§3.81.1ἐμφρόνως ἐλογίζετο ταῦτα καὶ πραγματικῶς·
한니발은 이러한 것들을 현명하고도 실제적으로 계산했다.
οὐ γὰρ εἰκὸς ἄλλως εἰπεῖν, ὡς εἴ τις οἴεται κυριώτερόν τι μέρος εἶναι στρατηγίας τοῦ γνῶναι τὴν προαίρεσιν καὶ φύσιν τοῦ τῶν ἐναντίων ἡγεμόνος, ἀγνοεῖ καὶ τετύφωται.
왜냐하면 장군직의 수행에 있어서 적장의 의도와 본성을 파악하는 것보다 더 결정적인 부분이 있다고 생각하는 자가 있다면, 그는 무지하고 오만한 자라고 말할 수밖에 없기 때문이다.
§3.81.2καθάπερ γὰρ ἐπὶ τῶν κατʼ ἄνδρα καὶ ζυγὸν ἀγωνισμάτων δεῖ τὸν μέλλοντα νικᾶν συνθεωρεῖν πῶς δυνατὸν ἐφικέσθαι τοῦ σκοποῦ καὶ τί γυμνὸν ἢ ποῖον ἔξοπλον μέρος φαίνεται τῶν ἀνταγωνιστῶν, §3.81.3οὕτως χρὴ καὶ τοὺς ὑπὲρ τῶν ὅλων προεστῶτας σκοπεῖν οὐχ ὅπου τι τοῦ σώματος γυμνόν, ἀλλὰ ποῦ τῆς ψυχῆς εὐχείρωτόν τι παραφαίνεται τοῦ τῶν ἐναντίων ἡγεμόνος,
일대일이나 대열을 지어 겨루는 경기에서 승리하고자 하는 자가 어떻게 목표에 도달할 수 있는지, 그리고 경쟁자의 어느 부분이 무방비로 노출되어 있거나 방어구가 불충분해 보이는지를 면밀히 관찰해야 하듯이, 이와 같이 전체를 이끄는 지도자들도 신체의 어느 부분이 무방비한지가 아니라, 적장의 마음 중 어느 곳에서 공략하기 쉬운 취약함이 드러나는지를 살펴보아야 한다.
§3.81.4ἐπειδὴ πολλοὶ μὲν διὰ ῥᾳθυμίαν καὶ τὴν σύμπασαν ἀργίαν οὐ μόνον τὰς κοινὰς πράξεις, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἰδίους καταπροΐενται βίους ἄρδην, §3.81.5πολλοὶ δὲ διὰ τὴν πρὸς τὸν οἶνον ἐπιθυμίαν οὐδʼ ὑπνῶσαι δύνανται χωρὶς ἀλλοιώσεως καὶ μέθης, §3.81.6ἔνιοι δὲ διὰ τὰς τῶν ἀφροδισίων ὁρμὰς καὶ τὴν ἐν τούτοις ἔκπληξιν οὐ μόνον πόλεις καὶ βίους ἀναστάτους πεποιήκασιν, ἀλλὰ καὶ τὸ ζῆν αὑτῶν ἀφῄρηνται μετʼ αἰσχύνης.
왜냐하면 많은 이들이 나태함과 전반적인 게으름으로 인해 공적인 일뿐만 아니라 자신의 사적인 삶까지 완전히 망쳐버리기 때문이며, 또 많은 이들은 술에 대한 갈망 때문에 의식의 변화와 만취 없이는 잠조차 이루지 못하기 때문이고, 어떤 이들은 성적 충동과 그로 인한 광기 때문에 도시와 삶을 황폐하게 만들었을 뿐만 아니라, 수치심 속에서 자신의 목숨마저 빼앗겼기 때문이다.
§3.81.7καὶ μὴν δειλία καὶ βλακεία κατʼ ἰδίαν μὲν αὐτοῖς ὄνειδος ἐπιφέρει τοῖς ἔχουσι, περὶ δὲ τὸν τῶν ὅλων ἡγεμόνα γενομένη κοινόν ἐστι καὶ μέγιστον συμπτωμάτων.
게다가 비겁함과 우둔함은 개인에게 있어서는 그것을 가진 자에게 불명예를 가져다줄 뿐이지만, 전체를 이끄는 지도자에게 그것이 일어날 때는 공동체 전체의 가장 큰 재앙이 된다.
§3.81.8οὐ γὰρ μόνον ἀπράκτους ποιεῖ τοὺς ὑποταττομένους, πολλάκις δὲ καὶ κινδύνους ἐπιφέρει τοὺς μεγίστους τοῖς πεπιστευκόσι.
왜냐하면 그것은 부하들을 무력하게 만들 뿐만 아니라, 종종 그들을 신뢰한 이들에게 가장 큰 위험을 초래하기 때문이다.
§3.81.9προπέτειά γε μὴν καὶ θρασύτης καὶ θυμὸς ἄλογος, ἔτι δὲ κενοδοξία καὶ τῦφος εὐχείρωτα μὲν τοῖς ἐχθροῖς, ἐπισφαλέστατα δὲ τοῖς φίλοις.
또한 경솔함, 무모함, 이성 없는 분노, 그리고 허영심과 오만함은 적에게는 공략하기 쉽고 친구들에게는 매우 위험한 것이다.
πρὸς γὰρ πᾶσαν ἐπιβουλήν, ἐνέδραν, ἀπάτην ἕτοιμος ὅ γε τοιοῦτος.
왜냐하면 그러한 자는 온갖 음모와 매복, 기만에 쉽게 빠져들기 때문이다.
§3.81.10διόπερ εἴ τις δύναιτο συννοεῖν τὰ περὶ τοὺς πέλας ἁμαρτήματα καὶ τῇδέ που προσιέναι τοῖς ὑπεναντίοις, ᾗ μάλιστα καὶ διʼ ὧν εὐχείρωτος ἔσθʼ ὁ προεστὼς τῶν πολεμίων, τάχιστʼ ἂν τῶν ὅλων κατακρατοίη.
그러기 때문에 누구든 타인의 잘못을 이해하고, 적장의 가장 취약한 부분과 그가 무엇을 통해 공략될 수 있는지를 알아내어 적에게 다가갈 수 있다면, 매우 신속하게 전세를 장악할 수 있을 것이다.
καθάπερ γὰρ νεὼς ἐὰν ἀφέλῃ τις τὸν κυβερνήτην, §3.81.11τὸ ὅλον αὐτανδρὶ σκάφος ὑποχείριον γίνεται τοῖς ἐχθροῖς, τὸν αὐτὸν τρόπον ἐὰν τὸν προεστῶτα [πόλεμον] δυνάμεως χειρώσηταί τις κατὰ τὰς ἐπιβολὰς καὶ συλλογισμούς, αὐτανδρὶ γίνεται πολλάκις κρατεῖν τῶν ἀντιταττομένων.
왜냐하면 배에서 조타수를 없애버린다면, 승선원 전원과 함께 배 전체가 적의 수중에 떨어지듯이, 이와 같은 방식으로 만약 누군가가 계책과 추론을 통해 군대의 지도자를 제압한다면, 대치하는 적들을 전원과 함께 제압하는 일이 종종 가능해지기 때문이다.
§3.81.12ἃ δὴ καὶ τότε προϊδόμενος καὶ συλλογισάμενος Ἀννίβας περὶ τοῦ τῶν ἐναντίων ἡγεμόνος οὐ διεσφάλη τῆς ἐπιβολῆς.
참으로 당시 한니발은 적장에 대해 이러한 점들을 미리 내다보고 계산했기에 그의 계획에서 실패하지 않았다.