§4.8.1τοιαῦτα μὲν ὁ Εὐφαὴς εἶπεν·
에우파에스는 이와 같이 말했다.
ἐπεὶ δὲ ἑκατέροις ἐσήμηναν οἱ ἡγεμόνες, Μεσσήνιοι μὲν δρόμῳ τε ἐς τοὺς Λακεδαιμονίους ἐχρῶντο καὶ ἀφειδῶς αὑτῶν εἶχον ἅτε ἄνθρωποι θανατῶντες ὑπὸ τοῦ θυμοῦ, καὶ αὐτὸς ἕκαστος πρῶτος ἔσπευδεν ἄρξαι μάχης·
그러나 양편의 장수들이 신호를 보내자, 메세니아인들은 라케다이몬인들을 향해 달려갔고, 분노로 인해 죽음을 갈망하는 사람들처럼 자신들을 돌보지 않았으며, 각자가 스스로 가장 먼저 전투를 시작하려고 서둘렀다.
ἀντεπῄεσαν δὲ καὶ οἱ Λακεδαιμόνιοι σπουδῇ καὶ οὗτοι, πρόνοιαν δὲ ὅμως ἐποιοῦντο μὴ διαλυθῆναί σφισι τὴν τάξιν.
라케다이몬인들 역시 급히 맞서 나아갔으나, 그럼에도 자신들의 대열이 흐트러지지 않도록 유념했다.
§4.8.2ὡς δὲ πλησίον ἐγίνοντο, ἀπειλαῖς ἐχρῶντο τῶν τε ὅπλων τῇ κινήσει καὶ ἐνορῶντες ἐς ἀλλήλους δεινόν·
그들이 가까이 이르렀을 때, 무기를 흔들고 서로를 매섭게 노려보며 위협을 가했다.
ἔς τε λοιδορίας προήγοντο οἱ μὲν οἰκέτας αὑτῶν ἤδη τοὺς Μεσσηνίους καὶ οὐδὲν ἐλευθερωτέρους ἀποκαλοῦντες τῶν εἱλώτων, οἱ δὲ ἐκείνους τῷ τε ἐγχειρήματι ἀνοσίους, ἐπεὶ πλεονεξίας ἕνεκα ἐπὶ ἄνδρας συγγενεῖς ἐπίασι, καὶ θεῶν ἀσεβεῖς ὅσοι Δωριεῦσι πατρῷοι, τῶν τε ἄλλων καὶ μάλιστα Ἡρακλέους.
그리고 비난을 퍼붓기에 이르렀는데, 한편은 메세니아인들을 이미 자신들의 종이며 헤일로타이보다 결코 더 자유롭지 못한 자들이라 불렀고, 다른 편은 저들을 자신들의 친족을 탐욕 때문에 공격하므로 그 기도가 불경하고, 도리스인의 조상 신들, 특히 헤라클레스에 대해 불경건한 자들이라 불렀다.
ἤδη τε ὁμοῦ τοῖς ὀνείδεσι καὶ ἔργων ἥπτοντο, ἀθρόοι τε πρὸς ἀθρόους ὠθισμῷ χρώμενοι μάλιστα οἱ Λακεδαιμόνιοι καὶ ἀνὴρ ἀνδρὶ ἐπιόντες.
이윽고 비난과 동시에 물리적 충돌에 돌입하여, 떼를 지어 서로 밀쳐댔는데 특히 라케다이몬인들이 그러했으며, 일대일로 맞서 싸웠다.
§4.8.3τέχνῃ μὲν οὖν ἐς τὰ πολεμικὰ ὁμοῦ καὶ μελέτῃ πολὺ οἱ Λακεδαιμόνιοι προέσχον, πρὸς δὲ καὶ τῷ πλήθει·
군사적인 기술과 훈련에 있어서 라케다이몬인들이 훨씬 우세했으며, 수에 있어서도 그러했다.
