§55.
5.
Καί τοι ἔνιοι νοσέοντες ἀλλάσσουσι, τὸ ξενοπρεπὲς καὶ τὸ ἄδηλον προκρίνοντες, ἄξιοι μὲν ἀμελίης, οὐ μέντοι γε κολάσιος·
그럼에도 어떤 환자들은 의사를 바꾸며, 기이한 일과 불확실한 것을 더 선호하는데, 그들은 무시당할 자격은 있을지언정 결코 처벌받을 일은 아니다.
διὸ τουτέοισιν ἀντιτάξῃ εἰκότως μεταβολῆς ἐπὶ σάλου πορευομένοισιν.
그러므로 동요 속에서 변화를 겪고 있는 그들에게 당신이 이치에 맞게 대처해야 한다.
Τίς γὰρ ὦ πρὸς Διὸς ἠδελφισμένος ἰητρὸς ἰητρεύειν πεισθείη ἀτεραμνίῃ;
제우스에 대고 묻건대, 동포애를 지닌 의사 중 누가 완고함에 설득되어 치료하려 하겠는가?
ὥστ’ ἐν ἀρχῇ ἀνακρίνοντα πᾶν πάθος μὴ οὐχ ὑποθέσθαι τινὰ ξυμφέροντα ἐς θεραπηΐην, ἀποθεραπεῦσαί τε τὸν νοσέοντα καὶ μὴ παριδεῖν.
그리하여 처음에 모든 병증을 자세히 조사할 때 치료에 유익한 무언가를 처방하지 않는 일이 없도록 하고, 환자를 끝까지 치료하며 방치하지 않도록 해야 한다.
§66.
6.
Τῆς δ’ ἐπικαρπίης, μὴ ἄνευ τῆς ἐπισκευαζούσης πρὸς μάθησιν ἐπιθυμίης.
보수에 관해서는, 배움으로 이끄는 열망을 동반하지 않아서는 안 된다.
Παρακελεύομαι δὲ μὴ λίην ἀπανθρωπίην εἰσάγειν, ἀλλ’ ἀποβλέπειν ἔς γε περιουσίην καὶ οὐσίην·
그리고 너무 무자비하게 굴지 말고, 환자의 부유함과 자산을 고려할 것을 권한다.
ὁτὲ δὲ προῖκα, ἀναφέρων μνήνην εὐχαριστίης προτέρην ἢ παρεοῦσαν εὐδοκίην.
때로는 무상으로 치료해 주며, 과거의 감사한 기억이나 현재의 좋은 평판을 떠올리라.
Ἢν δὲ καιρὸς εἴη χορηγίης ξένῳ τε ἐόντι καὶ ἀπορέοντι, μάλιστα ἐπαρκέειν τοῖσι τοιουτέοισιν·
만약 나그네이거나 가난한 자에게 원조를 베풀어야 할 기회라면, 이러한 사람들을 가장 적극적으로 도와주라.
ἢν γὰρ παρῇ φιλανθρωπίη, πάρεστι καὶ φιλοτεχνίη.
인류애가 있는 곳에는 기술에 대한 사랑도 있기 때문이다.
Ἔνιοι γὰρ νοσέοντες ᾐσθημένοι τὸ περὶ ἑωυτοὺς πάθος μὴ ἐὸν ἐν ἀσφαλείῃ, καὶ τῇ τοῦ ἰητροῦ ἐπιεικείῃ εὐδοκέοντες, μεταλλάσσονται ἐς ὑγιείην.
어떤 환자들은 자신들의 상태가 안전하지 않음을 인지하면서도, 의사의 친절함에 만족하여 건강을 회복하기도 하기 때문이다.
Εὖ δ’ ἔχει νοσεόντων μὲν ἐπιστατέειν, ἕνεκεν ὑγιείης· ὑγιαινόντων δὲ φροντίζειν, ἕνεκεν ἀνοσίης· φροντίζειν καὶ ὑγιαινόντων, ἕνεκεν εὐσχημοσύνης.
건강을 위해 환자를 돌보는 것은 좋은 일이며, 병에 걸리지 않기 위해 건강한 자를 돌보는 것과 품위를 위해 건강한 자를 돌보는 것 역시 좋은 일이다.
