§737ὡς δʼ ἐπὶ νίκῃ λαμπροτάτῃ καὶ παραλόγως τισὶ δοκούσῃ γενέσθαι (οὐ γὰρ εἰκὸς ἐνόμιζον ὀλιγωτέρους πολὺ πλειόνων ἐν ἀλλοτρίᾳ γῇ παρὰ τοσόνδε κρατῆσαι, καὶ μάλιστα φάλαγγος Μακεδόνων, εὖ γεγυμνασμένης καὶ εὐανδρούσης τότε μάλιστα, καὶ δόξαν ἄμαχόν τε καὶ φοβερὰν ἐχούσης), οἱ μὲν Ἀντιόχου φίλοι τὴν προπέτειαν αὐτοῦ τῆς ἐς Ῥωμαίους διαφορᾶς καὶ τὴν ἐξ ἀρχῆς ἀπειρίαν τε καὶ ἀβουλίαν ἐπεμέμφοντο, Χερρόνησόν τε καὶ Λυσιμάχειαν αὐτοῖς ὅπλοις καὶ τοσῇδε παρασκευῇ μεθέντος ἐκ χειρῶν πρὶν καὶ ἐς πεῖραν ἐλθεῖν τοῖς πολεμίοις, καὶ τὴν τοῦ Ἑλλησπόντου φυλακὴν ἐκλιπόντος, Ῥωμαίων οὐκ ἂν εὐμαρῶς ἐλπισάντων βιάσασθαι τὴν διάβασιν.
이와 같이 극히 눈부시고 일부 사람들에게는 뜻밖의 일로 여겨진 승리가 일어난 뒤에 (그토록 적은 수의 무리가 타국의 땅에서 그처럼 많은 수의 적을 상대로, 그것도 당시 특히 잘 훈련되어 병력이 풍부하고 무적이며 두려운 명성을 떨치던 마케도니아 팔랑크스를 상대로 이토록 압도적으로 승리하리라고는 생각하기 어려웠기 때문이다), 안티오코스의 벗들은 로마인들에 대한 그의 무모한 대립과 당초의 경험 부족 및 무모함을 비난했다. 즉, 그가 헬레소네소스와 리시마키아를 그토록 거대한 무장과 대비를 갖추고도 적들과 싸워보기도 전에 손에서 놓아버렸고, 헬레스폰토스의 수비를 포기함으로써 로마인들로서는 건너오기를 쉽게 기대할 수 없었을 터인 해협을 내준 일을 비난했다.
κατεμέμφοντο δʼ αὐτοῦ καὶ τὴν τελευταίαν ἀφροσύνην, ἀχρεῖον ἐν στενῷ τὸ κράτιστον τοῦ στρατοῦ πεποιηκότος, καὶ τὴν ἐλπίδα θεμένου ἐν πλήθει συγκλύδων ἀνδρῶν ἀρτιπολέμων μᾶλλον ἢ ἐν ἀνδράσι διὰ μελέτην καὶ χρόνον ἐργάταις τε οὖσι πολέμου καὶ ἐκ τοσῶνδε πολέμων τὸ φρόνημα ἐς εὐτολμίαν καὶ θάρσος ηὐξημένοις.
또한 그들은 그의 마지막 어리석음 역시 비난하였으니, 군대의 정예를 좁은 곳에 밀어 넣어 무용지물로 만들었으며, 훈련과 세월을 통해 전쟁의 숙련자가 되고 수많은 전쟁을 거치며 투지를 용기와 확신으로 높인 사내들이 아니라, 이제 막 전쟁을 시작한 오합지졸들의 다수에 희망을 걸었기 때문이다.
τοιαῦτα μὲν ἦν τὰ περὶ Ἀντιόχου λογοποιούμενα, Ῥωμαίοις δʼ ἐπῇρτο τὰ φρονήματα, καὶ οὐδὲν ἔτι σφίσιν ἡγοῦντο εἶναι δυσεργὲς ὑπό τε ἀρετῆς καὶ θεῶν ἐπικουρίας·
안티오코스에 대해서는 이러한 소문이 돌았으나, 로마인들의 기세는 크게 고양되어, 자신들의 무용과 신들의 도움에 힘입어 이제 자신들에게 어려운 일은 아무것도 없다고 생각했다.
καὶ γὰρ δὴ καὶ ἐς δόξαν εὐτυχίας ἔφερεν ὅτι οὕτω γε ὀλίγοι τε πολλῶν καὶ ἐξ ἐφόδου καὶ ἐν πρώτῃ μάχῃ καὶ ἐν ἀλλοτρίᾳ γῇ τοσῶνδε ἐθνῶν καὶ παρασκευῆς βασιλικῆς, καὶ μισθοφόρων ἀρετῆς, καὶ δόξης Μακεδόνων, καὶ βασιλέως αὐτοῦ μεγίστην τε ἀρχὴν κεκτημένου καὶ ἐπίκλησιν μεγάλου, κεκρατηκότες ἦσαν ἡμέρᾳ μιᾷ.
