§35.4.1ὅσῳ δὲ φιλοτιμότερον ἡ σύγκλητος διέκειτο πρὸς τὸν πόλεμον, τοσούτῳ σφίσι τὰ πράγματʼ ἀπέβαινε παραδοξότερα. §35.4.2τοῦ μὲν γὰρ Κοΐντου τοῦ τὸν πρότερον ἐνιαυτὸν στρατηγήσαντος ἐν Ἰβηρίᾳ καὶ τῶν μετʼ αὐτοῦ στρατευσαμένων ἠγγελκότων εἰς τὴν Ῥώμην τήν τε συνέχειαν τῶν ἐκ παρατάξεως κινδύνων καὶ τὸ πλῆθος τῶν ἀπολωλότων καὶ τὴν ἀνδρείαν τῶν Κελτιβήρων, §35.4.3τοῦ δὲ Μαρκέλλου προφανῶς ἀποδειλιῶντος τὸν πόλεμον, ἐνέπεσέ τις πτοία τοῖς νέοις παράλογος, οἵαν οὐκ ἔφασαν οἱ πρεσβῦται γεγενημένην πρότερον. §35.4.4εἰς γὰρ τοῦτο προύβη τὰ τῆς ἀποδειλιάσεως ὥστε μήτε χιλιάρχους προπορεύεσθαι πρὸς τὴν ἀρχὴν τοὺς ἱκανούς, ἀλλʼ ἐλλείπειν τὰς χώρας, τὸ πρότερον εἰθισμένων πολλαπλασιόνων προπορεύεσθαι τῶν καθηκόντων,
원로원이 전쟁에 대해 더 열성적일수록, 그들에게 사태는 더욱 예상과 다르게 흘러갔다. 전년에 이베리아에서 장군을 지낸 퀸투스와 그와 함께 종군했던 자들이 회전에서의 끊임없는 위험과 전사자의 수, 그리고 켈티베리아인들의 용맹함을 로마에 보고했고, 마르켈루스가 분명히 전쟁을 두려워하고 있었기에, 젊은이들 사이에 연장자들이 전에는 일어난 적이 없다고 말할 정도의 터무니없는 동요가 일어났기 때문이다. 실로 이러한 겁에 질린 태도는 다음 단계에까지 이르렀다.
§35.4.5μήτε τοὺς εἰσφερομένους ὑπὸ τῶν ὑπάτων πρεσβευτὰς ὑπακούειν, οὓς ἔδει πορεύεσθαι μετὰ τοῦ στρατηγοῦ, §35.4.6τὸ δὲ μέγιστον, τοὺς νέους διακλίνειν τὰς καταγραφὰς καὶ τοιαύτας πορίζεσθαι προφάσεις ἃς λέγειν μὲν αἰσχρὸν ἦν, ἐξετάζειν δʼ ἀπρεπές, ἐπιτέμνειν δʼ ἀδύνατον. §35.4.7τέλος δὲ καὶ τῆς συγκλήτου καὶ τῶν ἀρχόντων ἐν ἀμηχανίαις ὄντων τί τὸ πέρας ἔσται τῆς τῶν νέων ἀναισχυντίας — τούτῳ γὰρ ἠναγκάζοντο χρῆσθαι τῷ ῥήματι διὰ τὰ συμβαίνοντα — Πόπλιος Κορνήλιος [Ἀφρικανός], §35.4.8νέος μὲν ὤν, δοκῶν δὲ σύμβουλος γεγονέναι τοῦ πολέμου, τὴν ἐπὶ καλοκἀγαθίᾳ καὶ σωφροσύνῃ δόξαν ὁμολογουμένην πεποιημένος, §35.4.9τῆς δʼ ἐπʼ ἀνδρείᾳ φήμης προσδεόμενος, θεωρῶν τὴν σύγκλητον ἀπορουμένην, ἀναστὰς εἶπεν εἴτε χιλίαρχον εἴτε πρεσβευτὴν πέμπειν αὐτὸν εἰς τὴν Ἰβηρίαν μετὰ τῶν ὑπάτων ἐξεῖναι· πρὸς ἀμφότερα γὰρ ἑτοίμως ἔχειν. §35.4.10καίτοι γʼ ἔφη κατʼ ἰδίαν μὲν αὑτῷ τὴν εἰς Μακεδονίαν ἔξοδον ἅμα μὲν ἀσφαλεστέραν ἅμα δʼ οἰκειοτέραν §35.4.11εἶναι· συνέβαινε γὰρ τότε τοὺς Μακεδόνας ἐπʼ ὀνόματος καλεῖν τὸν Σκιπίωνα διαλύσοντα τὰς ἐν αὐτοῖς στάσεις· §35.4.12ἀλλὰ τοὺς τῆς πατρίδος καιροὺς ἔφη κατεπείγειν μᾶλλον καὶ καλεῖν εἰς τὴν Ἰβηρίαν τοὺς ἀληθινῶς φιλοδοξοῦντας. §35.4.13πᾶσιν δὲ παραδόξου φανείσης τῆς ἐπαγγελίας καὶ διὰ τὴν ἡλικίαν καὶ διὰ τὴν ἄλλην εὐλάβειαν, παραυτίκα μὲν εὐθέως συνέβη μεγάλην ἀποδοχὴν γενέσθαι τοῦ Σκιπίωνος, ἔτι δὲ μᾶλλον ταῖς ἑξῆς ἡμέραις· §35.4.14οἱ γὰρ πρότερον ἀποδειλιῶντες, ἐκτρεπόμενοι τὸν ἐκ παραθέσεως ἔλεγχον, οἱ μὲν πρεσβεύσειν ἐθελοντὴν ἐπηγγέλλοντο τοῖς στρατηγοῖς, οἱ δὲ πρὸς τὰς στρατιωτικὰς καταγραφὰς προσεπορεύοντο κατὰ συστρέμματα καὶ συνηθείας. —
즉, 적임인 군사천인대장들이 그 직무로 나아가려 하지 않고 자리를 비워두었으며 (전에는 필요한 수의 몇 배나 되는 이들이 나아가는 것이 관례였음에도 불구하고), 집정관들에 의해 천거된 사절들 또한 응하지 않았으니, 이들은 장군과 함께 가야만 했던 이들이었다. 가장 중대한 문제는 젊은이들이 징집을 기피하며, 말하기에는 부끄럽고, 조사하기에는 보기 흉하며, 반박하기에는 불가능한 그러한 핑계들을 만들어 냈다는 점이다. 마침내 원로원도 정무관들도 젊은이들의 몰염치함――벌어지는 사태 때문에 그들은 이 단어를 사용할 수밖에 없었다――의 끝이 어디일지 몰라 쩔쩔매고 있을 때, 푸블리우스 코르넬리우스 [아프리카누스]가, 젊은 나이였으나 이 전쟁의 권유자로 여겨졌고, 고결함과 절제에 있어 다툼 없는 명성을 쌓았으며, 용맹함에 대한 명성을 더 필요로 하던 중, 원로원이 곤경에 처한 것을 보고 일어나, 군사천인대장으로서든 사절로서든 자신을 집정관들과 함께 이베리아로 파견하는 것이 허용된다고 말했으니, 두 역할 모두에 대해 준비가 되어 있기 때문이었다. 그리고 개인적으로는 마케도니아로 가는 것이 자신에게 더 안전하면서도 더 어울리는 일이라고 그는 말했다. 마침 그때 마케도니아인들이 자신들 내부의 분쟁을 해결해 달라며 스키피오를 지명하여 부르고 있었기 때문이다. 그러나 조국의 위기 상황이 더 시급하며, 진정으로 명예를 갈망하는 자들을 이베리아로 부르고 있다고 그는 말했다. 그의 젊은 나이와 다른 이들의 조심성 때문에 그 제안은 모두에게 뜻밖의 일로 여겨졌으나, 즉시 스키피오에 대한 큰 찬사가 일어났고, 다음 날들에는 더욱 그러했다. 전에는 겁을 내던 자들이 비교 대상이 되어 비난받는 일을 피하려고, 어떤 이들은 장군들에게 사절로서 자원하여 종군하겠다고 제안했고, 다른 이들은 무리를 짓고 친한 이들끼리 모여 군대 징집을 향해 나아갔기 때문이다.