§11.25.1ὅτι στάσεως γενομένης τινῶν ἐν τῷ στρατοπέδῳ τῷ Ῥωμαϊκῷ, ὁ Πόπλιος, καίπερ ἤδη πεῖραν εἰληφὼς τῶν πραγμάτων ἐφʼ ἱκανόν, ὅμως οὐδέποτε μᾶλλον εἰς ἀπορίαν ἧκε καὶ δυσχρηστίαν.
로마군 진영 내에서 일부 병사들에 의한 반란이 일어났을 때, 푸블리우스는 이미 사태에 대해 충분한 경험을 쌓았음에도 불구하고, 그 어느 때보다도 더 큰 당혹감과 곤경에 처했다고 한다.
καὶ τοῦτʼ ἔπασχε κατὰ λόγον·
그리고 그가 이러한 일을 겪은 것은 당연한 일이었다.
§11.25.2καθάπερ γὰρ ἐπὶ τῶν σωμάτων τὰς μὲν ἐκτὸς αἰτίας τοῦ βλάπτειν, λέγω δʼ οἷον ψύχους, καύματος, κόπου, τραυμάτων, καὶ πρὶν γίνεσθαι φυλάξασθαι δυνατὸν καὶ γενομέναις εὐμαρὲς βοηθῆσαι, τὰ δʼ ἐξ αὐτῶν τῶν σωμάτων γινόμενα φύματα καὶ νόσους δυσχερὲς μὲν προϊδέσθαι, δυσχερὲς δὲ γενομένοις βοηθεῖν,
왜냐하면 육체에 있어서 해를 끼치는 외부적 원인들, 즉 추위, 더위, 피로, 부상 같은 것들은 그것이 생기기 전에 예방하는 것이 가능하고 생긴 후에도 치료하기가 쉬운 반면, 육체 자체에서 생겨나는 종양이나 질병은 미리 내다보기도 어렵고 그것들이 생긴 후에 대처하기도 어렵기 때문이다.
§11.25.3τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον καὶ περὶ πολιτείας καὶ περὶ στρατοπέδων διαληπτέον.
이와 똑같은 방식으로 국가와 군대에 대해서도 생각해야 한다.
§11.25.4πρὸς μὲν γὰρ τὰς ἔξωθεν ἐπιβουλὰς καὶ πολέμους πρόχειρος ὁ τρόπος τῆς παρασκευῆς καὶ βοηθείας τοῖς ἐφιστάνουσι, §11.25.5πρὸς δὲ τὰς ἐν αὐτοῖς γενομένας ἀντιπολιτείας καὶ στάσεις καὶ ταραχὰς δύσχρηστος ἡ βοήθεια καὶ μεγάλης ἐπιδεξιότητος καὶ διαφερούσης ἀγχινοίας δεομένη·
왜냐하면 외부의 음모와 전쟁에 대해서는 지휘관들에게 대비와 대처의 방법이 쉽게 마련되지만, 내부에서 발생하는 대립과 반란과 소요에 대해서는 대처하기가 어렵고, 커다란 교묘함과 뛰어난 기지가 필요하기 때문이다.
§11.25.6πλὴν ἑνὸς παραγγέλματος, ὃ πᾶσιν ἁρμόσει, δεῖ καὶ στρατοπέδοις καὶ πόλεσι καὶ σώμασιν, ὡς ἐμὴ δόξα.
다만 내 생각으로는, 군대와 도시와 육체 모두에 적합한 한 가지 지침이 필요하다.
§11.25.7τοῦτο δʼ ἐστὶ τὸ μηδέποτʼ ἐᾶν ἐπὶ πολὺ ῥᾳθυμεῖν καὶ σχολάζειν περὶ μηδὲν τῶν προειρημένων, ἥκιστα δʼ ἐν ταῖς εὐροίαις τῶν πραγμάτων καὶ ἐν ταῖς δαψιλείαις τῶν ἐπιτηδείων.
그것은 앞서 언급한 것 중 어느 것에 대해서도 결코 오랫동안 나태하고 한가하게 내버려 두지 않는 것이며, 특히 일이 잘 풀리고 물자가 풍부할 때는 더더욱 그렇게 하지 않는 것이다.
§11.25.8πλὴν ὅ γε Πόπλιος, ἅτε διαφερόντως ἐπιμελὴς ὤν, καθάπερ ἐξ ἀρχῆς εἶπον, ἔτι δʼ ἀγχίνους καὶ πρακτικός, συναθροίσας τοὺς χιλιάρχους τοιάνδε τινὰ τῶν ἐνεστώτων εἰσηγεῖτο λύσιν.
아무튼 푸블리우스는 내가 처음부터 말했듯이 유달리 신중할 뿐만 아니라 기지 있고 실행력도 뛰어났기에, 천인대장들을 소집하여 현재의 난국에 대해 다음과 같은 해결책을 제안했다.
§11.25.9ἔφη γὰρ δεῖν ἀναδέξασθαι τοῖς στρατιώταις τὴν τῶν ὀψωνίων ἀπόδοσιν·
즉, 그는 병사들에게 급료의 지급을 약속해야 한다고 말했다.
χάριν δὲ τοῦ πιστεύεσθαι τὴν ἐπαγγελίαν, τὰς ἐπιτεταγμένας εἰσφορὰς ταῖς πόλεσι πρότερον εἰς τὴν τοῦ παντὸς στρατοπέδου χορηγίαν ταύτας νῦν ἁθροίζειν ἐπιφανῶς καὶ μετὰ σπουδῆς, ὡς πρὸς τὴν διόρθωσιν τῶν ὀψωνίων γινομένης τῆς παρασκευῆς·
그리고 그 약속이 신뢰를 얻을 수 있도록, 이전에 전군 공급을 위해 여러 도시에 부과했던 공납금을 이제 공공연하고도 신속하게 징수하여, 마치 급료 지급을 위한 준비가 진행되고 있는 것처럼 보이게 해야 한다고 했다.
§11.25.10τοὺς δὲ χιλιάρχους τοὺς αὐτοὺς πάλιν πορευθέντας ἀξιοῦν καὶ παρακαλεῖν μετατίθεσθαι τὴν ἄγνοιαν καὶ κομίζεσθαι τὰς σιταρχίας, παραγινομένους ὡς αὐτόν, ἄν τε κατὰ μέρη βούλωνται τοῦτο ποιεῖν ἄν θʼ ὁμοῦ πάντες.
또한 바로 그 천인대장들이 다시 가서 그들이 무지에서 벗어나 자신에게 와서 군량을 받아 가도록 요구하고 권해야 한다고 했으니, 그들이 이를 부분적으로 하기를 원하든 아니면 다 함께 일제히 하기를 원하든 상관없다는 것이었다.
§11.25.11γενομένου δὲ τούτου τὸ λοιπὸν ἤδη παρʼ αὐτὸν τὸν καιρὸν ἔφη δεῖν βουλεύεσθαι τί δέον ἐστὶ πράττειν.
그리고 이것이 이루어지면, 그다음부터는 바로 그 시점에서 무엇을 해야 할지를 논의해야 한다고 그는 말했다.