τούς τε γὰρ περιοίκους ὑπηκόους ἤδη καὶ συνακολουθοῦντας εἶχον Ἀσιναῖοί τε οἱ Δρύοπες γενεᾷ πρότερον ὑπὸ Ἀργείων ἐκ τῆς σφετέρας ἀνεστηκότες καὶ ἥκοντες ἐς τὴν Λακεδαίμονα ἱκέται κατʼ ἀνάγκην συνεστρατεύοντο·
왜냐하면 그들은 이미 복속되어 따르고 있는 페리오이코이를 거느리고 있었고, 한 세대 전에 아르고스인들에 의해 자신들의 땅에서 쫓겨나 라케다이몬에 탄원자로 온 드리오페스인들인 아시나인들도 필요에 의해 함께 참전하고 있었기 때문이다.
πρὸς δὲ τοὺς ψιλοὺς τῶν Μεσσηνίων τοξότας Κρῆτας ἐπήγοντο μισθωτούς.
또한 그들은 메세니아인의 경장 궁수들에 맞서 크레타 용병들을 데려왔다.
§4.8.4Μεσσηνίοις δὲ †ἐς ἅπαντα ἐς τὸ ἴσον ἥ τε ἀπόνοια καὶ τὸ ἐς τὸν θάνατον εὔθυμον·
반면 메세니아인들에게는, 절망과 죽음에 대한 초연함이 모든 면에서 상황을 대등하게 만들었다.
καὶ ὁπόσα μὲν πάσχοιεν, ἀναγκαῖα μᾶλλον τοῖς πατρίδα σεμνύνουσιν ἢ δεινὰ ἐνόμιζον, ἃ δὲ ἔδρων, αὐτοί τε ἡγοῦντο εἰργάσθαι μειζόνως καὶ τοῖς Λακεδαιμονίοις συμβαίνειν χαλεπώτερα.
그리하여 그들이 당하는 모든 고통은 조국을 영광스럽게 하려는 자들에게 두려운 것이라기보다 필연적인 것으로 여겨졌고, 자신들이 행하는 일은 스스로 더 크게 성취했다고 여겼으며 라케다이몬인들에게 더 가혹하게 닥치는 것이라 생각했다.
καὶ οἱ μὲν αὐτῶν προεκπηδῶντες τῆς τάξεως τολμήματα λαμπρὰ ἀπεδείκνυντο, τοῖς δὲ καὶ ἐπικαίρως τετρωμένοις καὶ ἐμπνέουσιν ὀλίγον ὅμως ἡ ἀπόνοια ἤκμαζε.
그들 중 일부는 대열에서 뛰쳐나가 빛나는 용맹을 보여주었고, 치명상을 입고 숨을 겨우 쉬고 있는 자들에게도 역시 절망적인 투지가 타올랐다.
§4.8.5παρακλήσεις τε ἐγίνοντο, καὶ οἱ μὲν ζῶντες καὶ ἔτι ἄτρωτοι τοὺς τραυματίας παρώξυνον, πρὶν ἢ τὴν ἐσχάτην τινὶ ἐφεστηκέναι μοῖραν, ἀντιδράσαντα ὅ τι καὶ δύναιτο σὺν ἡδονῇ δέχεσθαι τὸ πεπρωμένον·
서로를 격려하는 일이 일어났는데, 살아있고 아직 상처가 없는 이들은 누구에게든 마지막 운명이 닥치기 전에 할 수 있는 한 반격하여 기쁘게 운명을 받아들이도록 부상자들을 격려했다.
οἱ δὲ ὁπότε αἴσθοιντο οἱ τραυματίαι τὴν ἰσχὺν σφᾶς ὑπολείπουσαν καὶ τὸ πνεῦμα οὐ παραμένον, διεκελεύοντο τοῖς ἀτρῶσι μὴ χείρονας ἢ αὐτοὶ γίνεσθαι μηδὲ ἐς ἀνωφελὲς τῇ πατρίδι καὶ τὴν ἐκείνων τελευτὴν καταστῆσαι.
부상자들은 자신들의 힘이 다하고 숨이 가빠옴을 느낄 때마다, 상처가 없는 이들에게 자신들보다 못하지 않게 행동하여 그들의 죽음을 조국에 무익한 것으로 만들지 말라고 당부했다.
