§9.8.1δοκεῖ δέ μοι δικαίως ἄν τις ἐπισημήνασθαι κατὰ τοῦτον τὸν καιρὸν τάς τε Καρχηδονίων καὶ Ῥωμαίων ἀρετὰς καὶ φιλοτιμίας ἐν τῷ πολεμεῖν.
그리고 나는 이 시기 카르타고인들과 로마인들의 전쟁에 있어서의 탁월함과 경쟁심을 누구라도 정당하게 지적할 수 있으리라고 생각한다.
§9.8.2καθάπερ γὰρ Ἐπαμινώνδαν τὸν Θηβαῖον θαυμάζουσι πάντες, διότι παραγενόμενος εἰς Τεγέαν μετὰ τῶν συμμάχων καὶ θεωρήσας τοὺς Λακεδαιμονίους αὐτούς τε πανδημεὶ παραγεγονότας εἰς Μαντίνειαν καὶ τοὺς συμμάχους εἰς ταύτην ἡθροικότας τὴν πόλιν, ὡς παραταξομένους τοῖς Θηβαίοις,
마치 모든 이가 테베인 에파메이논다스를 찬탄하는 것과 같다.
§9.8.3δειπνοποιήσασθαι τοῖς αὑτοῦ καθʼ ὥραν παραγγείλας ἐξῆγε τὴν δύναμιν ἄρτι τῆς νυκτὸς ἐπιγινομένης, ὡς τῆς παρατάξεως χάριν σπεύδων εὐκαίρους τινὰς προκαταλαβέσθαι τόπους,
왜냐하면 그는 동맹군과 함께 테게아에 도착하여, 라케다이몬인들 자신이 전군을 이끌고 만티네아에 도착해 있고 동맹군도 테베인들과 대치하기 위해 이 도시에 집결해 있는 것을 보고, 부하들에게 제때 저녁 식사를 하도록 명령한 뒤, 이제 막 밤이 시작되려 할 때 군대를 이끌고 나섰는데, 이는 회전을 위해 유리한 지점들을 미리 선점하고자 서두르는 것처럼 가장한 행동이었다.
§9.8.4τοιαύτην δὲ τοῖς πολλοῖς δόξαν ἐνεργασάμενος προῆγε, ποιούμενος τὴν πορείαν ἐπʼ αὐτὴν τὴν Λακεδαίμονα,
그리고 많은 이들에게 그러한 인상을 심어준 뒤, 라케다이몬 자체를 향해 행군하며 전진했다.
§9.8.5προσμίξας δὲ περὶ τρίτην ὥραν τῇ πόλει παραδόξως καὶ καταλαβὼν τὴν Σπάρτην ἔρημον τῶν βοηθησόντων, μέχρι μὲν ἀγορᾶς ἐβιάσατο καὶ κατέσχε τῆς πόλεως τοὺς ἐπὶ τὸν ποταμὸν ἐστραμμένους τόπους.
그는 대략 제3시에 불시에 그 도시에 접근하여 스파르타에 구원하러 올 수 있는 병력이 없어 텅 비어 있는 것을 발견하고, 광장까지 힘으로 밀어붙여 강의 방향으로 마주한 도시의 구역들을 점령했다.
§9.8.6γενομένης δὲ περιπετείας, καί τινος αὐτομόλου τὴν νύκτα διαπεσόντος εἰς τὴν Μαντίνειαν καὶ διασαφήσαντος Ἀγησιλάῳ τῷ βασιλεῖ τὸ συμβαῖνον, καὶ τῶν βοηθούντων παραγενομένων εἰς τὸν τῆς καταλήψεως καιρόν,
그러나 사태의 급변이 일어나, 한 탈영병이 밤 사이에 만티네아로 빠져나가 아게실라오스 왕에게 일어난 일을 알렸고, 구원병들이 마침 점령당하려던 순간에 도착했기 때문에, 그는 이 희망을 좌절당했다.
§9.8.7ταύτης μὲν τῆς ἐλπίδος ἀπεσφάλη, μετὰ δὲ ταῦτα περὶ τὸν Εὐρώταν ἀριστοποιησάμενος καὶ προσαναλαβὼν τὴν δύναμιν ἐκ τῆς κακοπαθείας, ὥρμα πάλιν ἐξ ὑποστροφῆς τὴν αὐτὴν ὁδόν,
하지만 그 후 에우로타스강 근처에서 점심 식사를 하게 하고 군대를 피로로부터 회복시킨 뒤, 다시 발길을 돌려 왔던 길을 따라 급히 되돌아갔다.
§9.8.8συλλογιζόμενος ὅτι συμβήσεται τῶν Λακεδαιμονίων καὶ τῶν συμμάχων παραβεβοηθηκότων εἰς τὴν Σπάρτην ἔρημον πάλιν καταλείπεσθαι τὴν Μαντίνειαν·
그는 라케다이몬인들과 동맹군이 스파르타를 구원하러 서둘러 가버린 결과 만티네아가 다시 텅 비게 될 것이라 계산했던 것이다.
ὃ καὶ συνέβη γενέσθαι.
그리고 참으로 그러한 일이 일어났다.
§9.8.9διὸ παρακαλέσας τοὺς Θηβαίους καὶ χρησάμενος ἐνεργῷ τῇ νυκτοπορείᾳ παρῆν καὶ προσέμισγε τῇ Μαντινείᾳ περὶ μέσον ἡμέρας, ἐρήμῳ τελέως ὑπαρχούσῃ τῶν βοηθησόντων.
그리하여 그는 테베인들을 독려하고 정력적인 야간 행군을 감행하여, 구원병이 완전히 결여되어 있던 만티네아에 한낮 무렵 도착하여 접근했다.
§9.8.10οἱ δʼ Ἀθηναῖοι κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον σπουδάζοντες μετασχεῖν τοῦ πρὸς τοὺς Θηβαίους ἀγῶνος τοῖς Λακεδαιμονίοις κατὰ τὴν συμμαχίαν παρῆσαν.
한편 아테네인들은 이 시기에 테베인들과의 싸움에 동참하고자 서두르고 있었기에 동맹에 따라 라케다이몬인들을 돕기 위해 그곳에 도착해 있었다.
§9.8.11ἤδη δὲ τῆς Θηβαίων πρωτοπορείας συναπτούσης πρὸς τὸ τοῦ Ποσειδῶνος ἱερόν, ὃ κεῖται πρὸ τῆς πόλεως ἐν ἑπτὰ σταδίοις, ὥσπερ ἐπίτηδες συνεκύρησεν ἅμα καὶ τοὺς Ἀθηναίους ἐπιφαίνεσθαι κατὰ τὸν τῆς Μαντινείας ὑπερκείμενον λόφον·
이미 테베군의 선발대가 도성 앞 7스타디온 거리에 있는 포세이돈 신전에 다다랐을 때, 마치 약속이나 한 듯이 동시에 아테네인들도 만티네아 위에 솟은 언덕을 따라 모습을 나타내는 일이 일어났다.
§9.8.12εἰς οὓς ἐμβλέψαντες οἱ καταλελειμμένοι τῶν Μαντινέων μόλις ἐθάρρησαν ἐπιβῆναι τοῦ τείχους καὶ κωλῦσαι τὴν τῶν Θηβαίων ἔφοδον.
남아 있던 만티네아인들은 그들을 쳐다보고서야 겨우 용기를 내어 성벽에 올라 테베군의 습격을 막아냈다.
§9.8.13διόπερ εἰκότως οἱ συγγραφεῖς ἐπιμέμφονται τοῖς προειρημένοις ἔργοις, φάσκοντες τῷ μὲν ἡγεμόνι πεπρᾶχθαι πᾶν ὅσον ἀγαθῷ στρατηγῷ, καὶ τῶν μὲν ὑπεναντίων κρείττω, τῆς δὲ τύχης ἥττω γεγονέναι τὸν Ἐπαμινώνδαν.
그렇기에 역사가들이 앞서 언급한 사건들에 관해 당연하게도 아쉬움을 토로하며, 지도자로서 에파메이논다스는 훌륭한 장군이 해야 할 일을 모두 행했고, 적들에게는 이겼으나 운명에는 패했다고 말하는 것도 당연하다.