§10.21.1ὅτι Εὐρυλέων ὁ τῶν Ἀχαιῶν στρατηγὸς ἄτολμος ἦν καὶ πολεμικῆς χρείας ἀλλότριος.
아카이아인의 장군 에우륄레온은 대담하지 못하고 군사적인 실무에 미숙했다.
§10.21.2τοῦ δὲ καιροῦ τοῦ κατὰ τὴν διήγησιν ἐφεστακότος ἡμᾶς ἐπὶ τὴν ἀρχὴν τῶν Φιλοποίμενος πράξεων, καθήκειν ἡγούμεθα, καθάπερ καὶ περὶ τῶν ἄλλων τῶν ἀξιολόγων ἀνδρῶν τὰς ἑκάστων ἀγωγὰς καὶ φύσεις ἐπειράθημεν ὑποδεικνύναι, καὶ περὶ τούτου ποιῆσαι τὸ παραπλήσιον.
서술의 흐름이 우리를 필로포이멘의 업적의 시작으로 인도하고 있는 지금, 우리는 다른 주목할 만한 인물들에 대해서도 각자의 양육 방식과 천성을 밝히고자 노력했던 것처럼, 이 인물에 대해서도 그와 유사하게 행하는 것이 마땅하다고 생각한다.
§10.21.3καὶ γὰρ ἄτοπον τὰς μὲν τῶν πόλεων κτίσεις τοὺς συγγραφέας, καὶ πότε καὶ πῶς καὶ διὰ τίνων ἐκτίσθησαν, ἔτι δὲ τὰς διαθέσεις καὶ περιστάσεις μετʼ ἀποδείξεως ἐξαγγέλλειν, τὰς δὲ τῶν τὰ ὅλα χειρισάντων ἀνδρῶν ἀγωγὰς καὶ ζήλους παρασιωπᾶν, καὶ ταῦτα τῆς χρείας μεγάλην ἐχούσης τὴν διαφοράν·
역사 저술가들이 도시의 창건에 대해 그것이 언제, 어떻게, 누구에 의해 창건되었는지, 나아가 그 배치와 처한 상황을 실증과 함께 알리면서도, 전권을 쥐고 일 처리했던 인물들의 교육과 지향에 대해서는 침묵하는 것은 불합리한 일이기 때문이며, 더욱이 실용성 면에서는 이 둘 사이에 큰 차이가 있기 때문이다.
§10.21.4ὅσῳ γὰρ ἄν τις καὶ ζηλῶσαι καὶ μιμήσασθαι δυνηθείη μᾶλλον τοὺς ἐμψύχους ἄνδρας τῶν ἀψύχων κατασκευασμάτων, τοσούτῳ καὶ τὸν περὶ αὐτῶν λόγον διαφέρειν εἰκὸς πρὸς ἐπανόρθωσιν τῶν ἀκουόντων.
사람이 생명이 없는 건축물보다 살아 움직이는 사람을 훨씬 더 갈망하고 모방할 수 있는 만큼, 이들에 대한 서술이 독자들의 행동 교정을 위해 훨씬 더 뛰어난 가치를 지닌다고 보는 것이 마땅하기 때문이다.
§10.21.5εἰ μὲν οὖν μὴ κατʼ ἰδίαν ἐπεποιήμεθα τὴν περὶ αὐτοῦ σύνταξιν, ἐν ᾗ διεσαφοῦμεν καὶ τίς ἦν καὶ τίνων καὶ τίσιν ἀγωγαῖς ἐχρήσατο νέος ὤν, ἀναγκαῖον ἦν ὑπὲρ ἑκάστου τῶν προειρημένων φέρειν ἀπολογισμόν·
그러므로 만약 내가 그에 관해, 그가 누구이며 누구의 자손이고 젊은 시절에 어떤 양육 과정을 거쳤는지를 명확히 밝힌 별도의 저술을 작성해 두지 않았더라면, 앞서 말한 각 사항에 대해 상세히 설명해야만 했을 것이다.
§10.21.6ἐπεὶ δὲ πρότερον ἐν τρισὶ βυβλίοις ἐκτὸς ταύτης τῆς συντάξεως τὸν ὑπὲρ αὐτοῦ πεποιήμεθα λόγον, τήν τε παιδικὴν ἀγωγὴν διασαφοῦντες καὶ τὰς ἐπιφανεστάτας πράξεις, §10.21.7δῆλον ὡς ἐν τῇ νῦν ἐξηγήσει πρέπον ἂν εἴη τῆς μὲν νεωτερικῆς ἀγωγῆς καὶ τῶν νεωτερικῶν ζήλων κατὰ μέρος ἀφελεῖν, τοῖς δὲ κατὰ τὴν ἀκμὴν αὐτοῦ κεφαλαιωδῶς ἐκεῖ δεδηλωμένοις ἔργοις προσθεῖναι καὶ κατὰ μέρος, ἵνα τὸ πρέπον ἑκατέρᾳ τῶν συντάξεων τηρῶμεν.
하지만 내가 이 역사 서술과는 별도로 이전에 세 권의 책으로 그의 유년기 교육과 가장 눈부신 업적들을 명확히 밝히며 그에 관한 전기를 지은 바 있으므로, 이번 서술에서는 그의 젊은 시절 교육과 청년기의 지향에 대한 상세한 기술은 생략하고, 저쪽 저술에서는 요약적으로만 다루어졌던 그의 전성기 업적들에 대해서는 이번에 상세한 부분을 덧붙이는 것이 합당함이 분명하다.
ὥσπερ γὰρ ἐκεῖνος ὁ τόπος,
이는 우리가 두 저술 각각에 어울리는 성격을 유지하기 위함이다.
§10.21.8ὑπάρχων ἐγκωμιαστικός, ἀπῄτει τὸν κεφαλαιώδη καὶ μετʼ αὐξήσεως τῶν πράξεων ἀπολογισμόν, οὕτως ὁ τῆς ἱστορίας, κοινὸς ὢν ἐπαίνου καὶ ψόγου, ζητεῖ τὸν ἀληθῆ καὶ τὸν μετʼ ἀποδείξεως καὶ τῶν ἑκάστοις παρεπομένων συλλογισμῶν.
왜냐하면 저쪽의 서술 양식은 송덕문 성격을 띠고 있어서 행적에 대한 요약적이고도 고양된 설명을 필요로 했던 반면, 역사 서술은 찬양과 비난 모두에 관여하는 것이므로 진실하고 실증적이며 개별 사건에 수반되는 인과적 추론을 갖춘 설명을 요구하기 때문이다.