이가 있겠습니까?