§77.
7.
Οἱ μὲν οὖν ἐόντες ἐν βυθῷ ἀτεχνίης τῶν προλελεγμένων οὐκ ἂν αἰσθάνοιντο.
한편, 기술 없음의 심연에 있는 자들은 앞서 말한 것들을 깨닫지 못할 것이다.
Καὶ γὰρ οὗτοι ἀνίητροι ἐόντες, ἐλέγχη, ἐκ ποδὸς ὑψεύμενοι, τύχης γε μὴν δεόμενοι, ὑπό τινων εὐπόρων καὶ ἀσθενῶν ἔνδοσιν ἀναλαμβανόντων ἑκάτερῃ ἐπιτυχίῃ εὐδοκιμέουσι, καὶ διαπιπτόντων ἐπὶ τὸ χεῖρον, καταχλιδεῦσι καταμεμεληκότες τὰ τῆς τέχνης ἀνυπεύθυνα·
이들은 의사가 아님에도, 지적을 받으면 즉시 거만하게 굴고, 그러면서도 오로지 행운만을 필요로 하며, 부유하고 허약한 이들이 그들을 받아들여 줌으로써 매번 거두는 성공을 통해 명성을 얻기 때문이다. 그리고 상태가 더 악화되어 실패할 때는, 책임이 따르지 않는 기술의 허점을 악용하여 방치한 채 사치를 부린다.
ἐφ’ οἷς ἂν ἰητρὸς ἀγαθὸς ἀκμάζοι ὁμότεχνος καλεόμενος·
이러한 상황에서 같은 기술을 가진 훌륭한 의사가 부름을 받아 활약하게 되는 것이다.
ὁ δὲ τὰς ἀκέσιας ἀναμαρτήτους ῥηϊδίως ἐπιτελέων οὐθὲν ἂν τουτέων παραβαίη, οὐ πάντη σπάνει τοῦ δύνασθαι·
하지만 오류 없는 치료를 수월하게 해내는 의사는 이 규칙들을 결코 어기지 않을 것이니, 능력이 전적으로 부족한 것이 아니기 때문이다.
οὐ γὰρ ἄπιστός ἐστιν ὡς ἐν ἀδικίῃ.
그는 부정을 저지른 것처럼 신뢰를 잃지 않기 때문이다.
Πρὸς γὰρ θεραπηΐην οὐ γίνονται, σκοπέοντες διάθεσιν φθινώδεα, φυλασσόμενοι ἑτέρων ἰητρῶν ἐπεισαγωγὴν, ἐνόντες ἐν μισοπονηρίῃ βοηθήσιος.
그들은 소모성 병태를 관찰하면서도 다른 의사가 초빙되는 것을 경계하고, 원조를 싫어하는 마음을 품고 있기에 치료에 나서지 않는다.
Οἵ τε νοσέοντες ἀνιέμενοι νήχονται ἐπὶ ἑκατέρῃ μοχθηρίῃ μὴ ἐγκεχειρικότες ἑωυτοὺς ἕως τέλους τῇ ἐν τῇ τέχνῃ πλείονι θεραπηΐῃ·
버려진 환자들은 의술의 더 나은 치료에 끝까지 자신을 맡기지 못해 두 가지 악덕 사이에서 표류하게 된다.
ἄνεσις γάρ νούσου τινὸς κάμνοντι παρέχει μεγάλην ἀλεωρήν·
질병의 완화는 환자에게 큰 위안을 주기 때문이다.
διὸ δεόμενοι τὴν ὑγιεινὴν διάθεσιν, οὐκ ἐθέλουσι τὴν αὐτὴν χρῆσιν αἰεὶ προσδέχεσθαι, μὴ νοέοντες ἰητροῦ ποικιλίην.
그리하여 그들은 건강한 상태를 요구하면서도, 의사의 다양한 대처를 이해하지 못해 늘 같은 조치만을 받아들이려 하지는 않는다.