과연 그들이 이토록 적은 수로 수많은 적들을 상대로, 그것도 첫 돌격에서, 첫 전투에서, 타국의 땅에서 이토록 많은 민족들, 왕의 군비, 용병들의 용맹, 마케도니아인의 명성, 그리고 스스로 가장 거대한 제국을 차지하고 '대왕'이라 불리던 왕 자신을 상대로 단 하루 만에 승리를 거두었다는 사실은 그들의 행운에 대한 명성을 드높이기에 충분했다.
πολύ τε σφίσιν ἦν τὸ ἔπος ἐν τοῖς λόγοις,
ἦν βασιλεὺς Ἀντίοχος ὁ μέγας. §738τοιάδε μὲν δὴ καὶ Ῥωμαῖοι περὶ σφῶν ἐμεγαλαύχουν·
그리하여 그들의 담론 속에는 다음과 같은 구절이 빈번하게 오르내렸다. “안티오코스 대왕은 한때 왕이었다.” 로마인들 역시 자신들에 대해 이와 같이 으스대었다.
ὁ δὲ ὕπατος, ἐπεὶ αὐτῷ ῥαΐσας ὁ ἀδελφὸς Πόπλιος ἦλθεν ἀπὸ τὴς Ἐλαίας, ἐχρημάτιζε τοῖς Ἀντιόχου πρέσβεσιν.
한편 집정관은 형 푸블리우스가 병에서 회복하여 엘라이아로부터 돌아오자, 안티오코스의 사절들과 회담을 가졌다.
οἱ μὲν δὴ μαθεῖν ἠξίουν ὅ τι ποιῶν ὁ βασιλεὺς Ἀντίοχος ἔσται Ῥωμαίοις φίλος·
사절들은 안티오코스 왕이 어떻게 해야 로마인들의 벗이 될 수 있을지 알고자 청했다.
ὁ δὲ Πόπλιος αὐτοῖς ὧδε ἀπεκρίνατο·
이에 푸블리우스는 그들에게 다음과 같이 대답했다.
αἴτιος μὲν αὑτῷ διὰ πλεονεξίαν Ἀντίοχος καὶ τῶν νῦν καὶ τῶν πρότερον γεγονότων, ὃς ἀρχὴν μεγίστην ἔχων τε, καὶ Ῥωμαίων αὐτὸν ἐώντων ἔχειν, Πτολεμαίου συγγενοῦς ἰδίου καὶ Ῥωμαίοις φίλου Συρίαν τὴν κοίλην ἀφείλετο, καὶ ἐς τὴν Εὐρώπην οὐδὲν αὐτῷ προσήκουσαν ἐμβαλὼν Θρᾴκην κατεστρέφετο καὶ Χερρόνησον ὠχύρου καὶ Λυσιμάχειαν ἤγειρεν, ἔς τε τὴν Ἑλλάδα διελθὼν ἐδουλοῦτο τοὺς Ἕλληνας ὑπὸ Ῥωμαίων ἄρτι αὐτονόμους ἀφειμένους, μέχρι περὶ Θερμοπύλας ἡττήθη μάχῃ.
“안티오코스는 자신의 탐욕으로 인해 현재와 과거에 일어난 모든 일들의 원인을 스스로 초래했다. 그는 가장 거대한 제국을 거느리고 있었고 로마인들도 그가 그것을 보유하도록 내버려 두었음에도 불구하고, 자신의 친족이자 로마인들의 벗이었던 프톨레마이오스로부터 코일레 시리아를 빼앗았고, 자신에게 아무런 상관도 없는 유럽으로 침입하여 트라키아를 정복하고 헬레소네소스를 요새화하고 리시마키아를 재건했으며, 그리스로 건너가 로마인들에 의해 방금 자유를 얻은 그리스인들을 노예화하려 했다. 테르모필레 부근의 전투에서 패배하기 전까지는 말이다.
καὶ φυγὼν οὐδʼ ὣς ἔληξε τῆς πλεονεξίας, ἀλλὰ κἀν τῇ θαλάττῃ πολλάκις ἐλαττωθεὶς σπονδῶν μέν, ἄρτι τὸν Ἑλλήσποντον ἡμῶν πεπερακότων, ἐδεήθη, διὰ δὲ ὑπεροψίαν τὰ προτεινόμενα ὑπερεῖδε, καὶ στράτευμα αὖθις πολὺ καὶ παρασκευὴν ἄπειρον ἐφʼ ἡμᾶς συναγαγὼν ἐπολέμει, βιαζόμενος ἐς πεῖραν ἐλθεῖν τοῖς ἀμείνοσι, μέχρι συνηνέχθη μεγάλῳ κακῷ.