§4.8.6Λακεδαιμόνιοι δὲ προτροπῇ μὲν ἐς ἀλλήλους οὐκ ἐχρῶντο καὶ ἐς τὰ παράδοξα τῶν τολμημάτων οὐ κατὰ ταὐτὰ ἑτοίμως τοῖς Μεσσηνίοις εἶχον·
반면 라케다이몬인들은 서로 격려하지 않았고, 예상치 못한 대담한 행위도 메세니아인들처럼 쉽게 행하려 하지 않았다.
ἅτε δὲ εὐθὺς ἐκ παίδων τὰ πολεμικὰ ἐπιστάμενοι, βαθυτέρᾳ τε τῇ φάλαγγι ἐχρῶντο καὶ τοὺς Μεσσηνίους ἤλπιζον οὔτε χρόνον τὸν ἴσον καρτερήσειν ἀντιτεταγμένους οὔτε πρὸς τὸν ἐν τοῖς ὅπλοις κάματον ἢ τὰ τραύματα ἀνθέξειν.
하지만 어릴 때부터 군사를 익혔던 그들은 더 깊은 방진을 사용했으며, 메세니아인들이 같은 시간 동안 대치하며 견뎌내지도 못하고, 갑옷을 입은 채 겪는 피로와 부상에 버티지도 못할 것이라 기대했다.
§4.8.7ἴδια μὲν τοιαῦτα ἐν ἑκατέρῳ τῷ στρατεύματι ἔς τε τὰ ἔργα ἦν καὶ ἐς τὰς γνώμας τῶν μαχομένων, κοινὰ δὲ ἀπʼ ἀμφοτέρων·
전투원들의 행위와 마음에 있어서 양군 각각에게 이와 같은 고유한 특징이 있었으나, 양자 모두에게 공통된 점도 있었다.
οὔτε γὰρ ἱκεσίαις οἱ φονευόμενοι καὶ χρημάτων ὑποσχέσεσιν ἐχρῶντο, τάχα μέν που μὴ πείσειν διὰ τὸ ἔχθος ἀπεγνωκότες, τὸ δὲ πλεῖστον ἀπαξιοῦντες ὡς οὐ τὰ πρότερά γε κακιοῦσιν·
즉, 죽어가는 자들은 적대감 때문에 설득할 수 없을 것이라 단념한 탓인지, 혹은 대부분 이전의 업적을 깎아내리지 않으려는 탓인지 탄원이나 돈의 약속을 하지 않았다.
οἵ τε ἀποκτείνοντες ἀπείχοντο καὶ αὐχήματος ὁμοίως καὶ ὀνειδῶν, οὐκ ἔχοντές πω βεβαίαν οὐδέτεροι τὴν ἐλπίδα εἰ κρατήσουσι.
그리고 죽이는 자들 역시 아직 이길 것이라는 확실한 희망을 가지지 못했기에 마찬가지로 뽐내거나 모욕하지 않았다.
παραδοξότατα δὲ ἀπέθνησκον οἱ τῶν κειμένων σκυλεύειν τινὰ ἐπιχειροῦντες·
가장 뜻밖의 죽음을 당한 자들은 쓰러진 이들의 무구를 벗기려 시도한 자들이었다.
ἢ γὰρ τοῦ σώματος γυμνόν τι ὑποφήναντες ἠκοντίζοντο καὶ ἐτύπτοντο οὐ προορώμενοι διὰ τὴν ἐν τῷ παρόντι ἀσχολίαν, ἢ καὶ ὑπὸ τῶν σκυλευομένων ἔτι ἐμπνεόντων διεφθείροντο.
왜냐하면 그들은 몸의 방비가 없는 부위를 드러내어 눈앞의 일에 정신이 팔려 앞을 내다보지 못한 채 창에 맞거나 타격을 입었거나, 혹은 아직 숨이 붙어 있는 채 무구가 벗겨지던 자들에 의해 죽임을 당했기 때문이다.