Πολυτελεῖς γὰρ ἀπορέουσιν ἐόντες, κακοτροπίῃ προσκυρεῦντες καὶ ἀχαριστέοντες ξυντυχεῖν, δυνατοὶ ἐόντες εὐπορέειν, διαντλίζονται περὶ μισθαρίων, ἀτρεκέως ἐθέλοντες ὑγιέες εἶναι εἵνεκεν ἐργασίης τόκων ἢ γεωργίης, ἀφροντιστέοντες μὴ ὑπὲρ αὐτέων λαμβάνειν.
그들은 부유하면서도 지출을 아까워하고, 나쁜 버릇에 빠져 마주치는 이들에게 감사할 줄 모르며, 넉넉할 수 있는 능력이 있으면서도 보수를 두고 쩨쩨하게 굴고, 이자 사업이나 농업을 위해 확실히 건강해지기를 바라면서도 자신들의 생명을 위해 조치를 받는 일에는 무관심하기 때문이다.
§88.
8.
Περὶ σημασίης τοιαύτης ἅλις ἔστω·
이러한 표지에 대해서는 이것으로 충분하다.
ἄνεσις γὰρ καὶ ἐπίτασις νοσέοντος ἐπινέμησιν ἰητρικὴν κέχρηνται.
환자의 완화와 악화는 의술적 배분을 필요로 하기 때문이다.
Οὐκ ἄσχημον δὲ, οὐδ’ ἤν τις ἰητρὸς στενοχωρέων τῷ παρεόντι ἐπί τινι νοσέοντι καὶ ἐπισκοτεόμενος τῇ ἀπειρίῃ κελεύῃ καὶ ἑτέρους εἰσάγειν εἵνεκα τοῦ ἐκ κοινολογίης ἱστορῆσαι τὰ περὶ τὸν νοσέοντα, καὶ συνεργοὺς γενέσθαι ἐς εὐπορίην βοηθήσιος.
어떤 의사가 눈앞의 환자로 인해 곤경에 처하고 미숙함으로 앞길이 캄캄할 때, 공동 논의를 통해 환자의 상태를 규명하고 치료 방도를 찾는 조력자가 되도록 다른 의사들을 불러들이라 권하는 것은 불명예스러운 일이 아니다.
Ἐν γὰρ κακοπαθείης παρεδρίῃ, ἐπιτείνοντος τοῦ πάθεος, δι’ ἀπορίην τὰ πλεῖστα ἐκκλίνουσι τῷ παρεόντι·
고통이 지속되고 병이 악화되는 가운데 방책이 없어 대부분은 눈앞의 상황에서 도망치기 때문이다.
θαῤῥητέον οὖν ἐν καιρῷ τοιουτέῳ·
그러므로 이러한 때에 용기를 가져야 한다.
οὐδέποτε γὰρ ἐγὼ τὸ τοιοῦτο ὁριεῦμαι, ὅτι ἡ τέχνη κέκριται περὶ τουτέου.
나는 결코 의술이 이와 같은 일로 평가받는다고 규정하지 않기 때문이다.
Μηδέποτε φιλονεικέειν προσκυρέοντας ἀλλήλοισι καὶ κατασιλλαίνειν·
서로 마주칠 때 결코 다투거나 비방해서는 안 된다.
ὃ γὰρ ἂν μεθ’ ὅρκου ἐρέω, οὐδέποτε ἰητροῦ λογισμὸς φθονήσειεν ἂν ἑτέρῳ, ἀκιδνὸς γὰρ ἂν φανείη·
내가 맹세코 말하건대, 의사의 이성은 결코 동료를 시기하지 않을 것이니, 시기한다면 그 이성이 보잘것없어 보일 것이기 때문이다.
ἀλλὰ μᾶλλόν οἱ ἀγχιστεύοντες ἀγοραίης ἐργασίης πρήσσουσι ταῦτα εὐμαρέως.
오히려 시장통 같은 장사에 얽매인 자들이나 이러한 짓을 쉽게 저지른다.
Καίτοι γε οὐδὲ ψευδέως κατανενόηται·
그러나 다음 사실도 틀림없이 인식되어 있다.
πάσῃ γὰρ εὐπορίῃ ἀπορίη ἔνεστι.
모든 해결책 속에는 곤경이 깃들어 있다는 점이다.