그리고 도망친 후에도 결코 그 탐욕을 그치지 않고, 바다에서도 번번이 패하고도 우리가 방금 헬레스폰토스를 건넜을 때 조약을 청했으나, 오만함으로 인해 제시된 조건들을 가벼이 여겼고, 다시 수많은 군대와 무수한 군비를 우리를 향해 모아 전쟁을 일으켜 더 뛰어난 자들과 힘겨루기를 강행하다가 결국 거대한 재앙을 맞이하기에 이르렀다.
ἡμᾶς δὲ εἰκὸς μὲν ἦν αὐτῷ μείζονα τὴν ζημίαν ἐπιθεῖναι, βιασαμένῳ πολλάκις Ῥωμαίοις ἐς χεῖρας ἐλθεῖν· ἀλλʼ οὐχ ὑβρίζομεν ταῖς εὐπραξίαις, οὐδʼ ἐπιβαροῦμεν τοῖς ἑτέρων ἀτυχήμασιν.
로마인들과 여러 차례 백병전을 벌이도록 강요한 그에게 우리가 더 무거운 벌을 내리는 것이 마땅했겠으나, 우리는 성공에 우쭐대지 않으며 다른 이들의 불행에 과한 짐을 지우지 않는다.
δίδομεν δὲ ὅσα καὶ πρότερον αὐτῷ προὐτείνομεν, μικρὰ ἄττα προσθέντες, ὅσα καὶ ἡμῖν ἔσται χρήσιμα καὶ αὐτῷ λυσιτελῆ πρὸς τὸ μέλλον ἐς ἀσφάλειαν, ἀπέχεσθαι μὲν αὐτὸν τῆς Εὐρώπης ὅλης καὶ Ἀσίας τῶν ἐπὶ τάδε τοῦ Ταύρου (καὶ τούτοις ὅροι τεθήσονται), παραδοῦναι δʼ ἐλέφαντας ὅσους ἔχει καὶ ναῦς ὅσας ἂν ἐπιτάξωμεν, ἔς τε λοιπὸν ἐλέφαντας μὲν οὐκ ἔχειν, ναῦς δὲ ὅσας ἂν ὁρίσωμεν, δοῦναι δὲ καὶ εἴκοσιν ὅμηρα, ἃ ἂν ὁ στρατηγὸς ἐπιγράψῃ, καὶ χρήματα ἐς τὴν τοῦδε τοῦ πολέμου δαπάνην, διʼ αὐτὸν γενομένου, τάλαντα Εὐβοϊκὰ αὐτίκα μὲν ἤδη πεντακόσια, καὶ ὅταν τάσδε τὰς σπονδὰς ἡ σύγκλητος ἐπιψηφίσῃ, δισχίλια καὶ πεντακόσια, δώδεκα δʼ ἔτεσιν ἄλλοις ἕτερα μύρια καὶ δισχίλια, τὸ μέρος ἑκάστου ἔτους ἀναφέροντα ἐς Ῥώμην· ἀποδοῦναι δʼ ἡμῖν αἰχμάλωτα καὶ αὐτόμολα πάντα, καὶ Εὐμένει ὅσα λοιπὰ τῆς πρὸς Ἄτταλον τὸν Εὐμένους πατέρα συνθήκης ἔχει.
따라서 우리는 이전에도 그에게 제시했던 조건들을 그대로 주되, 우리에게도 유익하고 그의 미래 안전을 위해서도 도움이 될 만한 몇 가지 작은 조건들을 덧붙인다. 즉 그가 유럽 전체와 타우루스산맥 이쪽 편의 아시아에서 물러날 것(이에 대해서는 경계가 정해질 것이다), 그리고 보유한 코끼리 전부와 우리가 명령할 만큼의 전함들을 인도할 것과 향후 코끼리를 보유하지 않고 전함 역시 우리가 정하는 수만큼만 보유할 것, 또한 사령관이 지정할 이십 명의 인질을 바칠 것, 그리고 그로 인해 유발된 이 전쟁의 비용으로 에우보이아 규격의 탈란톤으로 당장 오백 탈란톤을 지급하고 원로원이 이 조약을 의결할 때 이천오백 탈란톤을, 그리고 향후 십이 년 동안 매년 정해진 몫을 로마로 보내는 방식으로 일만 이천 탈란톤을 지불할 것, 우리에게 모든 포로와 탈주병을 송환하고 에우메네스에게는 그의 아버지 아탈로스와의 협정 중 남아있는 모든 의무를 이행할 것이다.
ταῦτα Ἀντιόχῳ πράττοντι ἀδόλως δίδομεν εἰρήνην τε καὶ φιλίαν, ὅταν ἡ σύγκλητος ἐπιψηφίσῃ.
안티오코스가 이를 기만 없이 이행한다면, 원로원이 의결한 후에 우리는 평화와 우호를 베풀 것이다.”